• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.6°C / 24.6°C
    3 BF
    31%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    22°C 18.6°C / 24.7°C
    2 BF
    50%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.0°C / 25.4°C
    0 BF
    45%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 21.4°C
    1 BF
    59%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.9°C / 23.0°C
    0 BF
    59%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    21°C 19.6°C / 22.0°C
    1 BF
    54%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.0°C / 18.4°C
    1 BF
    42%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 22.4°C / 22.4°C
    1 BF
    29%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.5°C / 22.7°C
    4 BF
    60%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.9°C / 21.2°C
    2 BF
    55%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.8°C / 20.4°C
    4 BF
    52%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.7°C / 22.3°C
    0 BF
    64%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    0 BF
    68%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.9°C / 20.1°C
    0 BF
    52%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    22°C 20.6°C / 22.7°C
    1 BF
    38%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.6°C / 22.8°C
    2 BF
    64%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.8°C / 24.8°C
    2 BF
    30%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    22°C 19.3°C / 22.1°C
    2 BF
    50%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    20°C 18.7°C / 21.7°C
    2 BF
    61%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.4°C / 17.4°C
    0 BF
    48%

Αντώνης Λιάκος: Ο ελληνικός 20ός αιώνας, Εκδόσεις Πόλις, 2021, Σελ. 740

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η τοιχογραφία της σύγχρονης ελληνικής Ιστορίας

  • A-
  • A+
Απελευθερώνοντας την ιστορική συγγραφή από την υποχρεωτική για πολλούς, αποστεωμένη διάσταση καταγραφής πολιτικών εξελίξεων και κομματικών διαδικασιών, δημιουργεί ένα πόνημα που αποκρυσταλλώνει την ουσία των πραγμάτων ως έχουν στην πραγματική διάσταση της καθημερινότητας των πολλών, των πολιτών, των ανθρώπων που η Ιστορία και ο πολιτισμός αναπνέουν εξαιτίας τους.

«Ο ελληνικός 20ός αιώνας», βιβλίο αναφοράς για τις επιστήμες της Ιστορίας, της Κοινωνιολογίας και των Πολιτικών Επιστημών, επανεκδίδεται για τέταρτη φορά μέσα σε δύο χρόνια.

Σε αυτό η Ελλάδα ορίζεται ως «ένα κύτταρο σε συνεχή μεταβολισμό με το περιβάλλον» σε τοπικό αλλά και διεθνές επίπεδο. Παγκόσμια ιστορία, ελληνικές εξελίξεις αλλά και ατομικό βίωμα, αλληλοσυνδέονται. Η ιστορική αφήγηση και ερμηνεία του Αντώνη Λιάκου εντάσσει την ελληνική ιστορία στο σύγχρονο διεθνές ιστοριογραφικό πλαίσιο. Προβληματίζει και ταυτόχρονα παραμένει εστιασμένη σε γεγονότα, μετασχηματισμούς και αλλαγές που έλαβαν χώρα στην Ελλάδα.

Δεν αρκείται στις εκδοχές της επίσημης ιστορίας αλλά ενδιαφέρεται για τις αποσιωπημένες μνήμες. Αποφεύγει την αναπαραγωγή παραπλανήσεων και δοξασιών. Βασίζεται σε μια συστηματική και επίπονη αρχειακή τεκμηρίωση καθενός από τα 10 κεφάλαια του βιβλίου. Ειδικά στο τελευταίο είναι εμφανής η ανοιχτότητα της προσέγγισης του συγγραφέα μέσα από τον αναστοχαστικό διάλογο με τις ιστορικές καταγραφές προηγούμενων ιστοριογράφων και ιστορικών. Ευφυείς τίτλοι και υπότιτλοι προκαλούν το ενδιαφέρον. Πλεονέκτημα, η δυνατότητα να διαβαστεί τμηματικά, ανάλογα με την εποχή, τη δεκαετία ή τα γεγονότα που ενδιαφέρουν τον καθέναν περισσότερο.

Η αλήθεια της γλώσσας που χρησιμοποιεί ο Α. Λιάκος, η σωστή χρήση της και ο σεβασμός που την αντιμετωπίζει, κάνουν συμμέτοχους τους αναγνώστες στην κατανόηση της ιστορικής αφήγησης, «εξηγώντας λιτά, σε σύγχρονα ελληνικά», τα γεγονότα και τις περιστάσεις που καθόρισαν ή προετοίμασαν συγκυρίες, αναμορφώσεις ή οπισθοδρομήσεις.

Προσεγγίζει σφαιρικά τα τεκταινόμενα αλλά όχι στρογγυλεύοντάς τα! Εύληπτα παρουσιάζει τη συγκρότηση κοινωνικών και ιδεολογικών ηγεμονιών και τα εκάστοτε πολιτικά πεδία διαμάχης. Προβάλλει, όμως, και ερμηνεύει ποικίλες άλλες δραστηριότητες –από την καταλυτική επιρροή του ποδοσφαίρου μέχρι το φαινόμενο των μαθητικών καταλήψεων και των κινημάτων των πόλεων. Εστιάζει σε επιλογές που αφορούν το συλλογικό έθος των κοινωνιών, προσδιοριζόμενων πάντα από το περιβάλλον, τον τόπο, τις πολιτισμικές παραμέτρους αλλά και την οικονομική εξέλιξη ή στασιμότητα.

Απελευθερώνοντας την ιστορική συγγραφή από την υποχρεωτική για πολλούς, αποστεωμένη διάσταση καταγραφής πολιτικών εξελίξεων και κομματικών διαδικασιών, δημιουργεί ένα πόνημα που αποκρυσταλλώνει την ουσία των πραγμάτων ως έχουν στην πραγματική διάσταση της καθημερινότητας των πολλών ∙ των πολιτών, των ανθρώπων που η Ιστορία και ο πολιτισμός αναπνέουν εξαιτίας τους.

Το συγκεκριμένο βιβλίο σέβεται την ύπαρξη καθενός από όσους προηγήθηκαν και δεν ζουν πια, αλλά και όλων όσοι ζούμε και συμμετέχουμε στα δρώμενα του καιρού μας. Οχι μόνο των επωνύμων. Κυρίως των ανωνύμων. Ολων όσοι συγκροτούν και προσδιορίζουν την ελληνική πραγματικότητα του 20ού αιώνα. Γι’ αυτό και «ακολουθεί» τη ζωή σε όσο περισσότερες διαστάσεις της μπορεί. Στον κινηματογράφο, το θέατρο, τη λογοτεχνία, τον αθλητισμό, την εργασία, τις απεργιακές κινητοποιήσεις.

Βιβλίο απαιτήσεων. Κατ' αρχάς, όσον αφορά τον δημιουργό του: αναλαμβάνοντας την ευθύνη εξιστόρησης και ερμηνείας μιας πολυκύμαντης και πολυδαίδαλης και σε αρκετά σημεία σκοτεινής ή ηθελημένα αποσιωπημένης ιστορικής πραγματικότητας, έπρεπε, εκτός από τον πνευματικό κάματο, να είναι αποφασισμένος να στηρίξει την επιλογή του και την εξτρεμιστική για κάποιους ερμηνευτική προσέγγισή του. Να αντιτάξει απέναντι στο σύνηθες το ασυνήθιστο, στη μυθοποίηση την καθημερινή εμπειρία των πολλών ανθρώπων. Το πόσο επηρεαζόταν ο δικός τους βιολογικός χρόνος από τα γεγονότα στο πεδίο των πολιτικών αποφάσεων αλλά και από τις ανατρεπτικές εξελίξεις στα πρωτόκολλα της ιατρικής επιστήμης, μέχρι τα επιτεύγματα της σύγχρονης τεχνολογικής εξέλιξης και τον κανιβαλισμό του βλέμματος.

Απαιτητικό, όμως, και για τους αναγνώστες. Ο τρόπος που επιλέγει να συγγράψει αλλά και να εξηγήσει με τις δικές του πνευματικές και επιστημονικές προσλαμβάνουσες τα γεγονότα από την αρχή του 20ού αιώνα, λίγο πριν από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο μέχρι και το τέλος αυτού του αιώνα και την πρώτη δεκαετία του 21ου με την Ολυμπιάδα του 2004, τα γεγονότα του Δεκέμβρη του 2008 αλλά και τη γενικότερη κρίση, απαιτεί οξυδέρκεια.

Απαιτεί διάθεση να συγκρουστούμε με τον ίδιο μας τον εαυτό και τυχόν ιδεοληπτικές μας αγκυλώσεις για να προσεγγίσουμε και να κατανοήσουμε την αλήθεια του χρόνου και των πεπραγμένων. Δεν θέλει απλώς να φλερτάρουμε με το είδωλό μας στον καθρέφτη. Ζητά αυτοκριτική και εστίαση στο αληθώς γενέσθαι. Δεν διευκολύνει με θεωρίες που πιθανόν χρησιμοποιούμε για να αποκαθάρουμε τους εαυτούς μας από την υποχρέωση της έλλογης οντότητάς μας: της σκέψης. Δεν πρόκειται για μια εκδοχή που εξαγνίζει ματαιώσεις ή συμπονά ανθρώπους που αισθάνονται ποικιλοτρόπως ηττημένοι και αδικημένοι. Πρόκειται για μια εκδοχή ιστορικής ερμηνείας για σκεπτόμενους. Και εκ των πραγμάτων υπεύθυνους αναγνώστες.

Εμφανές αυτό στον τρόπο που ο συγγραφέας προσεγγίζει ιστορικά τα θέματα της Αντίστασης και του Εμφυλίου Πολέμου και των μετέπειτα ιστορικών ερμηνειών ή αποσιωπήσεων. Αλλά και το αμφιλεγόμενο θέμα των εκπαιδευτικών αλλαγών και των κοινωνικοπολιτικών προεκτάσεών τους. Τοποθετείται. Δεν επιφυλάσσεται, ασκεί κάθε δικαίωμα γραφής για να δώσει την προσωπική του οπτική.

Ο Α.Λ. με χειρουργική σχολαστικότητα προσεγγίζει πτυχές του ιστορικού, κοινωνικού, πολιτικού βίου της σύγχρονης Ελλάδας και αναδεικνύει ότι τα μεγάλα γεγονότα διαμορφώνουν τα μικρά, καθημερινά. Ταυτόχρονα, όμως, και τα μικρά καθορίζουν τα επόμενα μεγάλα που θα ακολουθήσουν. Είναι ενδιαφέρουσα η προβληματική του σχετικά με την αντιμετώπιση των ψυχικά πασχόντων, την έξαρση των ναρκωτικών στη χώρα, την κρίση της οικογένειας ως μικροκοινωνικής ομάδας, τις μαθητικές καταλήψεις, την επώαση της Χρυσής Αυγής.

Μπορεί να προκαλεί, ίσως και να ενοχλεί. Πάντως, σίγουρα δεν ψεύδεται ούτε απέναντι στην ιδεολογική σκευή και την επιστημονική του ιδιότητα ούτε απέναντι στον αναγνώστη του.

Αν η γραφή είναι απόρροια μιας πολυδιάστατης ανάγκης και πιο ειδικά αν στη γραφή της ιστορίας, όπως λέει ο συγγραφέας, συμβαίνει ό,τι και με τους τοίχους «όσο καλά και αν τους ασπρίζεις, η υγρασία βρίσκει τον τρόπο να σου δείξει τον χάρτη της», ο «ελληνικός 20ός αιώνας» δεν ωραιοποιεί τίποτα «ασπρίζοντάς» το. Επιτρέπει στην υγρασία να φαίνεται, ξέροντας ότι, όπου υπάρχει υγρό στοιχείο, υπάρχει ζωή και ιστορία.

Ο «Ελληνικός 20ός αιώνας» του Αντώνη Λιάκου είναι μια τοιχογραφία της πρόσφατης ελληνικής ιστορίας και συμβάλλει στην κατανόησή της και στην αποκωδικοποίηση των καιρών μας. Ειδικά σήμερα, που κάποιοι προσπαθούν να «ασπρίσουν» πάλι τον τοίχο της ιστορίας, ωθούμενοι από πολιτική ιδιοτέλεια.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Αριστερά σημαίνει ανιδιοτέλεια
Ο Διονύσης Χαριτόπουλος επιστρέφει στο προσκήνιο με το 20ό βιβλίο του, εστιάζοντας στους αντάρτες και στις αντάρτισσες που αντιστάθηκαν στις δυνάμεις Κατοχής από τις γραμμές του ΕΛΑΣ.
Αριστερά σημαίνει ανιδιοτέλεια
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο σκοτεινός κύκλος του Φύρερ, πριν και μετά
Το «Η αυλή του Χίτλερ», της ιστορικού Χάικε Γκερτεμάκερ με άγνωστα έως σήμερα ντοκουμέντα, είναι μια αφήγηση λεπτομέρειας για τον πυρήνα του ναζισμού.
Ο σκοτεινός κύκλος του Φύρερ, πριν και μετά
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο θάνατος της ποδηλάτισσας
Ο Βασίλης Λαδάς στους «Ποδηλάτες» είναι ενταγμένος στον χώρο και τον χρόνο, κατανοεί και ερμηνεύει, ενώ αποφεύγει την αφ’ υψηλού καταδίκη που συχνά λειτουργεί ως επιβεβαίωση της δικής μας αρετής.
Ο θάνατος της ποδηλάτισσας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η Αριστερά σε ετοιμότητα
Το βιβλίο των Δουζίνα και Μπαρτσίδη αποτελείται από ένα θεωρητικό μέρος και ένα πιο εμπειρικό σχετικό με την ανάλυση συγκεκριμένων πτυχών της διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ.
Η Αριστερά σε ετοιμότητα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Με το τσιγκέλι
Τα διηγήματα της Θούλη Στάικου μοιάζουν με τη συγγραφέα τους γεμάτα μεγαλοσύνη και γενναιοδωρία, σύντομα και αστεία.
Με το τσιγκέλι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας