15νθήμερη εκεχειρία που ανακοίνωσαν χθες τα ξημερώματα ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν βύθισε την τιμή του πετρελαίου και εκτόξευσε τους χρηματιστηριακούς δείκτες στα ύψη, ωστόσο η αβεβαιότητα που ταλανίζει τις αγορές και τα οικονομικά επιτελεία σε όλον τον κόσμο παραμένει καθώς πολλά σημεία της συμφωνίας είναι ακόμη θολά, ενώ οι πληγές που προκάλεσε ο πόλεμος στην παγκόσμια αγορά ενέργειας χρειάζονται χρόνο για να επουλωθούν.
Η κατά τον Τραμπ χθεσινή «μεγάλη μέρα για την παγκόσμια ειρήνη» βρήκε την τιμή του αργού πετρελαίου να υποχωρεί πάνω από 15%, με το μπρεντ να αγγίζει ενδοσυνεδριακά επίπεδα λίγο πάνω από τα 90 δολάρια το βαρέλι και το αμερικανικό αργό τα 91,5 δολάρια. Αμφότερα περιόρισαν ωστόσο στη συνέχεια τα κέρδη τους προσεγγίζοντας αργά το απόγευμα επίπεδα γύρω από τα 95 δολάρια ανά βαρέλι.
Οι αναλυτές
Στα χρηματιστήρια εν τω μεταξύ στήθηκε… πάρτι. Στην Ευρώπη τα κέρδη του ευρύτερου δείκτη μετοχών Stoxx 600 ξεπέρασαν το 4%, στην Ασία τα αντίστοιχα κέρδη του Asia Dow άγγιξαν το 5,17%, ενώ στη Wall Street ο Dow Jones και υπόλοιποι δείκτες μετοχών κατέγραφαν στα μέσα της συνεδρίασης άνοδο μεγαλύτερη του 2,5% προσεγγίζοντας το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 30 ημερών.
Παρά την εκτεταμένη ευφορία που προκάλεσε η κατάπαυση του πυρός, η αβεβαιότητα συνέχισε να ταλανίζει οικονομικούς αναλυτές, επενδυτές, επιχειρήσεις, αλλά και καταναλωτές, που μόνο από την άνοδο των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου απώλεσαν τον τελευταίο μήνα πάνω από 100 δισ. δολάρια παγκοσμίως. Πολλά ζητήματα της εκεχειρίας παραμένουν ακόμη ασαφή, με πιο σημαντικό το πώς θα ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ.
Το κλείσιμο των Στενών στέρησε τον τελευταίο μήνα από την παγκόσμια αγορά ενέργειας 10-13 εκατ. βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως. Οι όροι υπό τους οποίους θα επιτραπεί στα δεξαμενόπλοια να περάσουν ξανά τα Στενά δεν έχουν ακόμα αποσαφηνιστεί. Οι αποφάσεις για τους όρους διέλευσης από αυτά λαμβάνονται από το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν.
Το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων του Ιράν, Tasnim, ανέφερε χθες ότι η Βαγδάτη μαζί με το Ομάν σχεδιάζουν να χρεώσουν τέλη διέλευσης για κάθε δεξαμενόπλοιο που περνά τα Στενά. Ο εκπρόσωπος της Ενωσης Εξαγωγέων Πετρελαίου, Φυσικού Αερίου και Πετροχημικών Προϊόντων του Ιράν, Χαμίντ Χοσεϊνί, δήλωσε στη συνέχεια στους Financial Times ότι το ύψος του τέλους θα ανέρχεται σε 1 δολάριο ανά βαρέλι πετρελαίου, προσθέτοντας ότι τα άδεια δεξαμενόπλοια μπορούν να περνούν ελεύθερα.
