Οι 12 όροι της συμφωνίας ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν: Ο Λίβανος, τα πυρηνικά και τα 300 δισ. δολάρια

Οι ΗΠΑ και το Ιράν αναμένεται να υπογράψουν την Παρασκευή στην Ελβετία, το περιβόητο μνημόνιο κατανόησης με στόχο τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή, το οποίο αποτελεί την αφετηρία για τις δίμηνες διαπραγματεύσεις που θα ακολουθήσουν: με πρώτο βήμα το πολυαναμενόμενο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.

Σύμφωνα με διεθνή ΜΜΕ, το μνημόνιο κατανόησης ανοίγει τον δρόμο για τη διεξαγωγή συνομιλιών γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Ταυτόχρονα, προβλέπει την κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο, ενάντια (ενδεχομένως) στις επιθυμίες του Ισραήλ.

Όσο για τα πυρηνικά, η συζήτηση μετατίθεται για το επόμενο διάστημα και αναμένεται να είναι ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς αμφότερες οι πλευρές έχουν τις δικές τους «κόκκινες» γραμμές.

Το ισραηλινό Channel 12 δημοσίευσε τους 12 όρους του μνημονίου, οι οποίοι είναι οι εξής:

1. Το Ιράν, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους θα σταματήσουν τις εχθροπραξίες, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
2. Το Ιράν επαναλαμβάνει τη δέσμευσή του να μην αναπτύξει ή αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
3. Οι ΗΠΑ και το Ιράν δεσμεύονται να επιλύσουν το ζήτημα του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου.
4. Οι δύο πλευρές θα συζητήσουν το θέμα του εμπλουτισμού και τις πυρηνικές ανάγκες του Ιράν.
5. Το Ιράν θα διατηρήσει το status quo στο πυρηνικό του πρόγραμμα όσο συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις.
6. Οι ΗΠΑ θα άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό, δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις και δεν θα αυξήσουν τις δυνάμεις τους στην περιοχή κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.
7. Το Ιράν θα εξασφαλίσει την ασφαλή και δωρεάν διέλευση των εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ για 60 ημέρες.
8. Οι ΗΠΑ δεσμεύονται να αποδεσμεύσουν τα παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία αμέσως μετά την εφαρμογή του μνημονίου.
9. Εφόσον επιτευχθεί τελική συμφωνία, οι ΗΠΑ θα αποσύρουν τις δυνάμεις τους εντός 30 ημερών και θα καταργήσουν όλες τις κυρώσεις κατά του Ιράν.
10. Οποιαδήποτε τελική συμφωνία θα περιλαμβάνει σχέδιο δημιουργίας ταμείου ύψους 300 δισ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση του Ιράν.
11. Οι ΗΠΑ θα χορηγήσουν στο Ιράν προσωρινές εξαιρέσεις από τις κυρώσεις για την πώληση πετρελαίου κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.
12. Θα διεξαχθούν διαπραγματεύσεις μεταξύ του Ιράν και του Ομάν με τη συμμετοχή αντιπροσώπων χωρών του Κόλπου για τον καθορισμό ρυθμίσεων σχετικά με τη ναυτιλία και τις θαλάσσιες υπηρεσίες.

Η συνάντηση στη Γενεύη

Η πολυαναμενόμενη συνάντηση θα φιλοξενηθεί σε ένα πολυτελές ξενοδοχείο του Μπιούργκενστοκ, που βλέπει στη λίμνη της Λουκέρνης, ανέφερε το υπουργείο Εξωτερικών της Ελβετίας. Η περιοχή αυτή, στην κεντρική Ελβετία, είναι δύσκολα προσβάσιμη και επομένως μπορεί να ελεγχθεί ευκολότερα. Το Μπιούργκενστοκ προτάθηκε από τις μεσολαβήτριες χώρες, το Πακιστάν και το Κατάρ, αλλά και από τις ΗΠΑ και το Ιράν.

Ο επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας του Ιράν και πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ θα παραστεί στην τελετή της υπογραφής, όπως και ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς. Ο τελευταίος είπε μάλιστα ότι είναι «πιθανόν» να πάει στην Ελβετία και ο πρόεδρος Τραμπ, ο οποίος επί του παρόντος βρίσκεται στην άλλη πλευρά τον συνόρων, στο Εβιάν της Γαλλίας, για τη σύνοδο της G7.

Οι τρεις άνδρες έχουν ήδη υπογράψει ηλεκτρονικά το έγγραφο, το ακριβές περιεχόμενο του οποίου θα δοθεί στη δημοσιότητα τις επόμενες ημέρες. Ο Βανς είπε στο CNN ότι η συμφωνία είναι έκτασης περίπου μιάμισης σελίδας και είναι «πολύ γενική».

Ιρανικά τάνκερ

Σύμφωνα με την ιρανική διπλωματία, το πρώτο επακόλουθο της συμφωνίας είναι γεγονός: ήρθη ο αμερικανικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών, που είχε επιβληθεί στις 13 Απριλίου, σε αντίποινα για το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν.

Η κρατική τηλεόραση του Ιράν μετέδωσε ότι τρία ιρανικά δεξαμενόπλοια βρίσκονται αυτή τη στιγμή στον Ινδικό Ωκεανό και άλλα πλοία κατευθύνονται προς τα λιμάνια στο νότιο τμήμα της χώρας.

Οι ΗΠΑ δεν έχουν επιβεβαιώσει σε αυτό το στάδιο την πληροφορία. Ο Τραμπ ανέφερε ότι ο αποκλεισμός θα αρθεί την Παρασκευή, ταυτόχρονα με το πλήρες άνοιγμα των Στενών, το κλείσιμο των οποίων παρέλυσε τις παγκόσμιες θαλάσσιες μεταφορές και εκτίναξε την τιμή του πετρελαίου.

Το πετρέλαιο συνέχισε και σήμερα την πτωτική τάση του με το Μπρεντ της Βόρειας Θάλασσας να πέφτει κάτω από τα 80 δολάρια το βαρέλι, για πρώτη φορά από τον Μάρτιο.

Ασαφές ωστόσο παραμένει το ποιος και πώς θα διαχειρίζεται το Ορμούζ. Το Ιράν δεν φαίνεται διατεθειμένο να επιστρέψει στην προπολεμική κατάσταση και σκοπεύει να χρεώνει τα πλοία που περνούν από εκεί για τις «ναυτιλιακές υπηρεσίες» που θα τους προσφέρει. Οι ΗΠΑ θέλουν ο διάπλους να γίνεται δωρεάν.

Ανάπαυλα

Σε άρθρο γνώμης στο περιοδικό Time, ο Άλι Βάεζ, του International Crisis Group, εκτιμά ότι η συμφωνία δεν συνιστά «μεγάλη πρόοδο, με την ευρύτερη έννοια του όρου». Και εξηγεί ότι «δεν συμφιλιώνει τις δημόσιες τοποθετήσεις των ΗΠΑ και του Ιράν, που μοιάζουν αδιάλλακτες, δεν διευθετεί τη διαφορά τους στο ζήτημα των πυρηνικών και δεν εγκαινιάζει μια περιφερειακή νέα τάξη».

Ωστόσο, «προσφέρει μια ανάπαυλα που επιτρέπει στη διπλωματία να προσπαθήσει να ορθοποδήσει από τη βία που κόντεψε να την θάψει». Οι πρωταγωνιστές «βαδίζουν σε τεντωμένο σχοινί» και μένει να δούμε αν θα καταφέρουν να το διασχίσουν «προτού να πέσει κάποιος».

Τις επόμενες 60 ημέρες στο επίκεντρο θα βρεθούν τα πιο «ευαίσθητα» θέματα, όπου οι διαφορές των δύο πλευρών παραμένουν μεγάλες: το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και η άρση των αμερικανικών κυρώσεων που προκαλούν ασφυξία στην ιρανική οικονομία.

Οι συζητήσεις θα διεξαχθούν σε κλίμα δυσπιστίας. Οι προηγούμενες συνομιλίες διακόπηκαν δύο φορές, λόγω των ισραηλινοαμερικανικών πληγμάτων.

«Έχουμε παθητικό δεσμεύσεων που δεν τηρήθηκαν, δεν εφαρμόστηκαν, εγκαταλείφθηκαν, όλα αυτά είναι χαραγμένα στο μυαλό μας», προειδοποίησε ο Αμπάς Αραγτσί. Ταυτόχρονα, επέμεινε ότι είναι σημαντικό να τελειώσει και ο πόλεμος στον Λίβανο, μεταξύ του ισραηλινού στρατού και της Χεζμπολάχ, ο ηγέτης της οποίας ευχαρίστησε την Ισλαμική Δημοκρατία για την υποστήριξή της.

Στο Ισραήλ, όπου η αμερικανοϊρανική συμφωνία άφησε πικρή γεύση, ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου είπε ότι οι δυνάμεις του θα παραμείνουν στον Λίβανο, τη Συρία και τη Γάζα «για όσο καιρό χρειαστεί».