Ο κρατικός μηχανισμός νοηματοδοτεί διαφορετικά τον θάνατο, εφευρίσκει νέες λέξεις για να νομιμοποιήσει το αποτρόπαιο. Η κατασκευή του «έθνους» και η αναπαραγωγή του προϋποθέτουν εύκαμπτες υπηρεσίες και αντανακλαστικές λειτουργίες αναβάπτισης και αναπλαισίωσης όρων και ιδανικών. Η «ασφάλεια», η «άμυνα», ο «νόμος», το «εθνικό συμφέρον», το «δίκαιο». Το περιεχόμενο των λέξεων διαφέρει, έπεται αναλόγως την εποχή, την ιδεολογική ηγεμονία, τον πομπό και τον δέκτη.
Ποιο είναι το όριο το φασισμού; Πότε αρχίζει μια κοινωνία να διολισθαίνει; Υπάρχουν καλά και κακά ναυάγια με άμαχο πληθυσμό;
«Να επιβάλω εγώ τη γνώμη μου σε κάποιον άλλον… Είναι ο ορισμός του φασισμού…». Κάπως έτσι ξεκινά την πρώτη ημέρα της πρόσληψής του ο Νέος εργαζόμενος στο γραφείο 20/4 της κρατικής υπηρεσίας. Γεμάτος χαρά για το επαγγελματικό βήμα. Με αίσθημα ευθύνης, ακριβολόγος, αριστούχος, έτοιμος να προσφέρει στη χώρα. Ο Παλιός γνωρίζει με λεπτομέρεια τη δουλειά, πρόσωπα και γεγονότα. Αισθάνεται υπερηφάνεια για τις υπηρεσίες που προσφέρει στο κράτος, αυτοπεποίθηση πως «πράττει τα δέοντα απέναντι στον εχθρό». Ο Διευθυντής θέλει να «βγει η δουλειά», να είναι αποτελεσματικό το γραφείο, να μην επιβαρύνεται εκείνος από τα λάθη και τις αστοχίες, να κυλούν όλα «ρολόι».
Ο αυτουργός
Το κρατικό έγκλημα έχει φυσικούς και ηθικούς αυτουργούς. Κάποια στιγμή όμως κι ο αυτουργός… συνταξιοδοτείται. Πού πάνε τότε τα μυστικά του; Μια ομολογία μπορεί να καταρρίψει όλο το κατασκευασμένο αφήγημα και ξαφνικά το νόημα που δόθηκε στις λέξεις θα αποδειχτεί «κενό», απάτη. Ο άγριος «εισβολέας» τελικά ήταν ένα βρέφος που αφέθηκε να πνιγεί. Τι θα συμβεί όταν αποδειχτεί πως δόθηκε εντολή να αναποδογυρίσουν τη βάρκα. Ποιοι; Οι άνθρωποι που μας «προστατεύουν με αυτοθυσία»! Στην «Ανάκριση» του Πέτερ Βάις οι ηττημένοι ναζί επιχείρησαν να κρυφτούν πίσω από «τις άνωθεν εντολές που εκτελούσαν».
«Ακαθόριστα ευρήματα»: με αυτόν τον τρόπο η υπηρεσία περιγράφει τους προσφυγικούς πληθυσμούς μεσοπέλαγα. Θανατοπολιτική με πρωτόκολλο, μέσα από δυσκίνητα γραφεία στα οποία… ο αποχυμωτής έχει χαλάσει. Από τις «θαλασσοταραχές» στο έργο του Τριαρίδη έως το «έπος του Εβρου» της κυβέρνησης Μητσοτάκη το 2020.
«Yeah, twist again like we did last summer». Ο Παλιός διασκεδάζει με το μεταπολεμικό μουσικό χιτ. Πώς ξεσκάνε οι βασανιστές; Σκέφτομαι έναν ανθρωποφύλακα της χούντας να φεύγει από τα κολαστήρια της Μπουμπουλίνας, να πηγαίνει στα μπουζούκια και να πετάει γαρίφαλα ανέμελα.
«Την Ιστορία τη γράφουν οι νικητές» λέει ένα παλιό ρητό. Ο ηττημένος απολογείται. Το 2016 ο φράχτης του Ορμπαν στην Ουγγαρία ήταν η θλιβερή εξαίρεση της Ευρώπης, που καταδικαζόταν ακόμη κι από τη συντηρητική ευρωπαϊκή Δεξιά. Το «τείχος του Τραμπ» τότε ήταν το παρανοϊκό σχέδιο ενός ακροδεξιού. Σήμερα, δέκα χρόνια μετά, η Αριστερά αδυνατεί να μιλήσει για ανοιχτά σύνορα, να οραματιστεί την ανεμπόδιστη μετακίνηση των ανθρώπων. Το σύνθημα «ιθαγένεια σε όλα τα παιδιά» δεν ακούγεται. Η Αριστερά απολογείται. Ο φράχτης έγινε «κανόνας», η «εθνική πάγια θέση».
Η πολιτική γραφή του Θανάση Τριαρίδη καταπιάνεται με το «εθνικό αφήγημα» και το αποδομεί, φανερώνει τις αντιφάσεις, τα ιστορικά ψεύδη, τη σοβαροφάνειά του. O κυνισμός της realpolitik, η βαρβαρότητα του τεχνοκρατισμού, η παγίδα του «εθνικού» που σε οδηγεί στην υπεράσπιση της φρικαλεότητας. Η δύναμη της γλώσσας που «καμουφλάρει» το ανήθικο. Οι κανόνες περί ηθικής άλλωστε χαράσσονται από τους ισχυρούς. Το διεθνές δίκαιο διαβάζεται πάντα επιλεκτικά.
Ο Τριαρίδης γράφει για τους «δυτικούς» -ο πολιτισμός των οποίων γιγαντώθηκε πατώντας σε πτώματα- ανανοηματοδοτώντας εγκλήματα. Σε αυτούς τους προνομιούχους ανήκουμε και εμείς. Ο συγγραφέας θεωρεί πως ο εκφασισμός της κοινωνίας είναι ταχύτατος και το σφύριγμα του τρένου που ακούγεται οδηγεί στο επόμενο Ολοκαύτωμα.
Και όποιος αντιδρά είναι ο «εχθρός του έθνους». Ε και;
● Πληροφορίες: Θέατρο OLVIO ( Ιερά Οδός 67 & Φαλαισίας 7, Αθήνα 118 55) «Να ξέρετε πως αυτό που ακούτε είναι ΣΦΥΡΙΓΜΑ ΤΡΕΝΟΥ». Κείμενο: Θανάσης Τριαρίδης. Σκηνοθεσία: Νίκος Μαρνάς – Γιώργος Γκιόκας. Σκηνικά – κοστούμια: Ηρώ Παρδαβέλλα. Μουσική: Οδυσσέας Τσούβαλης. Σχεδιασμός φωτισμού: Κατερίνα Μαρία Σαλταούρα. Φωτογραφίες: Χαράλαμπος Ιωαννόπουλος. Video-trailer: Φίλιππος Μέμος. Παίζουν: Γιώργος Γκιόκας, Κώστας Γκόζιας, Νίκος Μαρνάς, Λεωνίδας Μπακάλης, Νίκος Στεργιώτης. Η παράσταση επαναλαμβάνεται από τις 7 έως τις 14 Ιανουαρίου
.jpg)
