Τα επιτεύγματα της ελληνιστικής Αλεξάνδρειας στους τομείς της φιλοσοφίας, της τέχνης, της επιστήμης και η καθοριστική επίδρασή τους στη διαμόρφωση του μεσογειακού και του ευρωπαϊκού πολιτισμού ήταν το βασικό συμπέρασμα που αναδείχθηκε από τις τοποθετήσεις 32 διακεκριμένων επιστημόνων και μελετητών που συμμετείχαν στο τριήμερο διεθνές συνέδριο «Ελληνιστική Αλεξάνδρεια: Εορτάζοντας 24 αιώνες» (13-15/12).
Κάτω από τη σκιά της Ακρόπολης, στους φιλόξενους χώρους του μουσείου για πρώτη φορά Ελληνες και ξένοι ειδικοί της ελληνιστικής Αλεξάνδρειας παρουσίασαν τα πορίσματα των πολυετών μελετών τους στους τομείς της Ιστορίας, της Αρχαιολογίας, της Φιλοσοφίας, των Γραμμάτων, των Τεχνών καθώς και των Επιστημών της Ιατρικής, της Τεχνολογίας, της Νομικής και του Περιβάλλοντος.
«Oλες αυτές οι εργασίες συγκλίνουν στο εντυπωσιακό συμπέρασμα: Το αρχαίο ελληνικό πνεύμα μεταλαμπαδεύτηκε από την Αθήνα και την Ιωνία στην Αλεξάνδρεια. Εσβησε και αναδείχθηκε εκ νέου στη Δύση, την περίοδο της Αναγέννησης, πολλά από τα επιτεύγματα και τις ανακαλύψεις της οποίας έχουν τις ρίζες τους στην ελληνιστική Αλεξάνδρεια», υπογράμμισε ο ακαδημαϊκός, καθηγητής Χρήστος Ζερεφός, πρόεδρος του Μαριολοπουλείου-Καναγκινείου Ιδρύματος Επιστημών Περιβάλλοντος και εκ των εμπνευστών του συνεδρίου που έχει μελλοντικό στόχο να διοργανώνεται σε ετήσια βάση, στην Αθήνα και στην Αλεξάνδρεια εναλλάξ.
«Η ελληνιστική Αλεξάνδρεια σχεδόν χάθηκε, όχι μόνο στα βάθη των αιώνων αλλά και στα βάθη της θάλασσας ως αποτέλεσμα της έρπουσας καταβύθισης περιοχών της Ροζέτας, τις οποίες με τόση επιτυχία αναζητούν στον υποβρύχιο θαλασσόκοσμο η ελληνική, η γαλλική και άλλες αποστολές που εργάζονται ανελλιπώς στις ενάλιες αρχαιότητες της Αλεξανδρείας», είπε μεταξύ άλλων.
Η ελληνική αποστολή δραστηριοποιείται στη θάλασσα της Αλεξάνδρειας 20 χρόνια υπό τον ιστορικό- ερευνητή Χάρη Τζάλα, πρόεδρο του Ελληνικού Ινστιτούτου Μελετών Αρχαίας και Μεσαιωνικής Αλεξάνδρειας και υπεύθυνο για τις 29 ανασκαπτικές ενάλιες περιόδους που έχουν πραγματοποιηθεί φέροντας στο φως εντυπωσιακά και πολύ σημαντικά ευρήματα.
Σε μια εκτεταμένη περιοχή 14 τετραγωνικών χιλιομέτρων θαλάσσιου μετώπου και 13,5 τετραγωνικών χιλιομέτρων στεριάς έχουν εντοπιστεί ποικίλα ευρήματα. Εκτός των ναυαγίων και των ευρημάτων από ναυτικές δραστηριότητες έχουν βρεθεί τμήματα ανακτόρων, ναοί, εκτεταμένες νεκροπόλεις, λατομεία κ.ά. στον βυθό. Η περιοχή της Ακρας Λοχιάδας είναι η σημαντικότερη από τις θέσεις που ερευνώνται καθώς εκεί βρίσκονταν τα βασιλικά ανάκτορα, το Μαυσωλείο της Κλεοπάτρας και ο ναός της Ισιδος Λοχίας που έχτισε για να προστατεύσει τα παιδιά της. Η ελληνική αποστολή ανακάλυψε το γρανιτένιο υπέρθυρο, βάρους άνω των 15 τόνων, του μαυσωλείου στο οποίο η τελευταία βασίλισσα της Αιγύπτου αυτοκτόνησε, σύμφωνα με τον θρύλο.
Η πόλη που ίδρυσε ο Μέγας Αλέξανδρος το 331 π.Χ., κατά την ελληνιστική περίοδο εξελίχθηκε στη σπουδαιότερη του αρχαίου κόσμου. Με το σημαντικότερο λιμάνι υπήρξε διάσημη, μεταξύ άλλων, για τη Βιβλιοθήκη και τον Φάρο της, ένα από τα επτά θαύματα του κόσμου, για τον οποίο έγιναν εκτεταμένες αναφορές στο συνέδριο, καθώς ο μηχανισμός του παραμένει ανεξήγητος μέχρι σήμερα.
Στο συνέδριο πρώτη φορά παρουσιάστηκαν ταυτόχρονα τα τεχνολογικά, επιστημονικά, αστρονομικά επιτεύγματα της περιόδου, καθώς επίσης το θέατρο, η ποίηση, η φιλοσοφία, η σκέψη και η μέθοδος της επιστήμης και ιδιαίτερα τα μεγάλα επιτεύγματα που γέννησαν επιστήμες όπως η ρομποτική, δίνοντας έτσι μια σφαιρική και ολοκληρωμένη εικόνα της έρευνας και της δημιουργικότητας σε όλους τους τομείς κατά τη διάρκεια της συγκεκριμένης χρονικής περιόδου.
«Μιας πολύ δυναμικής, που είχε δραστική επίδραση στις μεταγενέστερες περιόδους. Μιας περιόδου τόσο πεφωτισμένης που επηρέασε ακόμα και τη δική μας συμπεριφορά», όπως επισήμανε ο αρχιτέκτονας και ιστορικός Πάολο Βίτι, μέλος της Europa Nostra, τονίζοντας ότι το συνέδριο δίνει τη δυνατότητα να χτιστούν, σήμερα, γέφυρες μεταξύ των πολιτών και των πολιτισμών στη Μεσόγειο.
Η διοργάνωση πραγματοποιήθηκε με την ευκαιρία του εορτασμού των 24 αιώνων από την έναρξη της λειτουργίας της Βιβλιοθήκης και του Μουσείου της Αλεξάνδρειας και την πρωτοβουλία ανέλαβαν το Ιδρυμα Μαριάννα Β. Βαρδινογιάννη, το Κέντρο Ελληνιστικών Σπουδών της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας, το Μουσείο της Ακρόπολης και το Μαριολοπούλειο-Καναγκίνειο Ιδρυμα Επιστημών Περιβάλλοντος, ενώ τέθηκε υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλου, ο οποίος παραβρέθηκε στην έναρξη του συνεδρίου μαζί με την πρόεδρο του ιδρύματος Μαριάννα Β. Βαρδινογιάννη.
