Εδώ και καιρό στην κυβέρνηση και στη Νέα Δημοκρατία ελάχιστα μιλούν δημοσίως για το δυστύχημα των Τεμπών, αλλά όποτε το κάνουν το πρώτο που λένε είναι ότι έχουν καταρρεύσει οι «ψεκασμένες θεωρίες για τα ξυλόλια». Και όμως το πόρισμα του επίσημου κρατικού φορέα διερεύνησης ΕΟΔΑΣΑΑΜ όχι μόνο συνεχίζει να μιλά για ξυλόλιο απορρίπτοντας την πυρόσφαιρα από έλαια σιλικόνης, αλλά και οι βασικοί συντελεστές της έρευνας βραβεύτηκαν την περασμένη Τετάρτη στην Αθήνα σε εκδήλωση που χαιρέτισε ο νέος γραμματέας της Ν.Δ. Κωνσταντίνος Κυρανάκης.
Η «Εφ.Συν.» επιχείρησε να παρακολουθήσει τη βράβευση, που έγινε στο πλαίσιο διεθνούς συνεδρίασης του Ευρωπαϊκού Δικτύου Εθνικών Οργανισμών Διερεύνησης (NIB Network), αλλά στον υπογράφοντα δεν επετράπη η είσοδος με το σκεπτικό ότι οι εργασίες είναι τεχνικού χαρακτήρα και κλειστές για το ευρύ κοινό. Από τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ δόθηκαν υποσχέσεις ότι για την τελετή βράβευσης θα έβγαινε Δελτίο Τύπου το απόγευμα της περασμένης Τετάρτης, κάτι που δεν συνέβη ώς την ώρα που γραφόταν το ρεπορτάζ.
Η πραγματογνωμοσύνη
Τα βραβεία για τη συνεισφορά στην έκδοση του πορίσματος για τα Τέμπη δόθηκαν σε τρία πρόσωπα. Οι δύο ήταν μέλη της επιτροπής που συνέταξε το πόρισμα τον Φεβρουάριο του 2025, δηλαδή ο επικεφαλής του τομέα έρευνας ατυχημάτων του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Σιδηροδρόμων (ERA), Bart Accou, και το μέλος του ERA, Fabrizzio Carpinelli. Ο τρίτος είναι ο καθηγητής του Τμήματος Χημικών Μηχανικών του ΑΠΘ, Αθανάσιος Κωνσταντόπουλος, στην πραγματογνωμοσύνη του οποίου στηρίζονται οι ερμηνείες της πυρόσφαιρας που προκάλεσε τον θάνατο επιβατών που δεν σκοτώθηκαν από τη σύγκρουση.
Η διοργάνωση του συνεδρίου στην Αθήνα είχε προαναγγελθεί με ανακοίνωση του ΕΟΔΑΣΑΑΜ από τις 25/5/2026 με την επισήμανση ότι «συνιστά σημαντική ευκαιρία για την αξιοποίηση βέλτιστων πρακτικών που έχουν αναπτύξει οι Ευρωπαίοι εταίροι στον τομέα των διερευνήσεων». Εμεινε κρυφή όμως η απόφαση να βραβευτούν οι δύο εκπρόσωποι του ERA και ο καθηγητής Κωνσταντόπουλος από το Αριστοτέλειο…
Πάντως σε άλλη ανακοίνωση που είχε εκδώσει ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ για τα τρία χρόνια από τα Τέμπη, στις 27/2/2026, επισημαινόταν η «καθοριστικής σημασίας συνδρομή και υποστήριξη» των τριών προσώπων: «Ιδιαίτερες ευχαριστίες απευθύνονται προς τα εξέχοντα μέλη του Οργανισμού Σιδηροδρόμων της Ευρωπαϊκής Ενωσης, όπως και προς τον Καθηγητή του Τμήματος Χημικών Μηχανικών του ΑΠΘ, Αθανάσιο Κωνσταντόπουλο, για την αφιλοκερδή και ουσιαστική συνεισφορά του στην ανωτέρω διερεύνηση» ανέφερε εκείνη η ανακοίνωση, σε πλήρη αντιδιαστολή με όσα έλεγε στο παρελθόν ο πρώην αναπληρωτής πρόεδρος του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, Χρήστος Παπαδημητρίου, πριν παραιτηθεί στις 9 Απριλίου 2025.
Η πυρόσφαιρα
Υπενθυμίζεται ότι ο κ. Παπαδημητρίου από την επομένη της παρουσίασης του πορίσματος του ΕΟΔΑΣΑΑΜ τον Φεβρουάριο του 2025 αποδόμησε ουσιαστικά το κομμάτι που αφορά την πρόκληση της πυρόσφαιρας, καταγγέλλοντας τις παρεμβάσεις των Ευρωπαίων και λέγοντας ότι οι σχετικές αναφορές θα αφαιρεθούν από το επίσημο κείμενο.
Για την κυβέρνηση «τα ξυλόλια» εξαφανίστηκαν επειδή μεσολάβησαν άλλες τεχνικές εκθέσεις που έδιναν πόντους στην ανάφλεξη των ελαίων σιλικόνης και το κλείσιμο της ανάκρισης χωρίς καμία αναφορά στα αίτια της πυρόσφαιρας. Παρά ταύτα το κείμενο του επίσημου πορίσματος, που παραμένει αναρτημένο στη σελίδα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ φέροντας και την υπογραφή του Χ. Παπαδημητρίου, αναφέρει μεταξύ άλλων ότι:
1 «Το έλαιο σιλικόνης του τύπου που χρησιμοποιείται στους μετασχηματιστές ισχύος των ηλεκτραμαξών δεν μπορούσε με κανέναν τρόπο να εκραγεί και να δημιουργήσει μια μεγάλη πυρόσφαιρα».
2 «Η μεγάλη πυρόσφαιρα στο σιδηροδρομικό ατύχημα των Τεμπών που αναδύθηκε σε χρονική απόσταση 0.4 sec από τη σύγκρουση των τρένων δεν μπορεί να αποδοθεί στο έλαιο μετασχηματιστών (PDMS), το οποίο, αν και εύφλεκτο σε αρκετά υψηλές θερμοκρασίες (όπως ορίζει το έγγραφο τεχνικών προδιαγραφών > 400 °C), δεν θα μπορούσε να αναφλεγεί στο επικρατούν περιβάλλον… (εξαιτίας κινητικών παραγόντων αντίδρασης).
Επιπλέον, η απουσία λευκής σκόνης (διοξείδιο του πυριτίου) στον τόπο του ατυχήματος, σε ποσότητες που θα δικαιολογούσαν την καύση μεγάλης ποσότητας ελαίου σιλικόνης, αποτελεί άλλη μια σαφή ένδειξη ότι τέτοιο περιστατικό δεν συνέβη. Ως εκ τούτου, η προέλευση της πυρόσφαιρας που συνάδει με μερικούς τόνους εύφλεκτου πτητικού καυσίμου πρέπει να αναζητηθεί αλλού».
3 Οσο για την πιθανότητα πρόκλησης της πυρόσφαιρας από ξυλόλιο, αναφέρεται «το γεγονός ότι βρέθηκαν ίχνη διαφόρων υδρογονανθράκων, μεταξύ των οποίων τα πιο αξιοσημείωτα ίχνη ξυλολίου σε δείγμα εδάφους στο πλάι των τροχιών».
Προστίθεται μάλιστα ότι «όταν πραγματοποιήθηκε δεύτερη δειγματοληψία και ανάλυση τον Οκτώβριο του 2023, δύο δείγματα εδάφους που ελήφθησαν από την ίδια ακριβώς περιοχή δεν περιείχαν ξυλόλιο, γεγονός που υποδηλώνει ότι το ξυλόλιο δεν υπάρχει συνήθως ως αποτέλεσμα ρύπανσης ή άλλων φυσικών λόγων».
Στο διάλειμμα του συνεδρίου η «Εφ.Συν.» ζήτησε κάποια δήλωση από τον Bart Accou, που περιορίστηκε να δηλώσει ευτυχής για τη βράβευση. Εξάλλου ο καθηγητής Κωνσταντόπουλος μας δήλωσε ότι θα προχωρήσει σε επιστημονική δημοσίευση για την έρευνά του στα Τέμπη πριν από το τέλος του 2026.
