• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 0.6°C / 7.4°C
    0 BF
    84%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    2°C 1.1°C / 3.4°C
    1 BF
    85%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 8.0°C / 10.1°C
    1 BF
    76%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    0°C -0.1°C / -0.1°C
    1 BF
    86%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    2°C 1.9°C / 1.9°C
    1 BF
    80%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    2°C 0.0°C / 2.8°C
    1 BF
    69%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    -3°C -3.6°C / -1.6°C
    0 BF
    74%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 7.6°C / 7.9°C
    1 BF
    68%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 5.8°C / 8.7°C
    2 BF
    73%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    2°C -5.1°C / 1.9°C
    2 BF
    80%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 5.1°C / 8.4°C
    0 BF
    61%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    5°C 4.6°C / 4.6°C
    3 BF
    67%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 9.9°C
    0 BF
    100%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    -2°C -3.1°C / -0.5°C
    0 BF
    92%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    7°C -0.5°C / 6.7°C
    1 BF
    92%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    7°C 1.8°C / 7.7°C
    1 BF
    53%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    3°C 0.8°C / 7.7°C
    0 BF
    100%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C -0.7°C / 4.9°C
    2 BF
    74%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    2°C -0.3°C / 3.5°C
    1 BF
    77%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    -3°C -3.2°C / -3.2°C
    2 BF
    80%

Pelasgus marathonicus, το αττικόψαρο. Το είδος αυτό φτάνει το μέγιστο μήκος των 7 εκ. και ζει σε τμήματα μικρών ποταμών με πλούσια βλάστηση και αργή ροή υδάτων.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ενα βήμα πριν από την εξαφάνισή του

  • A-
  • A+
Στο έργο που έχει σχεδιαστεί για τον Ερασίνο, δεν έχουν δυστυχώς προβλεφθεί σοβαρά αντισταθμιστικά μέτρα ή μέτρα προστασίας της βιοποικιλότητας με αποτέλεσμα την απειλή του είδους του αττικόψαρου.

Το αττικόψαρο είναι ένα μικρό ενδημικό ψάρι της Αττικής. Ζει στον ποταμό Ερασίνο και λόγω της μακροχρόνιας γεωγραφικής απομόνωσής του, έχει αναπτύξει συγκεκριμένα γενετικά χαρακτηριστικά που το καθιστούν ένα από τα πιο γνωστά είδη του γένους Pelasgus στον κόσμο.

Δυστυχώς όμως ο πληθυσμός του αττικόψαρου είναι εξαιρετικά ευάλωτος καθώς σε περιόδους ξηρασίας αναγκάζεται να περιορίζεται σε δύο σημεία του Ερασίνου. Στον άνω ρου, στον Πύργο της Βραυρώνας, και κοντά στην εκβολή δίπλα και μέσα στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Βραυρώνας.

Παλαιότερα μάλιστα είχε εκτιμηθεί ότι είχε περάσει τη «θύρα της τοπικής εξαφάνισης». Ωστόσο παρά τις αντίξοες συνθήκες ο πληθυσμός κατάφερε να διατηρηθεί. Το γεγονός βέβαια ότι η περιοχή είναι ενταγμένη στο Δίκτυο NATURA και το Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) σε συνεργασία με τον Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Σχινιά-Μαραθώνα, Υμηττού και Νοτιοανατολικής Αττικής εκπονούν έργα αποκατάστασης της συνεκτικότητας του ποταμού και ανόρθωσης των ενδιαιτημάτων, συντέλεσε στην οριακή διατήρηση του αττικόψαρου.

Αυτά όμως είναι τα καλά νέα. Τα κακά νέα είναι τα αντιπλημμυρικά έργα που έχει προγραμματίσει η Διεύθυνση Αντιπλημμυρικών και Εγγειοβελτιωτικών Εργων του υπουργείου Μεταφορών και Υποδομών που απειλούν να εξαφανίσουν διά παντός το ενδημικό είδος.

Τα έργα

Η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει κηρύξει τη δεκαετία 2020-2030 δεκαετία προστασίας της βιοποικιλότητας. Αυτό σημαίνει ότι όλα τα έργα θα πρέπει να γίνονται με γνώμονα τη διατήρηση των οικοσυστημάτων και όχι τη συντήρηση των εργολάβων. Κάθε είδος που εξαφανίζεται μας φέρνει πιο κοντά στην κατάρρευση, αφού τα είδη λειτουργούν για το περιβάλλον ως συστήματα στήριξης. Κάθε ζώο τροφοδοτεί το έδαφος όπως ακριβώς τρέφεται απ’ αυτό.