Από την άλλη πλευρά των Στενών όμως ο υπουργός Μεταφορών του Ομάν, Σαΐντ αλ Μααουλί, διαφώνησε, δηλώνοντας ότι η θέση του Σουλτανάτου είναι κανένα τέλος διέλευσης. Η Τεχεράνη φέρεται ότι έχει χρεώσει τις τελευταίες εβδομάδες σε ορισμένες ναυτιλιακές εταιρείες τέλος 2 εκατομμυρίων δολαρίων για να εγγυηθεί την ασφαλή διέλευση κάποιου δεξαμενοπλοίου τους από τα Στενά.
Ανοιχτές πληγές
Τέλη διέλευσης ύψους 1-2 εκατομμυρίων δολαρίων ανά δεξαμενόπλοιο θα πρόσθεταν, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Capital Economics, περίπου 1 δολάριο ανά βαρέλι στο κόστος του πετρελαίου που μεταφέρεται μέσω των Στενών. Μια μέτρια δηλαδή επίδραση στις παγκόσμιες τιμές ενέργειας, που όμως δεν είναι σαφές ότι θα δεχτεί η Ουάσινγκτον.
Δεν είναι η μοναδική αβεβαιότητα της εύθραυστης εκεχειρίας. Εκτός της ναυσιπλοΐας των Στενών, στις θέσεις των δύο αντιμαχόμενων μερών συνεχίζουν να υπάρχουν τεράστιες διαφορές οι οποίες είναι αμφίβολο αν θα γεφυρωθούν στις επόμενες δύο εβδομάδες.
Ακόμη όμως και αν ΗΠΑ και Ιράν συμφωνήσουν τελικά, η επιστροφή της αγοράς στο προπολεμικό status quo, όταν ένα βαρέλι πετρελαίου άλλαζε χέρια για περίπου 70 δολάρια, θεωρείται αμφίβολη. Και αυτό γιατί μια σειρά από πληγές που προκάλεσε ήδη ο πόλεμος στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου θα συνεχίσουν να υφίστανται για καιρό. Μεταξύ αυτών:
1. Οι ζημιές στις ενεργειακές υποδομές του Περσικού, που φαίνεται να είναι αρκετά μεγάλες. Κάποιοι εκτιμούν ότι θα χρειαστούν μήνες, ενδεχομένως χρόνια, για να αποκατασταθούν. Το Κατάρ για παράδειγμα έχει διαμηνύσει ότι τα επόμενα ένα έως πέντε χρόνια η παραγωγική του ικανότητα σε υγροποιημένο φυσικό αέριο θα είναι 17% χαμηλότερη.
2. Ελλείψει εξαγωγών οι ενεργειακές εγκαταστάσεις που γλίτωσαν από τις επιθέσεις έχουν σταματήσει την παραγωγή τους μετά το γέμισμα των τοπικών εγκαταστάσεων αποθήκευσης. Εκτιμάται ότι θα χρειαστούν εβδομάδες, ίσως και μήνες για να ξαναξεκινήσουν, καθώς πέρα των τεχνικών προβλημάτων μεγάλοι παραγωγοί, όπως η Σαουδική Αραβία, ίσως διστάσουν να επιστρέψουν σε πλήρη παραγωγή πριν εμπιστευτούν περισσότερο την εκεχειρία. Ο δανέζικος ναυτιλιακός κολοσσός Maersk προσδιόρισε χθες ότι η επαναλειτουργία των εγκαταστάσεων της περιοχής ίσως απαιτήσει έως και τέσσερις μήνες.
3. Οι χώρες που εισάγουν πετρέλαιο θα χρειαστεί επίσης να αναπληρώσουν τα αποθέματά τους που εξαντλήθηκαν τον τελευταίο μήνα, ενώ κάποιες ίσως θελήσουν να τα αυξήσουν. Αυτό σημαίνει υψηλότερη ζήτηση και αυτή με τη σειρά της πιθανότητα συγκράτησης προσδοκώμενης περαιτέρω αποκλιμάκωσης των τιμών.
4. Οι αγορές, τέλος, θα προσθέσουν πιθανότατα ένα καπέλο 10 δολαρίων στις τιμές ως γενικό ασφάλιστρο κινδύνου έναντι του ενδεχόμενου αναζωπύρωσης του πολέμου.
.jpg)
