• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 13.2°C / 16.2°C
    3 BF
    54%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 14.1°C / 16.6°C
    1 BF
    52%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 14.8°C / 18.0°C
    5 BF
    67%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 10.3°C / 13.9°C
    3 BF
    44%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 14.6°C
    4 BF
    44%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.6°C / 15.4°C
    1 BF
    70%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.0°C / 10.4°C
    2 BF
    54%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 12.4°C / 16.6°C
    3 BF
    65%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 16.6°C / 19.8°C
    3 BF
    66%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    17°C 14.9°C / 16.9°C
    4 BF
    59%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 16.4°C / 17.9°C
    5 BF
    59%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 12.3°C / 14.7°C
    3 BF
    67%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 18.9°C / 19.9°C
    3 BF
    60%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 14.5°C
    3 BF
    54%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.1°C / 14.5°C
    2 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 21.0°C / 22.8°C
    2 BF
    57%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 13.3°C / 16.4°C
    3 BF
    50%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.8°C / 14.4°C
    0 BF
    48%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 14.2°C / 16.1°C
    2 BF
    63%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.8°C / 10.8°C
    2 BF
    82%

Αντώνης Λιάκος: Ο ελληνικός 20ός αιώνας, Εκδόσεις Πόλις, 2021, Σελ. 740

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η τοιχογραφία της σύγχρονης ελληνικής Ιστορίας

  • A-
  • A+
Απελευθερώνοντας την ιστορική συγγραφή από την υποχρεωτική για πολλούς, αποστεωμένη διάσταση καταγραφής πολιτικών εξελίξεων και κομματικών διαδικασιών, δημιουργεί ένα πόνημα που αποκρυσταλλώνει την ουσία των πραγμάτων ως έχουν στην πραγματική διάσταση της καθημερινότητας των πολλών, των πολιτών, των ανθρώπων που η Ιστορία και ο πολιτισμός αναπνέουν εξαιτίας τους.

«Ο ελληνικός 20ός αιώνας», βιβλίο αναφοράς για τις επιστήμες της Ιστορίας, της Κοινωνιολογίας και των Πολιτικών Επιστημών, επανεκδίδεται για τέταρτη φορά μέσα σε δύο χρόνια.

Σε αυτό η Ελλάδα ορίζεται ως «ένα κύτταρο σε συνεχή μεταβολισμό με το περιβάλλον» σε τοπικό αλλά και διεθνές επίπεδο. Παγκόσμια ιστορία, ελληνικές εξελίξεις αλλά και ατομικό βίωμα, αλληλοσυνδέονται. Η ιστορική αφήγηση και ερμηνεία του Αντώνη Λιάκου εντάσσει την ελληνική ιστορία στο σύγχρονο διεθνές ιστοριογραφικό πλαίσιο. Προβληματίζει και ταυτόχρονα παραμένει εστιασμένη σε γεγονότα, μετασχηματισμούς και αλλαγές που έλαβαν χώρα στην Ελλάδα.

Δεν αρκείται στις εκδοχές της επίσημης ιστορίας αλλά ενδιαφέρεται για τις αποσιωπημένες μνήμες. Αποφεύγει την αναπαραγωγή παραπλανήσεων και δοξασιών. Βασίζεται σε μια συστηματική και επίπονη αρχειακή τεκμηρίωση καθενός από τα 10 κεφάλαια του βιβλίου. Ειδικά στο τελευταίο είναι εμφανής η ανοιχτότητα της προσέγγισης του συγγραφέα μέσα από τον αναστοχαστικό διάλογο με τις ιστορικές καταγραφές προηγούμενων ιστοριογράφων και ιστορικών. Ευφυείς τίτλοι και υπότιτλοι προκαλούν το ενδιαφέρον. Πλεονέκτημα, η δυνατότητα να διαβαστεί τμηματικά, ανάλογα με την εποχή, τη δεκαετία ή τα γεγονότα που ενδιαφέρουν τον καθέναν περισσότερο.

Η αλήθεια της γλώσσας που χρησιμοποιεί ο Α. Λιάκος, η σωστή χρήση της και ο σεβασμός που την αντιμετωπίζει, κάνουν συμμέτοχους τους αναγνώστες στην κατανόηση της ιστορικής αφήγησης, «εξηγώντας λιτά, σε σύγχρονα ελληνικά», τα γεγονότα και τις περιστάσεις που καθόρισαν ή προετοίμασαν συγκυρίες, αναμορφώσεις ή οπισθοδρομήσεις.

Προσεγγίζει σφαιρικά τα τεκταινόμενα αλλά όχι στρογγυλεύοντάς τα! Εύληπτα παρουσιάζει τη συγκρότηση κοινωνικών και ιδεολογικών ηγεμονιών και τα εκάστοτε πολιτικά πεδία διαμάχης. Προβάλλει, όμως, και ερμηνεύει ποικίλες άλλες δραστηριότητες –από την καταλυτική επιρροή του ποδοσφαίρου μέχρι το φαινόμενο των μαθητικών καταλήψεων και των κινημάτων των πόλεων. Εστιάζει σε επιλογές που αφορούν το συλλογικό έθος των κοινωνιών, προσδιοριζόμενων πάντα από το περιβάλλον, τον τόπο, τις πολιτισμικές παραμέτρους αλλά και την οικονομική εξέλιξη ή στασιμότητα.

Απελευθερώνοντας την ιστορική συγγραφή από την υποχρεωτική για πολλούς, αποστεωμένη διάσταση καταγραφής πολιτικών εξελίξεων και κομματικών διαδικασιών, δημιουργεί ένα πόνημα που αποκρυσταλλώνει την ουσία των πραγμάτων ως έχουν στην πραγματική διάσταση της καθημερινότητας των πολλών ∙ των πολιτών, των ανθρώπων που η Ιστορία και ο πολιτισμός αναπνέουν εξαιτίας τους.

Το συγκεκριμένο βιβλίο σέβεται την ύπαρξη καθενός από όσους προηγήθηκαν και δεν ζουν πια, αλλά και όλων όσοι ζούμε και συμμετέχουμε στα δρώμενα του καιρού μας. Οχι μόνο των επωνύμων. Κυρίως των ανωνύμων. Ολων όσοι συγκροτούν και προσδιορίζουν την ελληνική πραγματικότητα του 20ού αιώνα. Γι’ αυτό και «ακολουθεί» τη ζωή σε όσο περισσότερες διαστάσεις της μπορεί. Στον κινηματογράφο, το θέατρο, τη λογοτεχνία, τον αθλητισμό, την εργασία, τις απεργιακές κινητοποιήσεις.

Βιβλίο απαιτήσεων. Κατ' αρχάς, όσον αφορά τον δημιουργό του: αναλαμβάνοντας την ευθύνη εξιστόρησης και ερμηνείας μιας πολυκύμαντης και πολυδαίδαλης και σε αρκετά σημεία σκοτεινής ή ηθελημένα αποσιωπημένης ιστορικής πραγματικότητας, έπρεπε, εκτός από τον πνευματικό κάματο, να είναι αποφασισμένος να στηρίξει την επιλογή του και την εξτρεμιστική για κάποιους ερμηνευτική προσέγγισή του. Να αντιτάξει απέναντι στο σύνηθες το ασυνήθιστο, στη μυθοποίηση την καθημερινή εμπειρία των πολλών ανθρώπων. Το πόσο επηρεαζόταν ο δικός τους βιολογικός χρόνος από τα γεγονότα στο πεδίο των πολιτικών αποφάσεων αλλά και από τις ανατρεπτικές εξελίξεις στα πρωτόκολλα της ιατρικής επιστήμης, μέχρι τα επιτεύγματα της σύγχρονης τεχνολογικής εξέλιξης και τον κανιβαλισμό του βλέμματος.

Απαιτητικό, όμως, και για τους αναγνώστες. Ο τρόπος που επιλέγει να συγγράψει αλλά και να εξηγήσει με τις δικές του πνευματικές και επιστημονικές προσλαμβάνουσες τα γεγονότα από την αρχή του 20ού αιώνα, λίγο πριν από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο μέχρι και το τέλος αυτού του αιώνα και την πρώτη δεκαετία του 21ου με την Ολυμπιάδα του 2004, τα γεγονότα του Δεκέμβρη του 2008 αλλά και τη γενικότερη κρίση, απαιτεί οξυδέρκεια.

Απαιτεί διάθεση να συγκρουστούμε με τον ίδιο μας τον εαυτό και τυχόν ιδεοληπτικές μας αγκυλώσεις για να προσεγγίσουμε και να κατανοήσουμε την αλήθεια του χρόνου και των πεπραγμένων. Δεν θέλει απλώς να φλερτάρουμε με το είδωλό μας στον καθρέφτη. Ζητά αυτοκριτική και εστίαση στο αληθώς γενέσθαι. Δεν διευκολύνει με θεωρίες που πιθανόν χρησιμοποιούμε για να αποκαθάρουμε τους εαυτούς μας από την υποχρέωση της έλλογης οντότητάς μας: της σκέψης. Δεν πρόκειται για μια εκδοχή που εξαγνίζει ματαιώσεις ή συμπονά ανθρώπους που αισθάνονται ποικιλοτρόπως ηττημένοι και αδικημένοι. Πρόκειται για μια εκδοχή ιστορικής ερμηνείας για σκεπτόμενους. Και εκ των πραγμάτων υπεύθυνους αναγνώστες.

Εμφανές αυτό στον τρόπο που ο συγγραφέας προσεγγίζει ιστορικά τα θέματα της Αντίστασης και του Εμφυλίου Πολέμου και των μετέπειτα ιστορικών ερμηνειών ή αποσιωπήσεων. Αλλά και το αμφιλεγόμενο θέμα των εκπαιδευτικών αλλαγών και των κοινωνικοπολιτικών προεκτάσεών τους. Τοποθετείται. Δεν επιφυλάσσεται, ασκεί κάθε δικαίωμα γραφής για να δώσει την προσωπική του οπτική.

Ο Α.Λ. με χειρουργική σχολαστικότητα προσεγγίζει πτυχές του ιστορικού, κοινωνικού, πολιτικού βίου της σύγχρονης Ελλάδας και αναδεικνύει ότι τα μεγάλα γεγονότα διαμορφώνουν τα μικρά, καθημερινά. Ταυτόχρονα, όμως, και τα μικρά καθορίζουν τα επόμενα μεγάλα που θα ακολουθήσουν. Είναι ενδιαφέρουσα η προβληματική του σχετικά με την αντιμετώπιση των ψυχικά πασχόντων, την έξαρση των ναρκωτικών στη χώρα, την κρίση της οικογένειας ως μικροκοινωνικής ομάδας, τις μαθητικές καταλήψεις, την επώαση της Χρυσής Αυγής.

Μπορεί να προκαλεί, ίσως και να ενοχλεί. Πάντως, σίγουρα δεν ψεύδεται ούτε απέναντι στην ιδεολογική σκευή και την επιστημονική του ιδιότητα ούτε απέναντι στον αναγνώστη του.

Αν η γραφή είναι απόρροια μιας πολυδιάστατης ανάγκης και πιο ειδικά αν στη γραφή της ιστορίας, όπως λέει ο συγγραφέας, συμβαίνει ό,τι και με τους τοίχους «όσο καλά και αν τους ασπρίζεις, η υγρασία βρίσκει τον τρόπο να σου δείξει τον χάρτη της», ο «ελληνικός 20ός αιώνας» δεν ωραιοποιεί τίποτα «ασπρίζοντάς» το. Επιτρέπει στην υγρασία να φαίνεται, ξέροντας ότι, όπου υπάρχει υγρό στοιχείο, υπάρχει ζωή και ιστορία.

Ο «Ελληνικός 20ός αιώνας» του Αντώνη Λιάκου είναι μια τοιχογραφία της πρόσφατης ελληνικής ιστορίας και συμβάλλει στην κατανόησή της και στην αποκωδικοποίηση των καιρών μας. Ειδικά σήμερα, που κάποιοι προσπαθούν να «ασπρίσουν» πάλι τον τοίχο της ιστορίας, ωθούμενοι από πολιτική ιδιοτέλεια.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μια ανθρώπινη ιστορία του ισπανικού εμφυλίου
Διασταυρώθηκα για πρώτη φορά με τον Γιάννη Παντελάκη όταν επισκέφτηκε τα ΑΣΚΙ (Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας) με στόχο να εξερευνήσει τις συλλογές μας σχετικά με τον ισπανικό εμφύλιο. Στη συνάντησή μας...
Μια ανθρώπινη ιστορία του ισπανικού εμφυλίου
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο Σαούλ και η Μεγάλη Ιδέα
Οι έρευνες του αφηγητή αναδεικνύουν τους χρόνους που σχετίζονται με τον τόπο μας από την ομηρική περίοδο έως τις βαλκανικές ανατροπές του 20ού αιώνα.
Ο Σαούλ και η Μεγάλη Ιδέα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ξαναδιαβάζοντας για την ουτοπία
Η Λε Γκεν προσφέρει ένα βιβλίο με στιβαρή πλοκή και ταυτόχρονα μια σπουδή πάνω στο πολύπλευρο θέμα της ουτοπίας, ενώ ο Τζέιμσον αναλύει με καθαρή γραφή και εις βάθος έρευνα το θέμα της ουτοπίας.
Ξαναδιαβάζοντας για την ουτοπία
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο Λειβαδίτης και οι Ρώσοι
Ο Λειβαδίτης δεν «καπελώνει» τους μεγάλους συγγραφείς κάνοντας νοηματικές και λογοτεχνικές αυθαιρεσίες. Τους γνωρίζει καλά και τους αποδίδει στο ευρύ κοινό του περιοδικού με σεβασμό και πάθος.
Ο Λειβαδίτης και οι Ρώσοι
ΝΗΣΙΔΕΣ
Αμείλικτα «Ερωτήματα»
Το βιβλίο του Νίκου Γραικού είναι μια μικρή πολύτιμη κιβωτός, μια κοινωνιολογικού τύπου υποδειγματική σπουδή «διαδρομής του βίου».
Αμείλικτα «Ερωτήματα»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η συμμόρφωση της μνήμης
Στο βιβλίο της Γιαπωνέζας Γιόκο Ογκάουα «Η αστυνομία της μνήμης» η εισβολή του «πραγματικού» προσλαμβάνει εφιαλτικές διαστάσεις.
Η συμμόρφωση της μνήμης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας