Η απόφαση του Ταγίπ Ερντογάν να μετατρέψει την Αγια-Σοφιά σε τζαμί αναμφίβολα είναι προσβλητική για το θρησκευτικό αίσθημα του χριστιανικού κόσμου και άκρως προκλητική για την παγκόσμια κοινότητα, καθώς πρόκειται για μνημείο που έχει περιληφθεί από την UNESCO στον κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς και συνενώνει δύο μεγάλες θρησκείες, τον χριστιανισμό και το Ισλάμ.
Είναι μια απόφαση που πυροδοτεί πολλές αντιδράσεις και κυρίως αναζωπυρώνει τον σοβινισμό σε Τουρκία και Ελλάδα, ενδεχομένως και το θρησκευτικό μίσος. Αν προσέξουμε όσα είπε ο Τούρκος πρόεδρος την Παρασκευή, ίσως κατανοήσουμε βαθύτερα αυτό που επιδιώκει και με την Αγία Σοφία.
Ο εμβληματικός ναός γίνεται τζαμί, αλλά θα διατηρήσει όλα τα χαρακτηριστικά που είχε μέχρι σήμερα ως μουσείο. «Οταν έρθουν οι επισκέπτες θα δουν ότι δεν ισχύουν οι φήμες και πως διατηρούμε όλη την πολιτιστική κληρονομιά του μνημείου», δήλωσε.
Αυτό σημαίνει πως το τζαμί «Αγία Σοφία» θα παραμείνει μουσείο το οποίο θα επισκέπτεται όποιος θέλει -και μάλιστα χωρίς εισιτήριο- με τους όρους, όμως, και τις προϋποθέσεις εισόδου σε ένα μουσουλμανικό τέμενος. Αυτή είναι η αλλαγή. Συμβολική, αλλά πολύ ουσιαστική για την τόνωση των θρησκευτικών και εθνικιστικών αισθημάτων των οπαδών του.
Ο Ερντογάν ως πολιτικός είναι ικανός καιροσκόπος. Ελίσσεται, δεν έχει σταθερές πεποιθήσεις και ιδιαίτερα σε οικονομικές συνθήκες δύσκολες, όπως αυτές που περνά σήμερα η Τουρκία, οι επιλογές του είναι να μεταφέρει σε άλλα πεδία την προσοχή της κοινής γνώμης για την καλύτερη χειραγώγησή της.
Η στρατηγική του Ερντογάν έχει δύο άξονες: θέλει να υποκαταστήσει τον Κεμάλ Ατατούρκ και πιστεύει ότι εκμεταλλευόμενος τις νέες ρευστές διεθνείς συνθήκες θα καταστήσει την Τουρκία όχι μόνο περιφερειακή, αλλά και διεθνή δύναμη, με αυξημένο ρόλο στον περίγυρό της. Υπηρετεί τους στόχους του με κάθε τρόπο και αξιοποιεί όλες τις αδυναμίες των ισχυρών της Γης.
Ο Ερντογάν θέλει η Τουρκία να είναι ενεργή στις ανακατατάξεις που σημειώνονται στην ευρύτερη περιοχή – και κυρίως κερδισμένη. Δεν ξέρουμε αν θα πετύχει σε κάποιες από τις επιδιώξεις του, αλλά ο τυχοδιωκτισμός του σε όλα τα πλάτη και τα μήκη φαίνεται ότι προσεγγίζει τα όριά του. Η πολιτική του, πάντως, δεν αντιμετωπίζεται με εθνικιστικές και μισαλλόδοξες κραυγές.
