Διεθνές συνέδριο στο δημαρχείο της Θεσσαλονίκης για την ιστορία του Ολοκαυτώματος στην Ελλάδα διοργανώνουν την Παρασκευή, 21 Νοεμβρίου, οι συντάκτες του Journal of Genocide Research (του επίσημου επιστημονικού περιοδικού του Διεθνούς Δικτύου των Μελετητών Γενοκτονίας) και η Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος. Το συνέδριο δεν θα εστιάσει μόνο στα γεγονότα της ναζιστικής κατοχής, συμπεριλαμβανομένων των εκτοπίσεων και της αντίστασης, αλλά και στις συνέπειές τους. Η επιλογή της Θεσσαλονίκης έγινε καθώς είναι μια πόλη με μεγάλη συμβολική σημασία για τον σεφαραδίτικο Εβραϊσμό.
Πριν από λίγες ημέρες, ο δήμαρχος Γιάννης Μπουτάρης, μ’ έναν ιδιαίτερα συγκινητικό λόγο, ζήτησε «συγγνώμη» εκ μέρους της πόλης για την καθυστέρηση να μνημονεύσει «την πιο ζοφερή στιγμή της ιστορίας της», αυτήν της εξόντωσης του εβραϊκού στοιχείου της. Με αφορμή τα αποκαλυπτήρια στον χώρο του Αριστοτελειου Πανεπιστήμιου ενός μνημείου σε ανάμνηση του παλαιού εβραϊκού νεκροταφείου που καταστράφηκε ολοσχερώς το 1942 από την τότε δημοτική αρχή, ανέφερε χαρακτηριστικά μεταξύ άλλων: «Η πόλη της Θεσσαλονίκης άργησε αδικαιολόγητα πολύ να σπάσει τη σιωπή της. Σήμερα όμως μπορεί να λέει ότι ντρέπεται για όσους δωσίλογους Θεσσαλονικείς συνεργάστηκαν με τους κατακτητές, για όσους γείτονες καταχράστηκαν περιουσίες, για όσους πρόδωσαν εκείνους που προσπάθησαν να διαφύγουν.
»Κυρίως, ντρέπεται για τις αρχές της πόλης: για τον δήμαρχο και τον γενικό διοικητή που συμφώνησαν αδιαμαρτύρητα να καταστρέψουν οι εργάτες του δήμου εν μια νυκτί 500 χρόνια μνήμης και να μετατρέψουν το μεγαλύτερο εβραϊκό νεκροταφείο της Ευρώπης σε έναν κρανίου τόπο. Ντρέπεται για τον έφορο της αρχαιολογικής υπηρεσίας που “εξεπλάγη”, όταν το 1946 η εβραϊκή κοινότητα διαμαρτυρήθηκε για τη χρήση των επιτύμβιων πλακών ως οικοδομικού υλικού για την ανοικοδόμηση του ναού του Αγίου Δημητρίου. Και ντρέπεται για εκείνους τους πρυτάνεις που μετά τον πόλεμο έχτισαν την πανεπιστημιούπολη δίπλα και πάνω στα κατεστραμμένα μνήματα.
»Δεν έχει νόημα να απολογούμαστε εμείς σήμερα για τις πράξεις τους –η ευθύνη ούτε συλλογική είναι ούτε και μεταβιβάζεται. Αναγνωρίζουμε ωστόσο ότι οι θεσμοί που εκπροσωπούμε δεν γεννήθηκαν χτες. Είναι φορείς μνήμης με συνέχεια στον χρόνο. Αναγνωρίζουμε δηλαδή ότι η απώλεια των 56.000 Εβραίων Θεσσαλονικέων είναι απώλεια για όλους μας – χριστιανούς, Εβραίους, μουσουλμάνους, άθεους και αγνωστικιστές. Το Ολοκαύτωμα δεν σφράγισε μόνο το παρελθόν της πόλης μας, έκανε κάτι χειρότερο: της έκλεψε το μέλλον».