Αν λοιπόν μας έχει μείνει λίγο μυαλό στο κεφάλι μας θα έπρεπε να θρηνούμε για κάθε είδος που χάνεται και όχι να αδιαφορούμε. «Υστερα από πρόσφατες αυτοψίες σε όλη την περιοχή του Ερασίνου κρίνουμε ότι το έργο αυτό θα προξενήσει ανεπανόρθωτες βλάβες στον φυσικό χαρακτήρα των οικοσυστημάτων και είναι πολύ πιθανό να προκληθεί η τοπική εξαφάνιση ορισμένων υδρόβιων ειδών, φυτών και ζώων, μεταξύ των οποίων και το εμβληματικό είδος ψαριού Pelasgus marathonicus (αττικόψαρο) που διατηρεί έναν από τους ελάχιστους εναπομείναντες πληθυσμούς του στον Ερασίνο», γράφει μεταξύ άλλων ο δρ Σταμάτης Ζόγκαρης, ερευνητής και επιστημονικός υπεύθυνος του ΕΛΚΕΘΕ, στην επιστολή που έστειλε στην αρμόδια Διεύθυνση Αντιπλημμυρικών Εργων, αλλά μέχρι στιγμής απάντηση δεν έλαβε.

Φυσικά κανείς δεν αμφισβητεί ότι χρειάζονται αντιπλημμυρικά έργα με τον τρόπο που έχουμε χτίσει τις πόλεις μας, όμως «το μέγεθος του συγκεκριμένου έργου έχει κριθεί από εμπειρογνώμονες ασύμμετρα ογκώδες αναλογικά με την έκταση του μικρού αυτού ρέματος, ειδικά επειδή βρίσκεται εκτός οικισμού και σε προστατευόμενη περιοχή NATURA.

Οι πιο αποδεκτές μέθοδοι διευθέτησης ρεμάτων σε προστατευόμενες περιοχές προωθούν την προστασία της φυσικής διατομής της κοίτης και την αποκατάσταση της παρόχθιας ζώνης. Στο έργο που έχει σχεδιαστεί για τον Ερασίνο, δεν έχουν δυστυχώς προβλεφθεί τέτοιες προσεγγίσεις. Δεν έχουν προβλεφθεί σοβαρά αντισταθμιστικά μέτρα ή μέτρα προστασίας της βιοποικιλότητας», μας είπε ο κ. Ζόγκαρης.

Απέναντι στα φαραωνικά συρματοκιβώτια και τα φράγματα ανάσχεσης πλημμυρών, το ΕΛΚΕΘΕ αντιπροτείνει έργα οικολογικής αποκατάστασης με ειδικούς ιχθυοδιαδρόμους για να περνούν ελεύθερα τα αττικόψαρα, τα χέλια και τα άλλα υδρόβια είδη. «Οι προτάσεις μας δεν είναι βέβαιο ότι μπορούν να διασώσουν τον φυσικό πληθυσμό του μοναδικού αυτού είδους. Σε κάθε περίπτωση όμως, κρίνουμε ότι είναι πιο σωστό να ξανασχεδιαστεί το έργο με σκοπό τη θωράκιση από πλημμύρες και την οικολογική αποκατάσταση του ρέματος και των υγροτόπων του», επισήμανε ο κ. Ζόγκαρης.

Επιστήμονας του ΕΛΚΕΘΕ στο πεδίο

Οι επιπτώσεις

Εκτός από την απώλεια του αττικόψαρου που θα εξαφανιστεί, αφού με τον εγκιβωτισμό του ποταμού θα καταστραφεί η πλούσια υδρόβια βλάστηση που αποτελεί καταφύγιο του ψαριού, θα υπάρξουν αρνητικές επιπτώσεις και στον υδροφορέα της παρόχθιας περιοχής του ποτάμιου διαδρόμου, καθόσον αναμένεται υποβιβασμός της ελεύθερης στάθμης του.

Ο κ. Ζόγκαρης μας εξήγησε ότι «αυτό ενδέχεται να εξαφανίσει σχεδόν όλα τα παρακείμενα σημεία “μικρών υγροτόπων”, που μπορούσαν να αντικαταστήσουν τα θερινά καταφύγια του ποταμού, όπως λιμνία, έλη, αλλουβιακές πηγές, όπου τα είδη βρίσκουν καταφύγιο κατά την περίοδο της ανομβρίας.

Στον σχεδιασμό του έργου δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη για την ελεύθερη επικοινωνία των πληθυσμών των ψαριών. Ενώ υπάρχει λεπτομερής αναφορά ότι τα έργα εισόδου-εξόδου γεφυρών και οχετών θα σχεδιαστούν με συρματοκιβώτια και με συρματοστρώματα στους πυθμένες για καλύτερα αισθητικά αποτελέσματα, πουθενά δεν υπάρχει αναφορά σε ιχθυοδιαδρόμους στη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων».

Πέραν όλων αυτών όμως οι τόσο μεγάλες αλλαγές σε τόσο μικρή ποσότητα υδάτων θα δημιουργήσουν σοβαρές καταπονήσεις στα ψάρια. «Συχνά παρατηρούνται βραγχιακές δυσλειτουργίες στα ψάρια και πολλά άτομα πεθαίνουν λόγω της αύξησης ιζημάτων ή και ρύπων που προέρχονται από τα χωματουργικά ή κατασκευαστικά έργα».

Και δεν μόνο αυτοί οι κίνδυνοι. Πληθυσμοί ξενικών ειδών, όπως το κουνουπόψαρο που είναι γνωστό ξενικό εισβολικό είδος, μπορεί να ενισχυθούν και να προκαλέσουν αυξημένες πιέσεις, ενώ θα επιδεινωθεί και η ρύπανση από τα αγροχημικά των καλλιεργειών αλλά και από το αεροδρόμιο.

Η περιοχή του Ερασίνου τα τελευταία χρόνια έχει δεχτεί σημαντικές ανθρωπογενείς πιέσεις που έχουν επηρεάσει αρκετά την ακεραιότητα του τοπίου. Ωστόσο παρά τα προβλήματα ο μικρός αυτός ποταμός έχει καταφέρει να διατηρήσει σημαντικό βαθμό της φυσικότητάς του.

Δεν πρέπει να τον καταστρέψουμε. Μπορούμε να συνδυάσουμε την αντιπλημμυρική θωράκιση με την προστασία του ποταμού. Αυτό λένε οι επιστήμονες και αυτούς πρέπει να ακούμε. Διαφορετικά, το τίμημα που θα πληρώσουμε από την οργή της φύσης θα είναι τεράστιο.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Τα φυτά επικοινωνούν, θυμούνται και δεν ανταγωνίζονται»
Ο φυτικός νευροβιολόγος Στέφανο Μανκούσο μιλά στην «Εφ.Συν.» για την προσωπικότητα των φυτών, τη φύση και τις επιλογές που οφείλουμε να κάνουμε για το περιβάλλον.
«Τα φυτά επικοινωνούν, θυμούνται και δεν ανταγωνίζονται»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Χαρτογραφώντας τα δέντρα του πλανήτη
Με τεχνολογικά εργαλεία που διαθέτουν πλέον οι επιστήμονες έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθούν τον αριθμό των δέντρων στον πλανήτη.
Χαρτογραφώντας τα δέντρα του πλανήτη
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τεχνοκαπιταλιστικά αντίδοτα
Οι περίφημες έρευνες «διεπαφής εγκεφάλου-υπολογιστή» προγραμματίζονται έτσι ώστε να απελευθερωθεί το μυαλό από τους περιορισμούς «ακόμα και του υγιούς σώματος».
Τεχνοκαπιταλιστικά αντίδοτα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για μια οικουμενική ηθική της ζωής
Η επιθυμία να θέλουμε να επιβάλουμε μια ανθρώπινη ηθική σε μη ανθρώπινες υπάρξεις αποτελεί μια μορφή κυριαρχίας και ανθρωποκεντρισμού.
Για μια οικουμενική ηθική της ζωής
ΝΗΣΙΔΕΣ
Εργαστήριο για την Αστική Πράσινη Συμφωνία
Η Οργάνωση Γη διοργάνωσε το 2ο Εργαστήριο για την Αστική Πράσινη Συμφωνία, προκειμένου να ενημερώσει και να ενθαρρύνει όλους τους εμπλεκόμενους φορείς για να αναλάβουν δράση.
Εργαστήριο για την Αστική Πράσινη Συμφωνία
ΝΗΣΙΔΕΣ
Κανέλα παντού…
Οι γιορτινές ημέρες είναι ταυτισμένες με την παιδική μας ηλικία, με τις μνήμες, τις γεύσεις και τις μυρωδιές.
Κανέλα παντού…

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας