O «πατέρας» της «ευρωπαϊκής ιδέας» Ζαν Μονέ το είχε προφητεύσει: «Η Ευρώπη θα σφυρηλατηθεί μέσα στις κρίσεις και θα είναι το άθροισμα των λύσεων που θα βρεθούν σε αυτές τις κρίσεις» («L’Europe se fera dans les crises et elle sera la somme des solutions apportées à ces crises»). Μόνο πρόσφατα, η φόρμουλα «δούλεψε» τόσο στην κρίση του ευρώ το 2013 όσο και στην κρίση της πανδημίας το 2020. Τι γίνεται όμως με την τωρινή κρίση ανταγωνιστικότητας και γεωπολιτικού ειδικού βάρους που απειλεί την Ε.Ε. με υποβάθμιση στον παγκόσμιο οικονομικό και γεωπολιτικό ανταγωνισμό; Θα επαληθευτεί για ακόμα μια φορά η φόρμουλα ή θα αποτύχει, επισύροντας τις συγκλονιστικές υπαρξιακές συνέπειες που έχουν διεκτραγωδήσει όσοι θεωρούν πως είναι εποχή για κατεπείγουσα δράση κι όχι για βήμα σημειωτόν;
Οι αξιότιμοι κύριοι Λέτα και Ντράγκι κατέθεσαν τις ιδέες τους, οι οποίες μνημονεύονται με σεβασμό, αλλά κινδυνεύουν να υπαχθούν στη μακρά λίστα των ανεφάρμοστων. Ομως η οικονομική και γεωπολιτική κρίση υποβάθμισης δείχνει τα δόντια της, οπότε οι πιο τολμηροί και αποφασισμένοι «βγαίνουν μπροστά». Σε αυτούς πρέπει σίγουρα να κατατάξουμε την επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) Κριστίν Λαγκάρντ και τον Γερμανό καγκελάριο Γιόαχιμ-Φρίντριχ Μάρτιν Γιόζεφ Μερτς. Η πρώτη δεν έχει εκτελεστικές εξουσίες πολιτικού χαρακτήρα, ο δεύτερος όμως όχι απλώς έχει, αλλά δίνει τον τόνο στις ευρωπαϊκές πολιτικές κατευθύνσεις.
Η πρώτη εκφώνησε βαρυσήμαντη όσον αφορά το περιεχόμενό της ομιλία με θεματολογία πολύ πιο διευρυμένη σε σχέση με τα καθαρά τεχνοκρατικά της καθήκοντα. Ο δεύτερος είναι ο βασικός πολιτικά επισπεύδων από τις ισχυρότερες ευρωπαϊκές χώρες στην κατεύθυνση της στρατιωτικοποίησης και της διάθεσης υψηλών δαπανών σε αυτή την κατεύθυνση. Ο μεταξύ τους «καταμερισμός» έχει αυτή τη μορφή: η κ. Λαγκάρντ διατυπώνει τους οικονομικούς λόγους και τους τομείς προτεραιότητας για την κατεπείγουσα στροφή της οικονομικής πολιτικής της Ε.Ε., ο δε Γερμανός καγκελάριος έχει αρπάξει γερά αυτό που θεωρεί «άκρη του νήματος», ώστε αυτή η στροφή να προχωρήσει με κατεπείγουσες διαδικασίες.
Κριστίν Λαγκάρντ
Δεν πρέπει, ωστόσο, να κατηγορήσουμε άδικα την κ. Λαγκάρντ για «οικονομισμό», καθώς ρίχνει το βάρος της υπέρ μιας καθαρά πολιτικής πρότασης, που μάλιστα θα έχει, εάν υιοθετηθεί και εφαρμοστεί, ευρύτατες συνέπειες στην «ευρωπαϊκή ενοποίηση»: της εφαρμογής της αρχής της ειδικής πλειοψηφίας στη διαδικασία λήψης αποφάσεων «στους τομείς από τους οποίους εξαρτάται η μελλοντική ανάπτυξη της Ευρώπης». Με λίγη καλή θέληση και πολλές διασταλτικές ερμηνείες, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει στη γενίκευση της αρχής της ειδικής πλειοψηφίας στη λήψη αποφάσεων για όλα τα σημαντικά ή σχετικά σημαντικά ζητήματα…
Κατά τα άλλα, η Κριστίν Λαγκάρντ δεν φείδεται ωμά ρεαλιστικών διαπιστώσεων για την κρίση οικονομικής και γεωπολιτικής υποβάθμισης της Ε.Ε., προτείνοντας και τις κατ’ αυτήν αναγκαίες λύσεις:
● Η αναπτυξιακή φόρμουλα που βασίζεται στις εξαγωγές έχει εκμετρήσει το ζην. «Αγκαλιάσαμε την παγκοσμιοποίηση περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη προηγμένη οικονομία», λέει η κ. Λαγκάρντ, και επωφεληθήκαμε τα μέγιστα απ’ αυτήν, αλλά αυτή η ωραία εποχή έχει τελειώσει. Στα επόμενα δύο χρόνια αναμένεται ότι οι εξαγωγές δεν θα είναι προωθητικός παράγοντας για την ανάπτυξη. Επομένως, πρέπει να στραφούμε στην ανάπτυξη της εγχώριας οικονομίας μας και να εκμεταλλευτούμε το δυναμικό της εσωτερικής μας αγοράς.
● Για να υλοποιηθεί αυτός ο γενικός αναπροσανατολισμός της οικονομικής-αναπτυξιακής στρατηγικής, πρέπει να γίνουν πολλά – σε γενικές γραμμές, αυτά που περιέχονται σαν βασικές κατευθύνσεις στην έκθεση του αξιότιμου κ. Ντράγκι: α) Να απαλειφθούν τα εσωτερικά αναχώματα της ευρωπαϊκής εμπορικής ενοποίησης, καθότι «τα εσωτερικά εμπόδια στις αγορές αγαθών και υπηρεσιών ισοδυναμούν με δασμούς 100% και 65% αντίστοιχα!» «Αν κάναμε το ¼ από τα αναγκαία σε αυτόν τον τομέα, θα μπορούσαμε να αντισταθμίσουμε πλήρως την επίπτωση των αμερικανικών δασμών στην ευρωπαϊκή ανάπτυξη».
β) Να αναβιώσουμε την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης. Τουτέστιν, εάν ένα αγαθό ή μια υπηρεσία προσφέρεται νόμιμα σε μια χώρα-μέλος, θα πρέπει να επιτρέπεται η ελεύθερη κυκλοφορία του σε ολόκληρη την Ε.Ε., χωρίς να χρειάζεται να συμμορφώνεται με τους κανόνες των άλλων χωρών-μελών! Τολμηρό και επικίνδυνο για την ποιότητα των αγαθών και υπηρεσιών που θα παρέχονται στους Ευρωπαίους πολίτες, αλλά «οι καιροί ου μενετοί»…
γ) Να ανατάξουμε έτσι την παραγωγικότητα, την κερδοφορία και τα κίνητρα για τον ιδιωτικό τομέα, ώστε να μη διαφεύγουν στην απέναντι πλευρά του Ατλαντικού πολύτιμοι χρηματοδοτικοί πόροι.
Γιόαχιμ-Φρίντριχ Μάρτιν Γιόζεφ Μερτς
Τι προσφέρει σε όλα αυτά ο καγκελάριος Μερτς; Τον πολιτικό ρεαλισμό με δόσεις πολιτικού κυνισμού. Πρόσφατα, το γερμανικό περιοδικό Stern δημοσίευσε άρθρο που φιλοξενούσε καταγγελίες ότι οι κινδυνολογικές δηλώσεις του καγκελαρίου για ρωσικά drones που πετούσαν πάνω από το Βερολίνο ήταν κατασκευασμένες για να ανεβάσουν τον πολεμικό πυρετό στη Γερμανία και την Ευρώπη, ώστε να γίνει πιο πειστική η «αναγκαιότητα» για κατεπείγουσα στροφή στη στρατιωτικοποίηση και τις εξ αυτής συνεπαγόμενες υψηλές δημόσιες δαπάνες – και την «αναγκαία» λιτότητα…
Ιδού λοιπόν η «άκρη του νήματος» για την αναγκαία υπερεπίσπευση και για να πεισθεί «ο λαός μας» (όπως τον αποκάλεσε η Λαγκάρντ στην ομιλία της) να υποστεί τις αναγκαίες θυσίες.
Εν ολίγοις: η Ε.Ε. πρέπει να σωθεί και από αυτή της την κρίση. Επομένως, «δει δε υψηλών δημόσιων δαπανών» – αυτές θα έχουν αναπόφευκτη συνέπεια νέα λιτότητα για τον ευρωπαϊκό «λαό μας», οπότε, για να την υποστεί, θα πρέπει να τον τρομοκρατήσουμε με την απειλή του πολέμου, που είναι επικείμενος…
