Η αισθητική στην πολιτική επικοινωνία

Ενα στοιχείο διαπερνά όλες τις όψεις της πολιτικής επικοινωνίας: η αισθητική που τη συνοδεύει. Εννοια παρεξηγημένη. Νομίζεται ελιτίστικη, λογίζεται του «γλυκού νερού», θεωρείται του θεαθήναι, εκλαμβάνεται ως αποκομμένη από το πολιτικό περιεχόμενο. Παρά ταύτα, έννοια τόσο συνυφασμένη με την ουσία του πολιτικού περιεχομένου, ώστε να μπορεί να ειπωθεί ότι η αισθητική είναι ιδεολογία. Και αυτό, γιατί η αισθητική είναι η εξωτερική έκφραση του ήθους που περικλείει η ιδεολογία.

Αφενός ο λόγος φέρει αισθητική που δεν περιορίζεται στην καλλιέπεια, απεναντίας επικεντρώνεται στο ύφος. Το ύφος αποκαλύπτει την αντίληψη του πολιτικού εκφραστή για τον διάλογο. Ο λόγος που εμποτίζεται από ιδεοληψία θα φέρει το ύφος, την αισθητική της εμπάθειας, τον στόμφο της υπερβολής, θα προκαλεί ενοχλητικό θόρυβο με τις αμετροεπείς κορόνες του. Αφετέρου οι ενέργειες φέρουν αισθητική. Το είδος τους, τα κίνητρά τους, τα μέσα πραγματοποίησής τους μιλούν για την ιδεολογία μας.

Ακόμη όμως και αν ο λόγος ενδύεται κατά περίσταση προσχηματικά μετριοπαθή μανδύα, επιχειρώντας να κρύψει εντέχνως τις ιδεολογικές του πρώτες ύλες, ακόμη και αν οι ενέργειες επιλέγονται και σκηνοθετούνται στοχευμένα, πάντα εκφεύγουν στοιχεία αισθητικής της δημόσιας εικόνας αποκαλυπτικά των προθέσεων. Γιατί η αισθητική είναι η αλήθεια μας.

Η ισχύς της αισθητικής έγκειται στο ότι δεν αφορά μόνο την έλλογη επεξεργασία και κατανόηση των ορατών στοιχείων, αλλά απευθύνεται και στο αντανακλαστικό αισθητήριο, είναι δηλαδή η αύρα που γίνεται αντιληπτή ενστικτωδώς. Για τον λόγο αυτό η αισθητική καθίσταται ασφαλής οδηγός αξιολόγησης του πολιτικού εκφραστή. Η συνέπεια στην αισθητική δηλώνει πολιτική συνέπεια.

Στην κατεύθυνση αυτή, ο ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, με γνώμονα την κοινωνική προοπτική, χρειάζεται να εκπέμπει σταθερά την αισθητική της προόδου, η οποία συνίσταται από τα εξής στοιχεία:

● Στάθμιση.

● Νηφαλιότητα χωρίς εκπτώσεις.

● Μαχητικότητα γύρω από την αλήθεια έναντι της ιδεοληπτικής πολεμικής.

● Εξωστρεφής θέαση για την κατανόηση των πραγματικών κοινωνικών προταγμάτων και των συντελούμενων μεταβολών.

● Θέσεις έναντι της στείρας καταγγελίας.

● Ελπίδα που απορρέει από τη δημιουργία ενός νέου κοινωνικού οράματος που ενσωματώνει πολυσυλλεκτικά τις προσδοκίες.

● Προσήλωση στο πλειοψηφικό ρεύμα.

● Ανοιγμα, έμπρακτα στις διαδικασίες, όχι προσχηματικά.

● Πρωτοπορία στην ανάληψη πρωτοβουλιών.

Τέλος, η μακροχρόνια ματαίωση μέρους των κοινωνικών αιτημάτων απογύμνωσε τον πολιτικό λόγο από το στοιχείο του εντυπωσιασμού και αποδόμησε τον πολιτικό εκφραστή ως αυθεντία. Οι πολίτες πλέον ακούν έναν γειωμένο λόγο, προσδοκούν έναν τεκμηριωμένο αντίλογο που σέβεται τη νοημοσύνη τους και το στοιχείο αυτό βεβαίως αποτελεί μείζον ζήτημα αισθητικής.

* διδάκτωρ Πολιτικής Επικοινωνίας και Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης του Πανεπιστημίου Αθηνών