30 χρόνια μετά

Αν μπορούσαμε να γυρίσουμε τον χρόνο πίσω και να παρατηρήσουμε τι συνέβαινε στη χώρα μας 30 χρόνια πριν, θα καταλαβαίναμε πως τόσο οι ανάγκες όσο και τα προβλήματα παραμένουν ίδια. Ολοι οραματιζόμαστε ένα καλύτερο αύριο σε πολλαπλά επίπεδα. Πόσο κοντά όμως είμαστε στο να το υλοποιήσουμε; Ας ξεκινήσουμε λοιπόν το ταξίδι στον χρόνο.

30 ΧΡΟΝΙΑ ΠΡΙΝ:

«Ο τερατώδης υδροκεφαλισμός της πρωτεύουσας δεν φαίνεται να απασχολεί τα διυπουργικά όργανα που απλώς ποθούν τη Χρυσή Ολυμπιάδα», σημείωνε η Εναλλακτική Κίνηση Οικολόγων, που στην πορεία μετεξελίχθηκε στους Οικολόγους ΠΡΑΣΙΝΟΥΣ. Τότε καλούσε για αποκέντρωση και πρότεινε:

■ Νέο συγκοινωνιακό δίκτυο της χώρας βασισμένο κυρίως στον σιδηρόδρομο.

■ Ανάκληση της Ολυμπιακής υποψηφιότητας και ματαίωση των «μεγάλων έργων».

■ Μακροπρόθεσμο πάγωμα του βιομηχανικού δυναμικού της Αττικής με στόχο τον περιορισμό της βιομηχανικής ρύπανσης.

ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ:

■ Αντικίνητρα για την ανοικοδόμηση.

■ Προστασία πρώην βιομηχανικών χώρων που απειλούνται με ανοικοδόμηση.

■ Εκτεταμένες πεζοδρομήσεις σε όλη την πόλη.

■ Λιγότερο αυτοκίνητο με αποκλεισμό των Ι.Χ. από τον δακτύλιο.

■ Αξονες πρασίνου για τη σύνδεση των μεγάλων ελεύθερων χώρων (Ζάππειο, Ακρόπολη, Πεδίον του Αρεως).

■ Ζωτικό χώρο για το ποδήλατο.

■ Αναβάθμιση των κεντρικών συνοικιών.

■ Απαλλαγή των κατοίκων του δακτυλίου από τους σημερινούς περιορισμούς. Πρόσβαση με κάρτα όλο το 24ωρο στη συνοικία τους και μόνο.

Τι γινόταν τότε στον κόσμο:

1987: Συμφωνία του Μόντρεαλ για την αντιμετώπιση της τρύπας του όζοντος – η πλέον επιτυχημένη παγκόσμια περιβαλλοντική δράση που αναλήφθηκε ποτέ.

1989: Πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.

1989: ο Βρετανός Τιμ Μπέρνερς-Λι εφευρίσκει τον «παγκόσμιο ιστό» («www»). Ο πρώτος ιστότοπος στον κόσμο αρχίζει να λειτουργεί στις 6 Αυγούστου 1991.

1990 Ιούνιος: Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποβάλλει την Πράσινη Βίβλο για το αστικό περιβάλλον.

1990 Ιούλιος: Τίθεται σε ισχύ η πρώτη φάση της ΟΝΕ.

Στην Ελλάδα υπάρχουν οι εξής εξελίξεις:

■ Το 1989 ξεσπάει το σκάνδαλο Κοσκωτά.

■ Στις αρχές του ’90 άρχισαν να πέφτουν στο τραπέζι οι πρώτες ιδέες για την επιστροφή του τραμ στην πόλη.

■ Ο Αντώνης Τρίτσης εκλέγεται δήμαρχος Αθηναίων (10ος 1990).

■ Το 1996 γίνονται λεωφορειόδρομοι 11,5 χιλιομέτρων που σταδιακά επεκτείνονται. Ετσι, από τα 7 χλμ./ώρα κατά μέσον όρο στο κέντρο, η ταχύτητα των λεωφορείων ανέβηκε στα 15 χλμ./ώρα.

30 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ:

■ Το νέφος έχει γίνει «αόρατο» με διαφορετική σύνθεση ρύπων, κυρίως λόγω αλλαγής των καυσίμων στα Ι.Χ.

■ Επελέγη η λύση του «βαριού» υπόγειου μετρό για όλο το λεκανοπέδιο, ως κεντρικού αντίβαρου στην κυκλοφορία των Ι.Χ.

■ Δημιουργήθηκε ο προαστιακός για τη διευκόλυνση της συνεχώς επεκτεινόμενης αστικής εξάπλωσης που σήμερα καλύπτει όλη την Αττική.

■ Η «βαριά» Ολυμπιάδα του 2004 δημιούργησε τεράστια χρέη (το σύνολο ανέρχεται σε τουλάχιστον 50 δισ.) και είναι από τους βασικούς παράγοντες πτώχευσης της χώρας.

■ Η αναβίωση του τραμ έγινε, αλλά όχι για το κέντρο της πόλης. Το 2001, η ΤΕΡΝΑ κατασκευάζει με κόστος 225.000.000 ευρώ τις γνωστές γραμμές τραμ μήκους 24 χλμ. προς την παραλία Σαρωνικού με κριτήριο την Ολυμπιάδα, κτηματομεσιτικούς και επιχειρηματικούς λόγους και κύριο στόχο το Ελληνικό, με αποτέλεσμα σήμερα το τραμ να αντιμετωπίζει οικονομική μη βιωσιμότητα.

■ Δεν υπάρχει κανένας σχεδιασμός για ενιαίο δίκτυο πρασίνου ή αύξηση πρασίνου στα πυκνοκατοικημένα σημεία της πόλης ή προστασίας του.

■ Υπάρχουν ελάχιστοι ποδηλατόδρομοι.

■ Δεν υπάρχει σχεδιασμός για τη δημιουργία δικτύου πεζοδρόμων.

■ Δεν έγινε αναβάθμιση κεντρικών συνοικιών αλλά ρυθμίσεις επιχειρηματικής επέκτασης τραπεζοκαθισμάτων στον δημόσιο χώρο.

■ Το πάγωμα του βιομηχανικού δυναμικού της Αττικής έγινε εκ των πραγμάτων με την υποταγή του δευτερογενούς τομέα στον τριτογενή, τουριστικό και κτηματομεσιτικό τομέα.

Σήμερα όλοι διαπιστώνουμε ότι οι πόλεις μας έχουν μειωμένη ανθεκτικότητα απέναντι σε όλες τις κρίσεις: κλιματική, οικονομική, κοινωνική και υγειονομική. Δεν υπάρχουν πολιτικές προσαρμοστικότητας. Και κυρίως, φαίνεται καθαρά ότι πρέπει να νικηθεί η αντίληψη του «πρώτα θα γίνει ανάπτυξη και μετά θα κάνουμε πολιτικές για το περιβάλλον». Γίνεται όλο και πιο φανερό ότι χωρίς την οικολογική οπτική το μέλλον θα είναι δυσοίωνο. Η οικολογική θεώρηση φαίνεται να δικαιώνεται γιατί μόνο μέσω αυτής μπορεί να υπάρξει ποιότητα ζωής, δημοκρατία και ανθρωπιά.

* Πρόεδρος του Πράσινου Ινστιτούτου, μέλος των Οικολόγων ΠΡΑΣΙΝΩΝ