Το γερμανικό Ταμείο και οι οφειλές του

Το γερμανο(ελληνικό) Ταμείο για το Μέλλον του υπουργείου Εξωτερικών της Γερμανίας χρηματοδότησε και τη νέα εκπαιδευτική πλατφόρμα MOG, Μνήμες για τη γερμανική Κατοχή στην Ελλάδα, που παρουσιάστηκε πρόσφατα.

Η πλατφόρμα αυτή μοιάζει να έχει στόχο κυρίως τα ελληνικά σχολεία, αν κρίνει κανείς από το ελάχιστο ενδιαφέρον των Γερμανών εκπαιδευτικών, που πιθανόν για την παιδεία (τους) θεωρούν αρμόδιο το αντίστοιχο υπουργείο τους. Ομως και στη χώρα μας, με το υπουργείο παιδείας και το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο να σιωπούν, η ανταπόκριση δεν ήταν η αναμενόμενη, παρ’ όλη την καταιγιστική προσπάθεια ενημέρωσης μέσα και από κρατικούς θεσμούς. Κάτι που για την ώρα μοιάζει να μην αποθαρρύνει τους διοργανωτές.

Οι λόγοι που τους κάνει να διατηρούν ακμαίο ηθικό μπορεί να είναι περισσότεροι. Το πρώτο επιχείρημά τους είναι ίσως το οικονομικό. Τα χρήματα που διαθέτει το γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών (αλήθεια, το ελληνικό αντίστοιχο υπουργείο γνωρίζει;) δεν μπορεί παρά να θαμπώνουν κάποιους στην καθημαγμένη από τα μνημόνια Ελλάδα. Αλλά δεν είναι μόνον αυτό.

Υπολογίζουν ίσως και στη γοητεία που ασκεί το brand name: Ταμείο για το Μέλλον. Αν η λέξη Ταμείο μυρίζει τα χρήματα που όντως μας λείπουν, η λέξη Μέλλον μυρίζει νιάτα, φρεσκάδα, αισιοδοξία, προοπτική. Οσο για το παρελθόν, δεν υπάρχει πρόβλημα. Εχουμε και από αυτό: ορίστε, Μνήμες της Κατοχής. Με έναν αστερίσκο, σαν αυτούς που έβαλαν στα μνημόνια: Οι μνήμες για το παρελθόν πρέπει να είναι οι σωστές.

Οι σωστές μνήμες δεν πρέπει να παγιδεύονται σε παρωχημένες αντιλήψεις αγνοώντας την εξέλιξη των ιδεών και των συρμών. Για παράδειγμα, δεν μπορεί να βλέπουμε τα γεγονότα της Κατοχής τραβώντας διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα σε εισβολείς και αμυνόμενους. Δεν μπορεί να καταλαβαίνουμε μόνο την πλευρά των θυμάτων του Λίνιτσε στην Τσεχία, του Δοξάτου, του Διστόμου στην Ελλάδα. Και να θεωρούμε ότι οι δήμιοι του Αξονα είχαν μόνο ευθύνες. Είναι καιρός να τους καταλάβουμε, να τους κατανοήσουμε. Και να συνειδητοποιήσουμε ότι αυτοί που αντιστάθηκαν έχουν επίσης ευθύνες διότι εκνεύρισαν τον Φίρερ, υποχρεώνοντας τα όργανά του να κάνουν πράξεις που προφανώς στενοχωρούσαν και τα ίδια.

Ας κάνουμε λοιπόν και εμείς ταμείο. Το να είσαι στραμμένος στο Μέλλον είναι καλό. Και το να στηρίζεις την πορεία προς το μέλλον στη Μνήμη, να είσαι όπως έλεγε ο Πάουλ Κλε «φουτουριστής με μνήμη», ακόμη καλύτερο. Μόνο που η μνήμη πρέπει να είναι αυθεντική και όχι πλαστογραφημένη. Να σε ωθεί, αντί να αποποιείσαι, να αναλαμβάνεις τις ευθύνες σου. Ενα πραγματικό Ταμείο θα πρέπει να αναγνωρίσει τις πραγματικές οφειλές του. Μόνο τότε ίσως συμβάλει στη φιλία των προσώπων και των λαών.