Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Εγώ έγραφα για τον Βογιατζή, τώρα για ποιον να γράψω;»

Γιώργος Διαλεγμένος

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Εγώ έγραφα για τον Βογιατζή, τώρα για ποιον να γράψω;»

  • A-
  • A+
Ο θεατρικός συγγραφέας Γιώργος Διαλεγμένος για τον σκηνοθέτη Λευτέρη Βογιατζή έξι χρόνια από τον θάνατό του. Η γνωριμία τους, η συνεργασία, οι καβγάδες στις πρόβες, η τύχη του έργου που ετοίμαζαν.

Εξι χρόνια (2 Μαΐου) από τον θάνατο του Λευτέρη Βογιατζή, που έφυγε από τη ζωή στα 68 του (γεννημένος το 1945). Εφυγε τρόπος του λέγειν, γιατί πλέον, στις μέρες μας, δεν φεύγεις, δεν τελειώνει η ζωή στα 68. Πολύ περισσότερο για έναν Βογιατζή, που είχε σχέδια, που μπορούσε να προσφέρει περισσότερα, που –γενικά– λείπει από το ελληνικό θέατρο. Ενας άνθρωπος, ωστόσο, που είχε τις φοβίες του.

«Δεν μου λες, πώς κατάλαβες αυτό που σου συμβαίνει και πώς το αντιμετωπίζεις;», ρωτούσε όταν έπιανε κουβέντα για την υγεία.

Ενας που τον ήξερε καλά ήταν ο θεατρικός συγγραφέας Γιώργος Διαλεγμένος, του οποίου ο Βογιατζής είχε ανεβάσει τρία έργα, με τεράστια επιτυχία, και συνεργάζονταν για ένα τέταρτο που, τελικά, λόγω του θανάτου του Βογιατζή, έμεινε «ορφανό» - κατά το ήμισυ τουλάχιστον.

Με τον Διαλεγμένο θέλησα να έχω μια κουβέντα για την «Εφ.Συν.» –όχι για τα όσα τον δαιμονίζουν από τη γύρω μας πραγματικότητα, τα οποία έχει αρκούντως «ψάλει»– για τον Βογιατζή, στα έξι χρόνια από τον θάνατό του: πώς συνεργάζονταν, οι θρυλούμενοι καβγάδες στις πρόβες, το έργο που ετοίμαζαν, η τύχη αυτού του έργου. (Ο ενικός λόγω της πολύχρονης οικειότητας).

● Aς δούμε, ξεκινώντας, πώς άρχισε η γνωριμία με τον Λεύτερη Βογιατζή.

Παίζαμε σε διπλανά θέατρα: στην Οδό Κεφαλληνίας το δικό μου «Μάνα, Μητέρα, Μαμά» και στο θέατρο της Οδού Κυκλάδων τη «Σπασμένη στάμνα» του Κλάιστ, με σπουδαίους ηθοποιούς, αλλά σχετικά άγνωστους τότε: Εκτός του Βογιατζή, Παπαβασιλείου, Καταλειφός, Σμυρναίου, Κέντρος, Κοκκίνου, Μπαντής.

Διαλεγμένος και Βογιατζής σε ωραία ατμόσφαιρα 

Και ενώ στο δικό μας διώχναμε κόσμο, το δικό τους δεν πήγαινε καλά. Μόλις όμως το είδα και μου άρεσε, στέλναμε τον κόσμο που περίσσευε από εμάς εκεί... Ετσι γνωρίστηκα με τον Βογιατζή, που κάποια στιγμή με ρώτησε αν έχω κάτι άλλο. Του είπα ότι τελείωνα το «Σε φιλώ στη μούρη». Το διάβασε, του άρεσε, σταμάτησε τις πρόβες σε κάποιο άλλο και άρχισε πρόβες με το δικό μου.

Οι καβγάδες

● Οπότε θ’ άρχισαν και οι καβγάδες σας.

Καβγαδίζαμε, σκοτωνόμαστε, αλλά αυτό στις πρόβες. Γιατί κατά τα άλλα κάναμε καλή παρέα, γελούσαμε...

● Δεν συμμερίζεσαι την άποψη για την επιθετικότητα που σου καταλογίζεται.

Δεν είμαι επιθετικός. Εχω μια ιδιαίτερη ευαισθησία –αν με πειράξεις, θα σε φάω...

● Μασέλα αντί οδόντος, είχες πει κάποτε.

Ετσι... Δεν ήταν όμως του είδους αυτού οι καβγάδες μου με τον Βογιατζή, αλλά σε σχέση με το έργο.

● Τι σου άρεσε περισσότερο στον Βογιατζή;

Το ακέραιο πάθος του για το θέατρο και για την παράσταση. Εκανε πρόβες ακόμα και την τελευταία μέρα που παιζόταν το έργο.

● Τον εκτιμούσες περισσότερο ως σκηνοθέτη ή ηθοποιό;

Ως σκηνοθέτη και δάσκαλο. Κι επειδή ήμουν απόλυτος, πήγαινα στον καθρέφτη κι έλεγα στον εαυτό μου: «Στον καλύτερο χασάπη να πας, θα σου βάλει μαζί με το ψαχνό και λίγο κοκαλάκι!» Θαύμαζα τον Βογιατζή για τη διδασκαλία του, γιατί τα δικά μου έργα έχουν ανάγκη από διδασκαλία... Σήμερα ζούμε τη δικτατορία του σκηνοθέτη- κάνει ό,τι θέλει...

Καβγαδίζοντας σε πρόβα

● Γιατί αυτή η εμμονή σου με τις πρόβες;

Με ενδιέφερε η πρώτη παρουσίαση του έργου μου. Ηθελα να είμαι μπροστά, γιατί διόρθωνα και δικά μου πράγματα. Τα έργα μου έχουν μια τρέλα... Είναι σα να ανεβαίνεις μια σκάλα, όχι σκαλί σκαλί, αλλά από το πρώτο στο τελευταίο σκαλί...

● Γιατί αυτή η εμμονή σου με τις πρόβες; Μόνο στο πρώτο ανέβασμα του έργου;

Ναι. Μετά, στο επόμενο ανέβασμα, ας έκαναν ό,τι ήθελαν.

● Γιατί αυτή η εμμονή σου με τις πρόβες; Εχεις όμως σκηνοθετήσει κι εσύ δικά σου έργα. Εκεί τι γινόταν;

Οχι το πρώτο ανέβασμα – τα κατοπινά. Εχω σκηνοθετήσει τα «Μάνα, Μητέρα, Μαμά» και «Χάσαμε τη θεία Στοπ», αλλά εκεί αντέγραφα τις πρώτες παραστάσεις.

● Γιατί αυτή η εμμονή σου με τις πρόβες; Νομίζω όμως ότι ήσουν καλός και ως ηθοποιός. Δεν έχω δει καλύτερο Σωτηράκη από εσένα στο «Μάνα, Μητέρα, Μαμά».

Τον έπαιζα καλά γιατί τους έχω ζήσει αυτούς τους τύπους –τη συμπεριφορά τους, τη γλώσσα τους... Εχω μανία με τη γλώσσα, γι’ αυτό και σε κάθε έργο μου έχω διαφορετική γλώσσα.

Το άπαιχτο

● Γιατί αυτή η εμμονή σου με τις πρόβες; Ποιο το θέμα του έργου «Nothing for nothing» που ετοίμαζες με τον Λευτέρη;

Κεντρικός ήρωας είναι ένας ηλικιωμένος ηθοποιός που έχει πάθος με τον Σέξπιρ. Επαιζε σε κάποια έργα του, αλλά έμενε ανικανοποίητος –τίποτα για τίποτα– Nothing for nothing. Moλονότι ήξερε ότι δεν είναι καλός ηθοποιός, ήθελε να είναι σ’ έναν θίασο που παίζει μόνο Σέξπιρ.

● Γιατί αυτή η εμμονή σου με τις πρόβες; Απ’ ό,τι ξέρω έχεις μαζέψει αρκετό υλικό, διάφορα αντικείμενα, για την παράσταση.

Εχω σχεδόν συγκεντρώσει όλο το υλικό. Δεν έχω αφήσει παλιατζίδικο για παλιατζίδικο, εδώ και στο εξωτερικό, γιατί θέλω να είναι όλα αυθεντικά από τα διάφορα έργα του Σέξπιρ.

