• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 8.6°C / 10.8°C
    4 BF
    83%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 7.7°C / 10.5°C
    3 BF
    75%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 12.1°C / 16.0°C
    4 BF
    76%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 12.9°C
    1 BF
    44%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 7.9°C
    4 BF
    81%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 7.0°C / 9.9°C
    1 BF
    76%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    3°C 3.4°C / 3.4°C
    3 BF
    81%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 11.8°C
    2 BF
    66%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.5°C / 17.7°C
    1 BF
    91%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 12.9°C
    3 BF
    76%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 13.8°C / 15.4°C
    4 BF
    67%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.7°C / 9.7°C
    2 BF
    81%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    2 BF
    55%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 8.4°C / 9.9°C
    3 BF
    66%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 8.4°C / 8.8°C
    3 BF
    80%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 14.8°C / 16.6°C
    2 BF
    76%
  • Χαλκίδα
    Ψιχάλες μικρής έντασης
    9°C 8.3°C / 11.0°C
    2 BF
    90%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 7.7°C / 8.3°C
    2 BF
    86%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 8.6°C / 9.5°C
    2 BF
    77%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 4.2°C / 4.2°C
    1 BF
    77%

ΤΣΑΡΟΥΧΗΣ «ΜΗΝΑΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ»

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οκτώβριος και Πυανεψιών

  • A-
  • A+

Είδα και άλλοτε «Τρίτη Ματιά» μου (κάθε πρώτο Σάββατο του μήνα) να πέφτει πάνω σε πρωτομηνιά. Εχει τύχει έως τώρα, από το 2012 που ξεκίνησε η «Συντακτών», 16 φορές, ενώ ένα Σάββατο, το 17ο, ήταν μεν πρωτομηνιά, αλλά εξαιρετέα, καθώς συνέπιπτε με Πρωτομαγιά, όπου, ως γνωστόν, είναι μέρα απεργίας και δεν κυκλοφορεί ποτέ εφημερίδα με ημερομηνία 1ης Μαΐου· αυτό ήταν πέρσι: Σάββατο 1η Μαΐου 2021. Μια φορά όλη κι όλη Σάββατο και πρωτομηνιά ξανάπεσε Οκτώβριο, το… μακρινό 2016.

Είπα κι εγώ σήμερα, Σάββατο και 1η Οκτωβρίου, να γράψω για την αυτού εξοχότητα, τον Οκτώβριο, το μήνα που δεν έχει «μ», όπως έχουν οι συνοδοί του μήνες, ΣεπτέΜβριος και ΝοέΜβριος, αλλά και ο αμέσως επόμενος, ΔεκέΜβριος. Δεν έχει «μ», γιατί δεν το έχει η λατινική (ρωμαϊκή) του ονομασία, από την οποία τον πήραμε, αυτόν και όλους τους άλλους μήνες. Που ξεκινούσαν, στο Λάτιο, από Μάρτιο και κατέληγαν Ιανουάριο (11ος) και Φεβρουάριο (12ος) του λατινικού μηνολογίου.

Πάντα με το ρωμαϊκό ημερολόγιο, οι τέσσερις πρώτοι μήνες ήταν… θεϊκοί: Μάρτιος (Martius – Αρης), Απρίλιος (Aprilis – Αφροδίτη), Μάιος (Maius, η Μαία της δικής μας μυθολογίας, η ομορφότερη από τις Πλειάδες νύμφες) και Ιούνιος (Junius – Ηρα). Οι υπόλοιποι έξι μήνες ήταν αριθμητικοί: Quintilis (Πέμπτος, μετά έγινε αυτοκρατορικός, λαβών το όνομα του αυτοκράτορα που μεταρρύθμισε το ρωμαϊκό ημερολόγιο: Ιούλιος), Sextilis (Εκτος, μετέπειτα, ομοίως προς τον Ιούλιο, Αύγουστος, επίσης αυτοκρατορικός). Οι επόμενοι τέσσερις παρέμειναν αριθμητικοί και… ολογράφως: Εβδομος (Σεπτέμβριος – September, από το septem, επτά), Ογδοος (Οκτώβριος – October, octo, οκτώ· δεν έχει «μ»!), Ενατος (Νοέμβριος – November, novem, εννιά) και Δέκατος (Δεκέμβριος – December, decem, δέκα). Τέλος (που μετά πήγαν πρώτοι): Ιανουάριος, από τον… διπρόσωπο θεό Ιανό της λατινικής μυθολογίας (Ianus) και Φεβρουάριος, από την εξαγνιστική γιορτή των Ρωμαίων, ένα είδος πυρολατρίας, που γινόταν αυτόν το μήνα, τα Februa.

Αφήνουμε τώρα τους Ρωμαίους και το δικό τους μηνολόγιο (που δυο χιλιάδες χρόνια τώρα είναι και δικό μας, και ελπίζω να το αφήσει στη θέση του η κ. Τζόρτζια Μελόνι, γιατί, αν θυμάμαι καλά, ο «μέντοράς» της Μουσολίνι, κάτι την είχε «αρπάξει» με τις ρωμαϊκές δόξες…) και πάμε στον αντίστοιχο Οκτώβριο των αρχαίων Ελλήνων, που είναι και το έτερο μισό του σημερινού μου τίτλου, τον Πυανεψιώνα –περίπου 15 Οκτωβρίου με 15 Νοεμβρίου με τα σημερινά–, μήνας που ήταν αφιερωμένος στον Απόλλωνα, με μία σπουδαία γιορτή, τα Πυανέψια· βρασμένα κουκιά σε μετάφραση. Γιορτή σποράς και συγκομιδής. Οπου καταναλωνόταν και άφθονη μπίρα! Γιατί δεν μπορώ να δώσω άλλη εξήγηση από το «ανάλωσις εκχυλίσματος κριθής», όπως είχα δει πολύ παλιά, όταν είχα ασχοληθεί ειδικά με τη γιορτή των Πυανεψίων.

Οκτώβριος λοιπόν. Ο και Βροχάρης, λόγω βροχών, Σποριάτης, Σποριάς και Σπαρτός για τους… γνωστούς λόγους, Τρυγομηνάς σε κάποια νησιά που δεν βιάζεται ο τρύγος. Αϊ-Δημητριάτης κάπου άλλου, λόγω εορτής του έφιππου αγίου. Οπου ανθίζουν τα αϊδημητριάτικα (χρυσάνθεμα, με το ωραίο όνομα οχτωβρούδια στην Κύπρο) και τα κυκλάμινα. Που τον χαίρονται οι μαθητές της Αθήνας (μόνο!) με την πρώτη αργία της χρονιάς, στις 3 Οκτωβρίου, εορτή του πολιούχου Διονυσίου του Αρεοπαγίτου. Τέλος, κάτι που έμαθα μόλις τώρα: Κάθε χρόνο η 1η Οκτωβρίου πέφτει ίδια μέρα με την 1η Ιανουαρίου, εκτός από τις δίσεκτες χρονιές! Καλό μας μήνα!

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ
Με την πρώτη βροχή του φθινόπωρου
Tο φανελάκι μούσκευε, από βροχή και ιδρώτα. O Υμηττός ευώδιαζε. H θάλασσα κάτω, ο Σαρωνικός, ούτε που φαινόταν, σκεπασμένη κι αυτή από βροχή και συννεφιά. Ενα γκρι του Σεπτέμβρη, ένα γκρι της άνοιξης του...
Με την πρώτη βροχή του φθινόπωρου
ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ
Η Εύα μας ηπάτησε…
Η κινδυνολογία, όπως κάθε φορά, στο φουλ: ειδοποιήσεις να μην κυκλοφορούμε, αποστολές σημάτων και μηνυμάτων ηλεκτρονικώς, εγγράφως και προφορικώς (πρώτη φορά αυτό, να σε ειδοποιεί για τους κινδύνους γυναικεία...
Η Εύα μας ηπάτησε…
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Φθινοπωρινή αύρα
Αν και το φθινόπωρο δεν είναι η αγαπημένη εποχή πολλών, μας φέρνει μια ακαθόριστη γλύκα και ομορφιά. Ο ερχομός του συνήθως μας βρίσκει - μας θέλει επιφυλακτικούς, με κάποια αδιόρατη μελαγχολία.
Φθινοπωρινή αύρα
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μικρές ιστορίες, μεγάλα παραμύθια
Το φθινόπωρο μπήκε με μια δυνατή βροχή, προειδοποίηση ότι η ξενοιασιά τελείωνε. Οι μέρες άρχιζαν να μικραίνουν επικίνδυνα, έστω και αν η ανθρώπινη παρέμβαση ξεγελούσε.
Μικρές ιστορίες, μεγάλα παραμύθια
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ο χρόνος τα βράδια με βροχή
Τώρα η αναμονή τής φαινόταν μόνο ανούσιο χάσιμο χρόνου και βασανιστική παράταση της κούρασής της. Στωικά αποφάσισε να περιμένει. Τι μπορούσε να κάνει;
Ο χρόνος τα βράδια με βροχή
ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ
Για τον καιρό και κάποια άλλα
Από προσωπικό ημερολόγιο: «Παρασκευή, 22 Απριλίου 2022, 6:35, ξημερώματα. Διαφαινόμενη λιακάδα, 10 βαθμοί, πάνω από 85% υγρασία, άπνοια. (…) 7:20. Λάθος πρόγνωσης· όχι αποκλειστικά δικό μου, αλλά και της...
Για τον καιρό και κάποια άλλα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας