Ιράν – ΗΠΑ: Πυρηνικά και Ορμούζ τα μεγάλα αγκάθια, «όχι σε συμφωνία με κάθε τίμημα», λέει η Ουάσιγκτον

Ένα σύστημα επαλήθευσης που θα είναι «πολύ προηγμένο» χρειάζεται στο Ιράν μετά την πρόσφατη σύγκρουση, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η χώρα αυτή δεν θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα, δήλωσε σήμερα ο γενικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA).

«Ο στόχος αυτής της συμφωνίας (ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν) είναι να εγγυηθεί ότι δεν θα υπάρξει ανάπτυξη πυρηνικών όπλων στο Ιράν. Η ιρανική κυβέρνηση έχει δηλώσει με μεγάλη σαφήνεια ότι δεν έχει αυτήν την πρόθεση», σημείωσε ο Ραφαέλ Γκρόσι σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε από την Ιαπωνία.

«Ωστόσο βεβαίως οι προθέσεις δεν αρκούν. Οφείλουμε να θέσουμε σε εφαρμογή ένα σύστημα επαλήθευσης πολύ προηγμένο (…) το συντομότερο δυνατό», πρόσθεσε ο Γκρόσι.

Επίσης σημείωσε ότι ο οργανισμός επίβλεψης «μόλις άρχισε» συνομιλίες με το Ιράν μετά την πρόσφατη προκαταρκτική συμφωνία της Τεχεράνης με την Ουάσιγκτον σχετικά με το μέλλον του αποθέματος ουρανίου της Τεχεράνης.

«Έγιναν αρχικές συνομιλίες (…) Αναμένουμε να επιταχυνθεί προσεχώς αυτή η εργασία», σημείωσε.

Η Τεχεράνη ανέκαθεν αρνείται ότι επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού όπλου, εμμένοντας ωστόσο στο δικαίωμά της στην εκμετάλλευση ενός πλήρους πυρηνικού τομέα για μη στρατιωτικούς σκοπούς.

Βάσει νόμου που ψήφισε το κοινοβούλιο, οι ιρανικές αρχές ανέστειλαν τον Ιούλιο του 2025 τη συνεργασία με τον IAEA.

Ωστόσο τον Σεπτέμβριο δέχθηκαν να υποδεχθούν εκ νέου επιθεωρητές του οργανισμού, μετά τη συμφωνία επί ενός νέου πλαισίου και μέλη του οργανισμού έχουν μεταβεί τους τελευταίους αυτούς μήνες εκεί, περιλαμβανομένης μετάβασής τους τον Ιούνιο 2026 για να επισκεφθούν τον πυρηνικό σταθμό του Μπουσέρ. Ωστόσο δεν είχαν πρόσβαση στις εγκαταστάσεις που βομβαρδίστηκαν.

Αναστέλλεται η απομάκρυνση πλοίων από το Ορμούζ

Τονίζεται, παράλληλα, ότι ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (ΔΝΟ) ανακοίνωσε χθες Πέμπτη πως αναστέλλει την επιχείρηση απομάκρυνσης πλοίων και ναυτικών που έχουν εγκλωβιστεί στα Στενά του Ορμούζ μετά την επίθεση που δέχθηκε φορτηγό πλοίο στον Κόλπο του Ομάν.

«Αποφάσισα να αναστείλω προσωρινά την εφαρμογή του σχεδίου προκειμένου να επιβεβαιώσω εκ νέου πως εξακολουθούν να ισχύουν οι απαραίτητες εγγυήσεις ασφαλείας για τα πλοία που βρίσκονται στη λίστα εκκένωσης και για όλα τα πλοία στην περιοχή», αναφέρει ο γενικός γραμματέας του ΔΝΟ Αρσένιο Ροντρίγκες σε δελτίο Τύπου.

Νωρίτερα, η υπηρεσία ασφάλειας της ναυσιπλοΐας UKMTO, η οποία υπάγεται στο βρετανικό υπουργείο Άμυνας, ανακοίνωσε πως ένα φορτηγό πλοίο επλήγη στη δεξιά του πλευρά από άγνωστης προέλευσης βλήμα, καθώς έπλεε 7,5 ναυτικά μίλια νοτιοανατολικά του Νταχίτ, στο Ομάν. Εξαιτίας του πλήγματος, προκλήθηκε ζημιά στη γέφυρα του πλοίου, όχι όμως θύματα ή περιβαλλοντικές επιπτώσεις, σύμφωνα με την ίδια πηγή.

Πρόκειται για το πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων Ever Lovely, με σημαία Σιγκαπούρης, διευκρίνισε αργότερα η ιδιωτική εταιρεία ασφάλειας των θαλάσσιων μεταφορών Vanguard Tech και επιβεβαίωσαν άλλες τρεις πηγές στο πρακτορείο ειδήσεων Reuters.

Δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν στο Reuters πως το Ιράν έπληξε το φορτηγό πλοίο.

Οι πληροφορίες αυτές δεν επιβεβαιώνονται από την Τεχεράνη. Ωστόσο, ο ιρανικός φορέας που συστάθηκε για τη διαχείριση του Ορμούζ, η Αρχή των Στενών του Περσικού Κόλπου (PGSA), σχολίασε πως η ασφάλεια των πλοίων που διέρχονται εκτός των καθορισμένων διαδρομών δεν είναι εγγυημένη.

ΗΠΑ: Δεν θέλουμε συμφωνία με οποιοδήποτε τίμημα

Η ενδεχόμενη οριστική συμφωνία με το Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή δεν μπορεί να συναφθεί με «οποιοδήποτε τίμημα», προειδοποίησε η Ουάσιγκτον, εκφράζοντας ανησυχία για το «απόλυτο χάος» που θα ενέσκηπτε, κατ’ αυτήν, αν η Τεχεράνη επέβαλε πράγματι τέλη για κάθε διέλευση στο Ορμούζ.

Η επίθεση, με βλήμα άγνωστου τύπου, που δεν είναι σαφές από πού προήλθε, σύμφωνα με πληροφορίες της βρετανικής υπηρεσία ασφάλειας της ναυσιπλοΐας UKMTO, είχε αποτέλεσμα την αναστολή της εφαρμογής του σχεδίου εσπευσμένης απομάκρυνσης χιλιάδων ναυτικών, που άρχισε δύο ημέρες νωρίτερα, ώστε να μπορέσουν να φύγουν κάπου 600 πλοία αποκλεισμένα στον Κόλπο από το ξέσπασμα του πολέμου την 28η Φεβρουαρίου, ανακοίνωσε ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (ΔΝΟ).

Το φορτηγό πλοίο, το οποίο δεν ήταν ενταγμένο στο σχέδιο αυτό, χτυπήθηκε στον Κόλπο του Ομάν, αφού είχε διασχίσει το στενό στρατηγικής σημασίας.

Σε περιοδεία σε μοναρχίες του Κόλπου, αφοσιωμένους συμμάχους των ΗΠΑ, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο προσπάθησε να καθησυχάσει τους συνομιλητές του, καθώς η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη άρχισαν την περασμένη εβδομάδα συνομιλίες στην Ελβετία με σκοπό να καταλήξουν σε διαρκή επίλυση της σύγκρουσης, μετά την υπογραφή τη 17η Ιουνίου «μνημονίου κατανόησης» – πρωτοκόλλου συμφωνίας.

«Μολονότι θέλουμε συμφωνία, δεν θέλουμε συμφωνία με οποιοδήποτε τίμημα», τόνισε ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας στο Μπαχρέιν, απευθυνόμενος στους ομολόγους του των κρατών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (ΣΣΚ).

«Επιδημία»

Αναφερόταν ειδικά στην κατάσταση στο Ορμούζ, αγκάθι στις συνομιλίες των δυο πλευρών καθώς το Ιράν έχει σκοπό να εισπράττει «τέλη» για «υπηρεσίες» που σχετίζονται με τη διέλευση των πλοίων, που δεν υπήρχαν πριν από τον πόλεμο, ενώ η Ουάσιγκτον εναντιώνεται σε αυτό.

Η θαλάσσια οδός, πλάτους περίπου τριάντα χιλιομέτρων, ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν, χαρακτηρίζεται στρατηγικής σημασίας, καθώς από αυτήν διερχόταν το 20% των υδρογονανθράκων που καταναλώνονται παγκοσμίως πριν από τον πόλεμο.

«Αν αποδεχόμασταν πως κάποιος μπορεί να επιβάλλει πληρωμή για τη χρήση διεθνούς θαλάσσιας οδού επειδή βρίσκεται πλησίον του εδάφους του, αυτό θα εξαπλωνόταν σε όλο τον κόσμο σαν επιδημία», έκρινε ο κ. Ρούμπιο.