Φίλος εκδότης συνηθίζει να κάνει τον περίπατό του κάθε απόγευμα, στα χρώματα του σούρουπου, τότε που η μισή πόλη χάνεται και δίνει τη θέση της στην άλλη μισή (η ημέρα παραχωρεί τα πρωτεία στη νύχτα). Ξεκινάει απ’ τα Εξάρχεια, φτάνει ώς την πλατεία Ομονοίας, Ψυρή, Θησείο, Μοναστηράκι, Ερμού, Σύνταγμα, Κολωνάκι, Νεάπολη και επιστρέφει στη βάση του.
Μου διηγείται μια άγνωστη σε μένα Αθήνα (σχεδόν)· μου μιλάει για μικρά καφενεία που επιζούν ακόμη, για μικρά μαγαζιά με γνήσια προϊόντα (φυτικά – οινικά – τυροκομικά – βότανα και άλλα που δεν είναι και στην καθημερινή μας δίαιτα). Αναφέρει ιστορίες από την παλιά Αθήνα όταν συναντάει παλιά αρχοντικά ή ερείπιά τους… κι άλλα ιστορικά και θαυμαστά, αρχιτεκτονικά και χαριτωμένα ανέκδοτα με παλιούς μποέμ από τον συγγραφικό – ποιητικό κυρίως κόσμο.
Τον πιέζω να μου επιτρέψει να τα καταγράψω όσα μου λέει αλλά στυλώνει τα πόδια του σαν μουλάρι· αγύριστο κεφάλι. «Ή έλα μαζί μου» αντιγυρίζει, «ή μάθε τα μόνος σου, αρκετά πια με την ετοιματζίδικη γνώση. Σας βαρέθηκα· μου ‘γινες και συ χαρτογιακάς» με κατακεραυνώνει – και δεν έχει άδικο. Αρκούμαι να του υποσχεθώ ότι εν ευθέτω χρόνω θα τον συνοδεύσω σ’ έναν περίπατο.
Ασχημη και βρόμικη πόλη είναι η Αθήνα, κρύβει εντούτοις σημαντικές εκπλήξεις σε μερικές γωνιές της – όμορφες, ζεστές, ανθρώπινες. Πνέουν μέσα της αέρηδες αλλοτινών εποχών που προκαλούν σκιρτήματα στους επισκέπτες του σώματός της, ειδικά σε όσους έχουν καλή διάθεση και δεν έχουν ξεχάσει την ευεργετική δραστηριότητα της θωπείας.
Δυστυχώς, όμως, η σύγχρονη πόλη των Αθηνών δεν είναι οι πολίτες της, όπως έλεγε ο Θουκυδίδης για την αρχαία πόλιν (άνδρες γαρ πόλις), έπαψε να είναι η κοινότητα ελεύθερων πολιτών. Επιπλέον, μια επιδερμική επίσκεψή της δεν μας γεμίζει εικόνες και συγκίνηση, δεν μας ωθεί να φαντασιωνόμαστε, δεν έλκει τα σώματά μας.
Γράφει κάπου ο Καστοριάδης (Η φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας): «Για το ζωντανό ανθρώπινο σώμα, δηλαδή πρωταρχικά για την ψυχική μονάδα, κάθε εξωτερική παρότρυνση, κάθε “αισθητήριος ερεθισμός”, εξωτερικός ή εσωτερικός, κάθε “εντύπωση” γίνεται παράσταση, “ενεικόνιση” ανάδυση εικόνων».
Περιορίζοντας τον στοχασμό του στα ερεθίσματα που «προσφέρει» η πόλη των Αθηνών αντιλαμβανόμαστε υποθέτω γιατί είμαστε τόσο φτωχοί σε ανάδυση εικόνων, άρα σε μια φαντασμαγορική πολιτεία, πολλώ μάλλον όταν αρνούμαστε να γνωρίσουμε την κρυφή της γοητεία (αυτήν που βλέπει ο φίλος εκδότης).
Δεν είναι τερατώδης και φριχτή η Αθήνα όσο θέλουν να την παρουσιάσουν οι πολέμιοί της (ο καθείς για τους δικούς του λόγους), μήτε απωθητική, τουλάχιστον μετά τη δύση του ηλίου. Και στο πρωινό αττικό φως, όμως, πάλι έχει να δείξει κάτι από την παλιά της αρχοντιά, εάν εξαιρεθεί ο βόμβος και ο συνωστισμός ανθρώπων και αυτοκινήτων. Πάντα κάτι θα μας ξαφνιάζει ευχάριστα.
Για να συμβαίνουν πιο συχνά ευχάριστες εκπλήξεις οφείλουμε όλοι μας να δείξουμε ένα ενδιαφέρον, μια αγάπη τουλάχιστον σε ό,τι αφορά την καθαριότητα και την ευγένεια στα τυχαία συναπαντήματα βλεμμάτων (και ψυχών). Δεν είναι θέατρο μονομαχιών ή αντεγκλήσεων η Αθήνα και ας έχουν «φροντίσει» να τη διαμορφώσουν έτσι οι άρχοντές της αλλά και οι κρατικοί τέτοιοι με παρελθοντικές αποφάσεις που της στέρησαν την ηπιότητα και λεηλάτησαν το αναπνευστικό της σύστημα. (Για τα πάρκα γράψαμε τις προάλλες).
Μια καινούργια αρχιτεκτονική των σχέσεων μας λείπει, ένα διαφορετικό πλησίασμα των σωμάτων στο δικό της κορμί (της Αθήνας) – και πάντα η αγάπη για το περιβάλλον, που είναι αγάπη για τη ζωή, εννοείται. Αυτά βεβαίως προαπαιτούν συχνότερη επαφή μαζί της και μια βαθύτερη έρευνα όσων τη συνθέτουν. Κάπως έτσι θα ανακαλύψουμε τη «μαγεία» της, θα συναντηθούμε μαζί της.
