Πόσο μακριά τα ένδοξα Παρίσια

Είμαστε μακριά, όλο και πιο μακριά, απομακρυνόμαστε από τις πόλεις του φωτός, των γραμμάτων και της επιστήμης, της κοινωνίας που επιταχύνει, της δημοκρατίας, της αλλαγής. Είμαστε μακριά από τα «ένδοξα Παρίσια», κλεισμένοι στα μικρά μας σπίτια, κλειδωμένοι, φοβισμένοι και μοναχοί, να ανταλλάσσουμε ευχές με μηνύματα από μακριά, να βλέπουμε στις οθόνες άπιαστες εμπειρίες, να αποκοιμιόμαστε αποκαμωμένοι. Μακριά. Πόλεις κολλημένες στην αδράνεια, στην ισοπέδωση, στην αέναη αναπαραγωγή του τίποτα.

Πότε θα αλλάξει ο κόσμος μας; Ενα ερώτημα που έχει χαθεί ακόμα και από το πίσω μέρος του μυαλού μας, το εκτοξεύσαμε στον κόσμο της απουσίας. Οι πόλεις μας δεν μυρίζουν καμία αλλαγή.

Στη σωζόμενη αλληλογραφία του Νίκου Καββαδία με τον Στρατή Τσίρκα στο διάστημα 1947-1956, ο Καββαδίας γράφει στον Τσίρκα από τη Γένοβα το 1951: «Δε σου ’γραψα γιατί δεν ήξερα πού βρίσκεσαι. Πήγες στα ένδοξα Παρίσια!». Ξέρουν τι λένε κι ας χαριτολογούν. Μνημονεύεται στο βιβλίο-θησαυρός «Νίκος Καββαδίας Ο Αρμενιστής Ποιητής», του Μιχάλη Γελασάκη (Αγρα 2018) με παραπομπή στους στίχους της Ωδής του Κάλβου (Ανδρέας Κάλβος «Ωδαί», Ικαρος 1988, Ωδή πρώτη «Ο Φιλόπατρις», στροφή Ιβ): «Χαίρε Αυσονία, χαίρε/ και συ Αλβιών, χαιρέτωσαν/ τα ένδοξα Παρίσια/ ωραία και μόνη η Ζάκυνθος με κυριεύει». Ξέρει τι γράφει κι ο Κάλβος που μπορεί και να πήρε ένα άρωμα, παιδί στο νησί του από τις γιορτές των Γάλλων και το κάψιμο του λίμπρο ντ’ όρο και μετά μεγαλώνοντας στο Λιβόρνο, την Ελβετία, την Αγγλία, το Παρίσι, ένιωσε την εμπειρία από τις μεγάλες πόλεις του καιρού του που πάλλονταν από τις δυνάμεις της δημοκρατίας και της ελευθερίας.

Αλλά και το ποίημα του Μάνου Ελευθερίου «Ο Αμλετ της Σελήνης» στη μνήμη του Γιώργου Χειμωνά, στο εξαιρετικό περιοδικό «Οδός Πανός» (Ιούλιος-Σεπτέμβριος 2000) θα αναφέρει: «Τι ζήλεψες τι τα ’θελες τα ένδοξα Παρίσια» για να τραγουδηθεί έξοχα από τον Χρήστο Θηβαίο σε μουσική του Θάνου Μικρούτσικου.

Κόντυνε το βλέμμα μας, δύο τοίχοι, παράθυρο στον ακάλυπτο, δρόμος γεμάτος αυτοκίνητα, λεφτά δεν περίσσεψαν κι αυτόν τον μήνα, η πόλη μας έξω δεν είναι δική μας, άλλοι μπορούν και ταξιδεύουν στις μακρινές πρωτεύουσες τις γιορτές για τουρισμό, δεν γιορτάζουμε όλοι μας το ίδιο, αλλά λένε να μην γκρινιάζουμε, να κοιτάξουμε μέσα μας, αυτοέλεγχος, αλλά περισσεύει ο έλεγχος, ναι, να μη μιζεριάζουμε, καινούργιος χρόνος μπήκε, κάτι θα γίνει, που δεν θα γίνει γιατί έχουμε σιγουρευτεί πια πως ό,τι κι αν γίνει δεν θα είναι για εμάς. Η πόλη μας δεν είναι δική μας.

Κι από μακριά τα νέα επιβεβαιώνουν την ανησυχία μας. Οι πόλεις μας είναι έρμαια του κόσμου της ισχύος, των στρατιωτών των αγορών και των κυβερνώντων που εκπροσωπούν ευθέως την εξουσία των πολυεθνικών. Μη μιλάς, μη βγαίνεις στους δρόμους, μη διεκδικείς, μην ελπίζεις, μην ονειρεύεσαι την αλλαγή.

Κι αν όμως οι λέξεις μπορούν ακόμα να σπάνε τη σιωπή; Γιατί ήταν ένδοξα τα Παρίσια; Γιατί τα μνημονεύουν οι ποιητές; Να μάθουμε από τις λέξεις τους. Κάτι ηχεί ακόμη πάνω από τις πόλεις μας.