• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 22.6°C / 26.2°C
    2 BF
    49%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 19.6°C / 24.1°C
    2 BF
    72%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 22.7°C / 26.0°C
    1 BF
    54%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    1 BF
    94%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.9°C / 20.9°C
    0 BF
    88%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.5°C / 22.0°C
    1 BF
    81%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 18.4°C
    1 BF
    82%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 19.6°C / 19.6°C
    2 BF
    73%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.8°C / 25.4°C
    4 BF
    77%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 21.2°C / 22.9°C
    3 BF
    73%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.4°C / 24.8°C
    4 BF
    69%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    3 BF
    74%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.6°C / 24.6°C
    2 BF
    78%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 20.1°C
    0 BF
    88%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 19.5°C / 22.7°C
    2 BF
    71%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.8°C / 24.8°C
    2 BF
    63%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.8°C / 26.0°C
    0 BF
    58%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.1°C / 20.1°C
    2 BF
    77%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.2°C / 22.7°C
    2 BF
    89%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.5°C / 18.5°C
    1 BF
    86%
EUROKINISSI/ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η παντοδυναμία της ηγεσίας

  • A-
  • A+

Δεν υπάρχει κόμμα εξουσίας, στην Ελλάδα ή αλλού, που να χάνει εκλογές και να μην αμφισβητεί την ηγεσία του. Τούτο δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι αλλάζει η ηγεσία ενός κόμματος κάθε φορά που χάνει σε κάποια εκλογική αναμέτρηση. Αμφισβητείται, όμως, ποικιλοτρόπως.

Αρχίζουν οι «γκρίνιες» από μέλη και στελέχη, καλείται η ηγεσία να εξηγήσει τις αιτίες της αποτυχίας ή τουλάχιστον να δώσει απολογισμό για την προεκλογική τακτική που ακολούθησε. Και δικαιολογημένα, σ’ έναν βαθμό. Στον κοινοβουλευτισμό, δουλειά της ηγεσίας ενός κόμματος εξουσίας είναι πρώτα και κύρια να κερδίζει εκλογές. Δεν υπάρχει αρχηγός ισχυρού κόμματος που να χάνει εκλογές και να μην «αισθάνεται την καρέκλα του να τρίζει».

Στην περίπτωση του ΣΥΡΙΖΑ, μετά την ήττα των εκλογών του 2019, συνέβη το αντίστροφο. Η ηγεσία άρχισε να αμφισβητεί το κόμμα. Ηταν όντως το κόμμα αυτό που άρχισε να αμφισβητείται (από την ηγεσία) και μάλιστα στην πράξη: η δημοκρατική οργανωτική του δομή, η αριστερή ιδεολογική του φυσιογνωμία, ο ίδιος του ο τίτλος.

Με αποκορύφωμα το 3ο Συνέδριο, όπου ο κεντρικός θεσμός του κόμματος, το αντιπροσωπευτικό σώμα, στο οποίο συζητιούνται και αποφασίζονται η ιδεολογική ταυτότητα και η πολιτική στρατηγική, υπερψήφισε την πρόταση της ηγεσίας να απεμπολήσει τη δυνατότητα να εκλέγει εκείνο τα όργανα που θα υποχρεούνται να τηρούν και να εφαρμόζουν τις αποφάσεις του: τον πρόεδρο και την Κεντρική Επιτροπή. Η έμπρακτη αμφισβήτηση του κόμματος, εν προκειμένω, δεν οδηγεί σε απλή αλλαγή, αλλά στην ουσιαστική αναίρεσή του ως κόμματος της Αριστεράς, και στην υποκατάστασή του από ένα πασοκοειδές άθροισμα οπαδών.

Από πού προέκυψε, λοιπόν, αυτή η παντοδυναμία της συγκεκριμένης ηγεσίας του ΣΥΡΙΖΑ, που της επέτρεψε να αντιστρέψει άρδην τη φυσική ροή των πραγμάτων και να καταργήσει εκείνη το κόμμα, αντί το κόμμα να την αλλάξει ή έστω να την αμφισβητήσει; Διαθέτει μήπως κάποιες υπερφυσικές ικανότητες; Προφανώς όχι, αν και ο οπαδισμός ορισμένων, καθώς και το δέος με το οποίο κάποιοι αντιμετωπίζουν την ηγεσία, φαίνεται πως τείνει προς αυτή την πεποίθηση. Για μια ακόμη φορά, θα πρέπει να αναζητήσουμε την αιτία στη σφαίρα της ιδεολογίας –η οποία όμως, όπως πάντα, στηρίζεται σε μια πραγματική ιστορική βάση.

«Αλέξης Τσίπρας, ο εφιάλτης της Ευρώπης: Ο οδηγός που κινείται στο αντίθετο ρεύμα», ήταν η λεζάντα που συνόδευε ολοσέλιδη φωτογραφία του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ στο εξώφυλλο του γερμανικού περιοδικού «Spiegel», λίγο μετά τις εκλογές του Ιανουαρίου 2015. Ηταν η αρχή μιας εποποιίας πανευρωπαϊκών και παγκόσμιων διαστάσεων, στην οποία για περίπου εννέα μήνες η Ελλάδα έμελλε να βγει από το περιθώριο μιας ήσσονος πολιτικοοικονομικής σημασίας χώρας της νοτιοανατολικής Ευρώπης και να βρεθεί στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος, από φίλους και εχθρούς της Αριστεράς.

Τούτη η τεραστίων διαστάσεων διαμάχη, ακόμη και στην πιο ηρωική (από πλευράς Αριστεράς) πρώτη περίοδο, παιζόταν εξαρχής με όρους που υπαγόρευε ο αντίπαλος –ήτοι οι «θεσμοί». Μέσα στο γενικότερο πλαίσιο υπονόμευσης της εθνικής κυριαρχίας που υπαγορεύουν οι θεσμοί της Ευρωζώνη ήταν ούτως ή άλλως αναπόφευκτη η αυτονόμηση της ηγεσίας του ΣΥΡΙΖΑ από το υπόλοιπο κόμμα ως προς τις πιο κρίσιμες αποφάσεις που αφορούσαν, εκείνη την ιστορική στιγμή, τη μοίρα του ελληνικού λαού. Η μάχη δινόταν σε επίπεδο ηγεσιών: ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ εναντίον Ντάισελμπλουμ, Μέρκελ, Σόιμπλε…

Τόσο κατά την περίοδο της αντίστασης όσο και μετά, κατά την περίοδο του συμβιβασμού και των διαπραγματεύσεων, η ηγεσία εκ των πραγμάτων έπαιρνε αποφάσεις κατά μόνας. Δεν θα προσφύγω σε ψυχολογικού τύπου ερμηνείες, όπως «καλόμαθε» ή «πήραν τα μυαλά της αέρα». Και τούτο, διότι πρόκειται για μια ιδεολογία που –με εξαίρεση την αναταραχή που κατέληξε στη διάσπαση του καλοκαιριού του 2015– είχε περάσει σε ολόκληρο το κόμμα. «Αφού η ηγεσία παλεύει με θεούς και δαίμονες, ας την αφήσουμε στην ησυχία της να κάνει τη δουλειά της, όπως εκείνη κρίνει σκόπιμο», ήταν το λίγο πολύ ασυνείδητο ιδεολόγημα που είχε επικρατήσει στη σκέψη της μεγάλης πλειονότητας των μελών και στελεχών, καθ’ όλη σχεδόν τη διάρκεια της κυβερνητικής θητείας.

Ετσι προέκυψε τούτη η πρωτοφανώς δυσανάλογη κατανομή ισχύος μεταξύ ηγεσίας και κόμματος. Η οποία όμως, στο επίπεδο της ιδεολογίας, εξακολουθεί να επικρατεί, τρία χρόνια μετά την προσγείωση στη σκληρή πραγματικότητα της απώλειας της κυβερνητικής εξουσίας. Οι αποφάσεις της ηγεσίας τώρα δεν αφορούν την –όποια– μοίρα του ελληνικού λαού. Αλλά το δύσμοιρο κόμμα της ριζοσπαστικής Αριστεράς, το οποίο και οδηγούν στην (αυτο)κατάργησή του.

* καθηγητής της Κοινωνικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι είδους κόμμα είναι ο ΣΥΡΙΖΑ;
Μακάρι να υπήρχε χώρος για ρεφορμιστικά κόμματα σήμερα. Αυτό θα διεύρυνε το πεδίο δράσης και για τους ριζοσπαστικούς πολιτικούς οργανισμούς, οι οποίοι επίσης βρίσκονται στον βαθμό μηδέν σχεδόν της ύπαρξής...
Τι είδους κόμμα είναι ο ΣΥΡΙΖΑ;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Περί «ιδεολογικής καθαρότητας»
Για τις καθεστωτικές δυνάμεις, το πρόβλημα δεν είναι πως ο ΣΥΡΙΖΑ δεν εισπράττει δημοσκοπικά τη φθορά που υφίσταται η Ν.Δ. τον τελευταίο καιρό. Αλλά περίπου το αντίστροφο.
Περί «ιδεολογικής καθαρότητας»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο μαρξισμός και ο ΣΥΡΙΖΑ
Στις μελέτες μου για τον νεοφιλελευθερισμό, κάτι που μου προξένησε ιδιαίτερη εντύπωση ήταν πως η θεωρία του νεοφιλελευθερισμού είχε έναν συγκεκριμένο αρνητικό στόχο: τον μαρξισμό.
Ο μαρξισμός και ο ΣΥΡΙΖΑ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το plan B της Αριστεράς
Για να έρθουμε και «στα δικά μας», το γεγονός ότι ένα κόμμα της ριζοσπαστικής Αριστεράς κυβέρνησε μια ευρωπαϊκή χώρα επί τεσσεράμισι έτη αποτέλεσε όντως μια «αριστερή παρένθεση» στην κυρίαρχη αφήγηση. Απομένει...
Το plan B της Αριστεράς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πολιτική ένταξη σήμερα
Η περίπτωση Πελώνη –ένθερμη υποστηρίκτρια του ΣΥΡΙΖΑ και φανατική αντι-νεοδημοκράτισσα που ύστερα από λίγα χρόνια γίνεται κυβερνητική εκπρόσωπος της Ν.Δ.– είναι ένα ακραίο ιδεολογικο-πολιτικό φαινόμενο που...
Η πολιτική ένταξη σήμερα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εσωκομματική κριτική και Αριστερά
Αν η εσωκομματική κριτική είναι ιστορικά και πολιτικά καταξιωμένη προϋπόθεση για την ύπαρξη της Αριστεράς, δεν είμαστε αριστεροί/ές μόνο για να ασκούμε εσωκομματική κριτική. Υποθέτω πως όλοι/ες συμφωνούμε σε...
Εσωκομματική κριτική και Αριστερά

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας