Σχολείο για το αύριο

Πριν από περίπου 15 χρόνια βοηθούσα την κόρη μου στις Πανελλαδικές Εξετάσεις. Διαβάζαμε μαζί το μάθημα για οργάνωση και διοίκηση επιχειρήσεων. Στο περιθώριο των σελίδων του βιβλίου σημείωνα διορθώσεις και αλλαγές, γιατί κατά τη γνώμη μου έτσι έπρεπε να είναι διατυπωμένα.

Εντρομοι οι νονοί της –τα παιδιά τους είχαν δώσει εξετάσεις τα προηγούμενα χρόνια– με «σταμάτησαν» από φροντιστή, γιατί καθώς είπαν στο μάθημα αυτό οι υποψήφιοι απαντάνε στις ερωτήσεις όπως ακριβώς γράφει το βιβλίο· δεν παραλείπουν ούτε μια λέξη, έστω κι αν τις γράφει λάθος, γιατί αυτή είναι η σωστή απάντηση! Ετσι –απαντώντας, στα θέματα, κατά λέξη, όπως το βιβλίο– πήρε 20!

Τι μαθαίνουν τα παιδιά στο σχολείο, τι διδάσκουν οι δάσκαλοι; Τι μένει μετά από χρόνια, τι πολίτες ετοιμάζονται; Ο καθένας μας μπορεί να δώσει τις δικές του απαντήσεις. Ομως σε κάτι που θα συμφωνήσουν –ίσως οι περισσότεροι– είναι ότι το σχολειό πάει, έχει αλλάξει, δεν έχει σχέση με ό,τι γνωρίζαμε ή έχουμε στον νου μας. Ισως να πούμε ότι καταστρέφεται, όπως τόσα άλλα στις μέρες μας.

Να βγάζετε φωτογραφίες, λένε οι διευθυντές, να φαίνεται το σχολείο μας, συμπληρώνουν. Αυτό είναι το ζητούμενο· το φαίνεσθαι. Αυτά θεωρούνται επιτυχίες. Να συμπληρώνονται κουτάκια στις ψηφιακές σελίδες του υπουργείου, που έχουν σχέση με τη χαρακτηριζόμενη αξιολόγηση. Προγράμματα, πολλά, και ενδιάμεσα γίνεται μάθημα. Ετσι λένε οι δάσκαλοι, οι άνθρωποι που ζούνε το σχολείο, αγωνιούν, προσπαθούν. Ολα βαφτίζονται καινοτόμα, πρωτότυπα. Από τους σχολικούς κήπους έως την ανακύκλωση κι από την ανάγνωση λογοτεχνικών βιβλίων μέχρι τη δενδροφύτευση.

Πρέπει να πάμε παρακάτω από τις εξετάσεις και τα προγράμματα, τους διαχωρισμούς των σχολείων σε πρότυπα, πειραματικά, πανεπιστημιακά κ.ά. Το σχολείο οφείλει να είναι ενιαίο και η επιπλέον φροντίδα, ενίσχυση, να δίνεται στις απομακρυσμένες, δύσκολες νησιωτικές και ορεινές περιοχές.

Σε παιδιά και οικογένειες που λόγω οικονομικών, κοινωνικών και άλλων χαρακτηριστικών κάπου «υστερούν», «διαφέρουν». Κι η αξιολόγηση, οι βαθμοί; Οι άριστοι του υπουργείου και της κυβέρνησης;

«Τα παιδιά πρέπει να μαθαίνουν όλα, επομένως όλα να έχουν καλό βαθμό. Αλλιώς πρέπει να καλείται ο δάσκαλος σε απολογία. […] Οι εξετάσεις κι οι διαγωνισμοί είναι αιτία ηθικής διαφθοράς των μαθητών. Τρόποι εξετάσεων – οι κλεψιές, οι υποκρισίες, οι ψευτιές, ο τρόμος, η άδικη κούραση των παιδιών. Ψεύτικα αποτελέσματα. Αιτία κακών σχέσεων δασκάλων και παιδιών». Τάδε έφη ο παιδαγωγός Μίλτος Κουντουράς πριν από εκατό χρόνια.

Τα παιδιά πρέπει να μεγαλώνουν με ξενοιασιά, παιχνίδι, ανεμελιά. Οι νέοι να έχουν όνειρα για τη ζωή, έρωτα, δημιουργία. Να χαράζουν τη δική τους ζωή, αφήνοντας πίσω τα γερασμένα μυαλά. Το ενδιαφέρον, η αγάπη για τα παιδιά και τους νέους είναι το ζητούμενο. Οι μαθητές χρειάζονται ένα φιλικό χέρι ώστε να πιαστούν, ανθρώπους να εμπιστευθούν – όχι για καθοδήγηση και έλεγχο, αλλά για να βρούνε τον δικό τους δρόμο, να δημιουργήσουν και να ζήσουν το αύριο.