● Γιατί αυτή η εμμονή σου με τις πρόβες; Και πού είχε φτάσει η συνεργασία με τον Λευτέρη;

Είχαμε φτάσει να συζητάμε τους ηθοποιούς που θα παίζανε. Εκεί κάπου τα χαλάσαμε, επειδή μου είπε το όνομα μιας ηθοποιού που, κατά τη γνώμη μου, δεν έκανε για τον ρόλο. Να προσθέσω πάντως ότι δεν έλεγα ποιον να πάρει, αλλά ποιος δεν κάνει για τον ρόλο.

● Γιατί αυτή η εμμονή σου με τις πρόβες; Οπότε;

Οπότε άρχισα να σκέφτομαι ποιος μπορεί να είναι ο άλλος σκηνοθέτης. Συναντήθηκα με τον Λιβαθινό. Το διάβασε και μου είπε: «Αυτό είναι για τον Λευτέρη». Αρχισα ν’ αναζητώ άλλους... Με όσους θέλησα να συνεργαστώ ήταν ανυπόληπτα άτομα.

● Γιατί αυτή η εμμονή σου με τις πρόβες; Βαριά κουβέντα.

Καθόλου. Δίναμε ραντεβού και τους έχανα. Ενας που του άρεσε πολύ το έργο, μου είπε ότι θέλει να το ανεβάσει, αλλά με τον όρο να μην είμαι στις πρόβες.

Και τότε του απάντησα με το καλό και σύντομο ανέκδοτο: «Το άλλο με τον χιμπατζή που δεν του άρεσαν οι μπανάνες, το ξέρεις;». Εγώ δεν θέλω να συν-σκηνοθετώ. Θέλω να δώσω τα κλειδιά στον σκηνοθέτη, ώστε να μη χρειάζεται να σπάσει την πόρτα για να μπει μέσα... Δεν είμαι ο μόνος –ο Κουν δεν έκανε πρόβα, αν δεν ήταν μπροστά ο συγγραφέας, τουλάχιστον όταν είχε να κάνει με Ελληνες: η Αναγνωστάκη, ο Καμπανέλλης, ο Κεχαΐδης... Ξέρω όμως ότι σε κάποιες πρόβες είχε καλέσει και τον Ιονέσκο.

● Γιατί αυτή η εμμονή σου με τις πρόβες; Και τώρα τι γίνεται με το έργο σου;

Τώρα τελευταία πέτυχα έναν νέο σκηνοθέτη που έχει κάνει καλές δουλειές στο εξωτερικό. Είναι ο Αλέξανδρος Αβρανάς. Εχει πάρει εφτά βραβεία στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης το 2008 για την ταινία του «Without».

Πέντε χρόνια αργότερα βραβεύτηκε στο Φεστιβάλ Βενετίας για την ταινία του «Miss Violence». Εχει κάνει ακόμα μια άλλη με τίτλο «Love me not» και μία παλαιότερα με τίτλο «Dark Crimes», με πρωταγωνιστή τον Τζιμ Κάρεϊ. Δεν έχει κάνει θέατρο, αλλά θα ήθελε να κάνει το δικό μου. Θέλω πολύ να συνεργαστώ μαζί του, γιατί μιλάμε την ίδια γλώσσα.

Ο Κουν

● Γιατί αυτή η εμμονή σου με τις πρόβες; Πώς και δεν ανέβηκε κάποιο έργο σου στο Θέατρο Τέχνης;

Εγώ, όπως ξέρεις, σπούδασα στο Θέατρο Τέχνης κι έχω παίξει σε παραστάσεις, αλλά σε μικρούς ρόλους, όπως όλοι οι μαθητές του Θεάτρου Τέχνης, κομπάρσος, ακόμα και στον χορό των «Ορνίθων» - τίποτα περισσότερο.

Οταν παιζόταν το «Χάσαμε τη θεία Στοπ», μου είπε ο Κουν ότι του άρεσε κι αν έχω κάποιο άλλο. Είχα το «Μάνα, Μητέρα, Μαμά». Το διάβασε και φαίνεται ότι του άρεσε. Με παίρνει στο τηλέφωνο και με ρωτάει ποιους ηθοποιούς βλέπω να παίζουν. Του απάντησα: «Θα σας πω ποιους δεν βλέπω»... «Μα εσύ δεν θέλεις να ανεβάσω το έργο σου!» μου είπε όταν με άκουσε».

● Γιατί αυτή η εμμονή σου με τις πρόβες; Οπότε;

Ξαναγυρίζω στον Βογιατζή, με την έννοια όλους να τους στύψεις δεν βγάζουν μισό Βογιατζή. Μπορεί να είναι υπερβολικό, αλλά αυτή είναι η πίστη μου... Είναι αλήθεια πως από τότε που πέθανε ο Λευτέρης έχω χάσει το ενδιαφέρον μου. Εγώ έγραφα γι’ αυτόν, τώρα για ποιον να γράψω;

● Γιατί αυτή η εμμονή σου με τις πρόβες; Να όμως που κάτι μπορεί να γίνει με τον Αβρανά.

Ελπίζω.

• Πηγαίνεις, βλέπεις παραστάσεις;

Σπάνια, γιατί δεν αντέχω τα ρεσιτάλ ηθοποιίας. Στο θέατρο πρέπει να γίνονται πράγματα, όχι να λέγονται. Κι έχουμε φτάσει στο σημείο ν΄ ακούμε ότι όλοι μαθήτευσαν δίπλα στον Βογιατζή, κι εγώ δεν ξέρω κανέναν απ’ αυτούς.

«Μ’ έκαναν...»

● Γιατί αυτή η εμμονή σου με τις πρόβες; Να θυμηθούμε και πώς προέκυψες θεατρικός συγγραφέας.

Εγώ δεν είμαι επαγγελματίας θεατρικός συγγραφέας – την τρέλα μου κάνω... Ελεγα διάφορες ιστορίες στη Σοφία, τη γυναίκα μου, και γελάγαμε. Και μου λέει: «Γιατί δεν κάθεσαι να τα γράψεις;». Κι επειδή ήμουν ερωτευμένος μαζί της κι εξακολουθώ να είμαι (σε παρακαλώ να το γράψεις αυτό, γιατί θα μου πει: «Τη Δευτέρα να συνεννοηθείς με τον δικηγόρο μου!»). Ετσι κάθισα κι έγραψα...

● Γιατί αυτή η εμμονή σου με τις πρόβες; Δηλαδή, τι άλλο θα ήθελες να κάνεις; Εγινες ηθοποιός, παρισινό μανεκέν, έγραψες θαυμάσια θεατρικά έργα, μαστορεύεις τα σπιτικά σας σε Αθήνα και Αγκίστρι –όπου έχεις κάνει και τον τάφο σας–διαβάζεις, είσαι με τη Σοφία, τι άλλο θα ήθελες;

Σε σχέση με τους δύο τάφους, λέω στη γυναίκα μου: «Ετσι και πέσει κάποιο αεροπλάνο πάνω τους, τσάμπα τα έξοδα, κρίμα τα ναύλα!». Θα σου πω και κάτι άλλο: Οταν έγραφα το «Χάσαμε τη θεία Στοπ», είδα στον ύπνο μου την κυρά Κατίνα, τη γυναίκα που με μεγάλωσε –αυτή γνώρισα σα μητέρα μου– και μου είπε: «Μη γράψεις πάνω από δέκα έργα, γιατί θ’ αρχίσεις να γράφεις σαχλαμάρες!». Εχω γράψει εννέα – χρωστάω άλλο ένα!

● Γιατί αυτή η εμμονή σου με τις πρόβες; Αρα έχεις κάτι ακόμα να κάνεις.

Τίποτα δεν ήθελα να κάνω! Αλλοι με κάνανε. Εχω σε βάθος το μάταιο μέσα μου...

«Στον μόνο που χρωστάω»...

Γράφει ο Κώστας Γεωργουσόπουλος προλογίζοντας τον α’ τόμο των Θεατρικών Εργων του Γιώργου Διαλεγμένου (εκδ. Αιγόκερω): «Ο Διαλεγμένος έγραψε μόνο αριστουργήματα. Δεν υπάρχει αδιάφορο, μέτριο ή αμφιλεγόμενο έργο του. Σπάνιο φαινόμενο στο παγκόσμιο θέατρο».

«Αιτία να συνεχίσω να γράφω ήταν ο Γεωργουσόπουλος. Στον μόνο που χρωστάω. Xωρίς τον Γεωργουσόπουλο δεν θα είχα γράψει τίποτα. Οι Ελληνες συγγραφείς τού χρωστάμε πολλά», λέει ο Διαλεγμένος.

Ο Γιώργος Διαλεγμένος έχει γράψει συνολικά επτά θεατρικά έργα, τα οποία έχουν ανεβεί, εισπράττοντας εγκώμια από κοινό και κριτικούς: «Χάσαμε τη θεία Στοπ» (1975), «Μάνα, Μητέρα, Μαμά» (1979), «Σε φιλώ στη μούρη» (1985), «Μην ακούς τη βροχή» (1989), «Λόγω φάτσας» (1993), «Η νύχτα της κουκουβάγιας» (1998), «Βella Venezia» (2005). Ενα όγδοο είναι το «Νothing for nothing», που ετοίμαζε με τον Λευτέρη Βογιατζή, συν το μονόπρακτο «Ο,τι πεις αγάπη μου», που παίχτηκε στην τηλεόραση.

Τρία από τα προαναφερόμενα έργα: «Σε φιλώ στη μούρη», «Η νύχτα της κουκουβάγιας» και «Bella Venezia» ανέβηκαν από τον Λευτέρη Βογιατζή και τιμήθηκαν με το Βραβείο Κουν.

ΘΕΑΤΡΟ
Ο Ουγκό και η αποκρουστική εξουσία
Λονδίνο, αρχές του 18ου αιώνα. Μια αυστηρά δομημένη, αριστοκρατική κοινωνία, με απολύτως διακριτά όρια μεταξύ των τάξεων. Ο πλούτος και η υψηλή θέση στην ιεραρχία προκαλούν αλαζονεία. Ο λαός, άνθρωποι...
Ο Ουγκό και η αποκρουστική εξουσία
ΘΕΑΤΡΟ
«Θα ήθελα να μην ανήκω σε κανένα εθνικό σύνολο»
«Selfie: στο βάθος πίσω η πόλη», η παράσταση που σκηνοθετεί στην Πειραματική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου, βασισμένη σε κείμενα τριών Θεσσαλονικιών συγγραφέων, των Βασίλη Βασιλικού, Γιώργου Ιωάννου και...
«Θα ήθελα να μην ανήκω σε κανένα εθνικό σύνολο»
ΘΕΑΤΡΟ
Φαντασίωση κάποιας «ζωής» σε κάποια «Μόσχα»
Δέκα χρόνια μετά τον «Γλάρο», ο Δημήτρης Ξανθόπουλος ανεβάζει το εμβληματικό έργο του Τσέχοφ, μακριά ωστόσο από την προεπαναστατική Ρωσία, έχοντας τη γνώμη πως όλοι οι τόποι και όλες οι εποχές βρίσκονται σε...
Φαντασίωση κάποιας «ζωής» σε κάποια «Μόσχα»
ΘΕΑΤΡΟ
«Κανένας δεν θα μας σώσει, ευτυχώς...»
Στο θέατρο «Χώρος» σκηνοθετεί το έργο του Σάμιουελ Μπέκετ «Περιμένοντας τον Γκοντό», ίσως το πιο γνωστό έργο του Ιρλανδού δραματουργού, το οποίο έχει δεχτεί πάμπολλες ερμηνείες και συζητήσεις γύρω από την...
«Κανένας δεν θα μας σώσει, ευτυχώς...»
ΘΕΑΤΡΟ
Μια φορά ήταν ένας μόνος του...
Πέθανε χτες τα ξημερώματα σε ηλικία 78 ετών ο λογοτέχνης και θεατρικός συγγραφέας Γιώργος Σκούρτης στο νοσοκομείο «Αγία Ολγα», όπου νοσηλευόταν εξαιτίας προβλημάτων υγείας που τον ταλαιπωρούσαν εδώ και καιρό.
Μια φορά ήταν ένας μόνος του...
ΘΕΑΤΡΟ
Δεύτερη χρονιά για τους «Επισκέπτες του Δεκαπενταύγουστου»
Η παράσταση της Άννας Ετιαρίδου και της ομάδας Πλάνη «Οι επισκέπτες του Δεκαπενταύγουστου», μετά την επιτυχία της περσινής χρονιάς και τις πολύ καλές κριτικές που έλαβε, ανεβαίνει στο θέατρο «Βαφείο». Κάνει...
Δεύτερη χρονιά για τους «Επισκέπτες του Δεκαπενταύγουστου»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας