Ο πληθωρισμός των τροφίμων αυξανόταν δυναμικά ήδη πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, επισημαίνει μελέτη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που εξετάζει την επίπτωση της ουκρανικής κρίσης στις τιμές των βασικών αγαθών διατροφής, οι οποίες επηρεάζουν καθοριστικά και σε ποσοστό πάνω από 20% το συνολικό καλάθι της κατανάλωσης στις χώρες της ευρωζώνης.
Η ΕΚΤ θυμίζει ότι ο ετήσιος πληθωρισμός των τροφίμων αυξήθηκε στη διάρκεια του πρώτου κύματος της πανδημίας λόγω των λοκντάουν και των περιορισμών στην προσφορά, αλλά στη συνέχεια μειώθηκε. Ωστόσο, επιταχύνθηκε από το τέταρτο τρίμηνο του 2021, φτάνοντας στο 3,5% τον Ιανουάριο του 2022 και στο 7,5% τον περασμένο Μάιο, που είναι το υψηλότερο επίπεδο από την αρχή της νομισματικής ένωσης. Τα προηγούμενα ρεκόρ στις τιμές των τροφίμων καταγράφηκαν στις αρχές του 2002 (5,6%) και το 2008 (6,1%).
Η μεγάλη αύξηση του πληθωρισμού των τροφίμων στη ζώνη του ευρώ που παρατηρείται από τα μέσα του 2021 οφείλεται κυρίως στην άνοδο των διεθνών τιμών των βασικών προϊόντων τροφίμων και της ενέργειας, ιδιαίτερα το δεύτερο εξάμηνο του 2021, κυρίως λόγω των υψηλών τιμών της ενέργειας που επηρεάζουν τον πληθωρισμό των τροφίμων μέσω τριών καναλιών: της ενεργοβόρας γεωργικής παραγωγής και επεξεργασίας τους, των λιπασμάτων που εξαρτώνται από το φυσικό αέριο, λόγω αζώτου, και του κόστους μεταφοράς. Η ΕΚΤ εκτιμά ότι οι ανατιμήσεις θα συνεχιστούν τους προσεχείς μήνες λόγω σημαντικής αύξησης στις τιμές παραγωγού φυτικών-ζωικών ελαίων και ζωοτροφών κατά 39,7% και 32,2%, αντίστοιχα.
Συνολικά, επισημαίνουν οι μελετητές της ΕΚΤ, η άμεση εξάρτηση της ευρωζώνης από τις εμπλεκόμενες στον πόλεμο χώρες είναι περιορισμένη, με εξαίρεση συγκεκριμένα εμπορεύματα, αλλά οι τιμές των τροφίμων επηρεάζονται έντονα από τις εξελίξεις στις παγκόσμιες αγορές εμπορευμάτων. Η ΕΚΤ, φυσικά, δεν βλέπει στις εξελίξεις αυτές τον ρόλο των κερδοσκοπικών κεφαλαίων στα χρηματιστήρια εμπορευμάτων, ενώ μάλλον ανησυχητική είναι η εκτίμησή της ότι η αντικατάσταση των βασικών αγαθών που η προσφορά τους πλήττεται από τον πόλεμο στην Ουκρανία με εισαγωγές από τον υπόλοιπο κόσμο είναι μεν εφικτή, αλλά έχει τίμημα τις πολύ υψηλότερες τιμές που θα πρέπει να καταβάλουν οι χώρες της ευρωζώνης. Συνολικά η ΕΚΤ προβλέπει ότι η ζοφερή κατάσταση ανατιμήσεων θα συνεχιστεί και το 2023. Χωρίς βέβαια να προτείνει το παραμικρό ως διέξοδο.
