Ποιος δεν έχει αναρωτηθεί για την ανθρώπινη ύπαρξη, από πού ερχόμαστε, ποια είναι η θέση μας στο σύμπαν, πώς έγινε όλο αυτό! Κι αν ο ρόλος της επιστήμης είναι να δίνει απαντήσεις για τον χωροχρόνο, τις μορφές ύλης, τις μαύρες τρύπες, τη στατικότητα ή τη διαστολή του Σύμπαντος, το θέατρο πώς μπορεί να πραγματευτεί τέτοια ερωτήματα; Πώς μεταφέρεται ένα επιστημονικό κείμενο στη σκηνή, πώς του προσδίδεται θεατρικό ενδιαφέρον; Μήπως οι επιστημονικές ανακαλύψεις έχουν ποίηση;
Εχουν, υποστηρίζει η Νατάσα Τριανταφύλλη, κυρίως όταν μιλάμε γι’ αυτές του Στίβεν Χόκινγκ. Η σκηνοθέτις επιχειρεί κάτι πραγματικά καινούργιο και ενδιαφέρον στο θέατρο. Η παράστασή της «Το χρονικό του χρόνου» ανεβαίνει στις 24 Φεβρουαρίου στη Φρυνίχου του Θεάτρου Τέχνης και βασίζεται στο ομότιτλο βιβλίο του Βρετανού θεωρητικού φυσικού και κοσμολόγου Στίβεν Χόκινγκ (μετάφραση Κωνσταντίνος Χάρακας/εκδόσεις Κάτοπτρο).
Στα 12 κεφάλαια που συνθέτουν «Το χρονικό του χρόνου» ο Χόκινγκ παραθέτει με επιστημονική διαύγεια αλλά και χιούμορ τις βασικές επιστημονικές ανακαλύψεις του ίδιου και των προκατόχων του πάνω στον χωροχρόνο, τη διαστολή του Σύμπαντος, την αρχή της απροσδιοριστίας, τις αγαπημένες του μαύρες τρύπες και το επονομαζόμενο Βέλος του Χρόνου, αναζητώντας μια ενοποιημένη θεωρία των πάντων, αυτή που θα οδηγήσει σε μια νέα κοσμογονική ερμηνεία.
Στην παράσταση η επιστημονική σκέψη συνδιαλέγεται με την καλλιτεχνική δημιουργία. Η αποκαλυπτική ευφυΐα του Χόκινγκ συναντιέται επί σκηνής με την έμπνευση και το πάθος λογοτεχνικών και θεατρικών ηρώων οι οποίοι αφουγκράστηκαν μέσα από την τέχνη το ίδιο θέμα: τη διαρκή αγωνία για τα όρια του ανθρώπινου όντος.
«Στο σχολείο μού άρεσαν ιδιαίτερα τα μαθηματικά αλλά καθόλου η φυσική», λέει η Νατάσα Τριανταφύλλη. «Μια φορά μάλιστα στη Β’ Λυκείου είχα παραδώσει στον φυσικό την κόλλα μου, περήφανα, απολύτως λευκή, παρ’ όλο που ήμουνα πολύ καλή μαθήτρια. Ποιος να μου έλεγε ότι σ’ έναν άλλον χρόνο, είκοσι χρόνια αργότερα, σ’ έναν άλλον χώρο, στο Θέατρο Τέχνης, θα βρισκόμουν αντιμέτωπη με το θρυλικό “Χρονικό του χρόνου”, θέλοντας να επικοινωνήσω την αγάπη μου για την αστροφυσική. Ξεκίνησα να ασχολούμαι μ’ όλα αυτά περίπου μία δεκαετία πριν εντελώς τυχαία. Το να συνειδητοποιείς ότι είσαι μέρος ενός Σύμπαντος και όχι μια αυτεξούσια, αυθύπαρκτη οντότητα, εκτός από το αρχικό σοκ, σε γεμίζει γαλήνη. Οταν πια γνωρίζουμε ότι το Σύμπαν διαστέλλεται, και μάλιστα με επιταχυνόμενο ρυθμό, σημαίνει πως όλα μετακινούνται, άρα όλα αλλάζουν. Τίποτα δεν είναι σταθερό. Τίποτα, κανένας μας, δεν έχει μια απόλυτη θέση. Η συνειδητοποίηση της ταχύτητας και συγχρόνως της μοναδικότητάς σου κάνει τη ζωή να μοιάζει πολύ πιο συναρπαστική, σίγουρα λιγότερο τρομακτική και, αν προσθέσει κανείς κι αυτό το, σχεδόν ακατανόητο, παράδειγμα υπέρβασης ορίου ζωής του S.H. (έζησε μισό αιώνα παραπάνω από τις αρχικές προβλέψεις των γιατρών) ξαφνικά όλα, η ζωή, η κοινωνία, η ιστορία, μοιάζουν σαν ένα περίπλοκο, πολύ απαιτητικό, αλλά ακαταμάχητο παιχνίδι!».
Η Νατάσα Τριανταφύλλη κράτησε τα πιο σημαντικά και ποιητικά κείμενα του βιβλίου και παράλληλα μέσα από λογοτεχνικά και θεατρικά κείμενα δημιουργεί μια ταυτόχρονη σκηνική αναμέτρηση για το πώς ο άνθρωπος αγωνίζεται, στοχάζεται και ονειρεύεται μέσα σ’ αυτό το Σύμπαν που ανήκει.
«Κάποτε μαγευόμουν από θεωρητικές, φιλοσοφικές, πολιτικές ερμηνείες του κόσμου. Σήμερα νιώθω σχεδόν υποχρέωση να δεχτώ πως “το Σύμπαν δεν ξέρει καν ότι υπάρχουμε”, πως κάποτε όλοι και όλα βρισκόμασταν ενωμένα στο διάσημο καρυδότσουφλο! Κι αυτό μας αναγκάζει να σκεφτούμε τελείως διαφορετικά τη θέση του ανθρώπου στο Σύμπαν, στην Ιστορία και στην κοινωνία μας. Η φιλοσοφία και η τέχνη πάντα συμπεριελάμβαναν τους επιστημονικούς προβληματισμούς και αργότερα τις επιστημονικές ανακαλύψεις, από τον Αριστοτέλη ακόμα. Η άμεση πληροφόρηση της εποχής μας κάνει το πεδίο σκέψης μεγαλύτερο, βαθύτερο. Ο διάλογος της τέχνης με την επιστήμη που υπήρχε πάντα -ακούσια πολλές φορές-, μπορεί να εξελιχθεί πια φανερά, δραστικά. Το πείραμα των δύο σχισμών π.χ., όπου ο παρατηρητής επηρεάζει το πείραμα, θα έπρεπε να αποτελεί τη βάση της σκέψης μας πάνω στο θέατρο και το θέαμα, ίσως ακόμα και πάνω στις ανθρώπινες σχέσεις. Εχει αποδειχτεί η αλληλεπίδραση, τα μάτια που μας βλέπουν μας επηρεάζουν ταυτόχρονα. Αυτό δημιουργεί πολλά καινούργια ερωτήματα, δίνει υποσχέσεις για νέες σκέψεις, ίσως και νέες φόρμες».
Η παράσταση ταξιδεύει από τη Μεγάλη Εκρηξη ώς τις μαύρες τρύπες, «οι οποίες δεν είναι και τόσο μαύρες» κατά τον Χόκινγκ. Η Νατάσα Τριανταφύλλη βρίσκει πως αυτοί οι πρώτοι στοχασμοί του επιστήμονα πάνω στη διάσημη ακτινοβολία του (ακτινοβολία Χόκινγκ) μοιάζουν με στίχο υπαρξιακού ποιήματος:
«Θα ήταν λίγο… επικίνδυνο, έως ανεπανόρθωτα καταστροφικό, όπως θα έλεγε ο Χόκινγκ με το απαράμιλλο χιούμορ του, να είχαμε μια μαύρη τρύπα πάνω στη σκηνή. Ομως το γεγονός ότι μια μαύρη τρύπα ήταν κάποτε ένα υπέρλαμπρο άστρο που έμεινε από καύσιμα και υπέκυψε στη δύναμη της βαρύτητας αλλά παρ’ όλα αυτά συνεχίζει να ακτινοβολεί, μας κάνει να πιστεύουμε πως ίσως προκύψουν πολύ πλούσιες συναισθηματικά και νοητικά καταστάσεις για τον ανθρώπινο κόσμο».
? Info: Θέατρο Τέχνης (Φρυνίχου 14, Πλάκα, τηλ.: 210-3222464). Κείμενο: Ελενα Τριανταφυλλοπούλου, Λευτέρης Σαράφης, Δημήτρης Πασσάς, Δήμητρα Μητροπούλου, Μελέτης Ηλίας, Νατάσα Τριανταφύλλη. Σύλληψη-Σκηνοθεσία–Σκηνικός Χώρος: Νατάσα Τριανταφύλλη. Μουσική: Μonika. Κοστούμια: Ιωάννα Τσάμη. Φωτισμοί: Σάκης Μπιρμπίλης. Επιστημονικός συνεργάτης: Λευτέρης Σαράφης. Πρωταγωνιστούν: Μελέτης Ηλίας, Δημήτρης Πασσάς. Παραστάσεις κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21.00.
