Κι εκεί που ο «πολύς» Βιμ Βέντερς έσπευσε να διακηρύξει πως η τέχνη πρέπει να μείνει μακριά από την πολιτική (τουλάχιστον ένα κομμάτι της πολιτικής) ήρθαν τοποθετήσεις και μηνύματα από συμμετέχοντες και νικητές για να δώσουν ακριβώς το αντίθετο στην φετινή Μπερλινάλε, δηλαδή μια πολιτική σκοπιά, με το βλέμμα σε τεράστια προβλήματα και εν εξελίξει τραγωδίες των καιρών μας.
Αρνούμαι να πάρω το βραβείο
Μια από τις πιο σημαντικές του φεστιβάλ ήταν αναμφίβολα η παρέμβαση της Κάουερ Μπεν Χάνια, της Τυνήσιας σκηνοθέτριας της συνταρακτικής «Φωνής της Χιντ Ρατζάμπ».
Η καλλιτέχνης αποφάσισε να μην δεχτεί το βραβείο για την «Πολυτιμότερη Ταινία» στο γκαλά του Cinema For Peace, υπογραμμίζοντας ότι δεν θέλει η ταινία της να γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης από τη βιομηχανία για να υπάρχει «ξέπλυμα εικόνας».
«Η ειρήνη δεν είναι ένα άρωμα που ψεκάζεται πάνω από τη βία, ώστε η εξουσία να αισθάνεται εκλεπτυσμένη και άνετη», είπε η Μπεν Χάνια και συμπλήρωσε. «Αν μιλάμε για ειρήνη, πρέπει να μιλάμε για δικαιοσύνη. Δικαιοσύνη σημαίνει ανάληψη ευθυνών».
Τόνισε ότι ο Ισραηλινός στρατός σκότωσε την Χιντ Ρατζάμπ, την οικογένειά της και δύο υγειονομικούς που είχαν πάει για να τη σκοτώσουν.
«Αρνούμαι να αφήσω τους θανάτους τους να γίνουν το φόντο για μια ευγενική ομιλία για την ειρήνη. «Όταν η ειρήνη επιδιώκεται ως νομική και ηθική υποχρέωση, βασισμένη στην ευθύνη για τη γενοκτονία, τότε θα επιστρέψω και θα την αποδεχτώ με χαρά» είπε και άφησε το βραβείο πάνω στη σκηνή.
Σημειώνεται ότι η δημόσια στάση της Μπεν Χάνια έρχεται να συμπληρώσει την υπογραφή ανοιχτής επιστολής από περισσότερους από 80 επαγγελματίες του κινηματογράφου, οι οποίοι επέκριναν το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου για τη σιωπή του για τη Γάζα.
Με παλαιστινιακή σημαία και κριτική στη Γερμανία
Ο σκηνοθέτης Απντάλα Αλ Χατίμπ της ταινίας “‘Chronicles from the Siege'” ανέβηκε στη σκηνή να παραλάβει το βραβείο που κέρδισε, σήκωσε μια σημαία της Παλαιστίνης και στη συνέχει κατηγόρησε την γερμανική κυβέρνηση πως συμμετέχει μαζί με το Ισραήλ στη γενοκτονία που λαμβάνει χώρα στη Γάζα.
Το δυναμικό αυτό σχόλιο προκάλεσε και την αποχώρηση Γερμανού υπουργού, ο οποίος βρισκόταν στο κοινό.
«Κάποιοι που είπαν ότι πρέπει να είμαι προσεκτικός προτού πω αυτό που θέλω να πω τώρα επειδή είμαι πρόσφυγας στη Γερμανία και υπάρχουν πολλές κόκκινες γραμμές. Αλλά δε με νοιάζει, με ενδιαφέρει ο λαός μου, η Παλαιστίνη. Η τελευταία μου λέξη προς τη γερμανική κυβέρνηση είναι η εξής: Είστε συνένοχοι στη γενοκτονία του Ισραήλ στη Γάζα. Πιστεύω ότι είστε αρκετά έξυπνοι για να αναγνωρίσετε την αλήθεια, αλλά επιλέγεται να μην ενδιαφερθείτε» είπε ο νεαρός σκηνοθέτης.
Η Λιβανέζα σκηνοθέτρια Μαρί-Ρόουζ Οστά, η οποία κέρδισε τη Χρυσή Άρκτο Μικρού Μήκους για το «Someday a Child», τόνισε πως «η ζωή κανενός παιδιού δεν πρέπει να είναι διαπραγματεύσιμη», αναφερόμενη στα παιδιά της Γάζας και του Λιβάνου.
Οι δηλώσεις για την Τουρκία και τον Ερντογάν
Η βράβευση της ταινίας «Κίτρινα Γράμματα» του γερμαντουρκικής καταγωγής σκηνοθέτη Ιλκέρ Τσατάκ με την Χρυσή Άρκτο είχε το δικό της νόημα, με τον δημιουργό της να τονίζει ότι η ταινία αυτή «μιλάει πολιτικά από μόνη της», καθώς δεν θα μπορούσε να είχε γυριστεί στην Τουρκία. Το σενάριο της ταινίας βασίστηκε σε πραγματικές μαρτυρίες καλλιτεχνών που διώχθηκαν την περίοδο 2019-2020 για τη συμμετοχή τους σε διαδηλώσεις.
Ο Τούρκος σκηνοθέτης Εμίν Άλπερ, που βραβεύτηκε με την Αργυρή Άρκτο για το Kurtulus (συμπαραγωγή Ελλάδας), έστειλε επίσης μήνυμα στους Παλαιστίνιους, στους Ιρανούς και στους Κούρδους ότι «δεν είναι μόνοι τους», ενώ εξέφρασε την στήριξή του σε διωκόμενους Τούρκους του καθεστώτος Ερντογάν, λέγοντας και για τον φυλακισμένο δήμαρχο Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου: ότι «δεν είναι μόνος».
Η νέα τοποθέτηση του Βιμ Βέντερς
Η τελετή απονομής των βραβείων είχε έντονη πολιτική χροιά. Στην αρχική της ομιλία, η Αμερικανίδα καλλιτεχνική διευθύντρια του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου, Τρίσα Τατλ, αναφέρθηκε στις διαμαρτυρίες και την έντονη κριτική που δέχθηκε η Μπερλινάλε, για το γεγονός ότι δεν πήρε θέση σχετικά με τον πόλεμο στη Γάζα. Ιδιαίτερη κατακραυγή προκάλεσε στην αρχή του Φεστιβάλ, και η δήλωση του Γερμανού σκηνοθέτη και προέδρου της φετινής κριτικής επιτροπής Βιμ Βέντερς πως το σινεμά «είναι το αντίθετο της πολιτικής και πρέπει να μένει έξω από την πολιτική».
Η Τατλ αναφέρθηκε στον θυμό που υπάρχει έξω αλλά και μέσα στις κινηματογραφικές αίθουσες, ενώ τόνισε πως τις τελευταίες δέκα μέρες η Μπερλινάλε κατάφερε να παραμείνει ένα μέρος όπου όλοι είναι ευπρόσδεκτοι: «Σας ακούμε και είναι μεγάλη πρόκληση για εμάς να ανταποκριθούμε, αλλά μας τιμά το γεγονός ότι η Μπερλινάλε θεωρείται ακόμα ένας σημαντικός θεσμός και γι’ αυτό έχετε ακόμα από εμάς προσδοκίες. Ζούμε σε μια πολωμένη στιγμή και το να μιλάμε ελεύθερα είναι μέρος της δημοκρατίας. Όπως και η διαφωνία. Θα πρέπει να σεβαστούμε όσους μιλάνε γιατί χρειάζεται κουράγιο, ακόμη κι αν δεν συμφωνούμε πάντα με αυτά που υποστηρίζουν.. Αν αυτή η Μπερλινάλε ήταν συναισθηματικά φορτισμένη δεν είναι μια αποτυχία του Φεστιβάλ ή μια αποτυχία του σινεμά. Ήταν απλά η Μπερλινάλε που έκανε τη δουλειά της και το σινεμά που έκανε τη δουλειά του».
Ανεβαίνοντας στη σκηνή για τα μεγάλα βραβεία του Φεστιβάλ, ο Βιμ Βέντερς δήλωσε μεταξύ άλλων: «Η κοινή γλώσσα της Μπερλινάλε είναι αυτή του σινεμά, ο τρόπος με τον οποίο προσπαθούμε να καταλάβουμε τον μπερδεμένο και τρομακτικό κόσμο στον οποίο ζούμε. Αυτή τη γλώσσα του σινεμά είχαμε κοινή όλα τα μέλη της επιτροπής. Υπάρχει βέβαια και η γλώσσα της πολιτικής που είναι παρούσα εδώ και δεκαετίες στο Φεστιβάλ, αφού το Βερολίνο είναι ένα πολιτικοποιημένο μέρος. Υπάρχει και η γλώσσα του διαδικτύου, μια ψηφιακή γρήγορη γλώσσα… Η γλώσσα του σινεμά είναι πολυσυλλεκτική. Υπάρχουν τόσες προσεγγίσεις όσες και οι δημιουργοί… Ακόμη όμως κι αν οι γλώσσες μας είναι διαφορετικές, χρειαζόμαστε ο ένας τον άλλον. Πρέπει να είμαστε σύμμαχοι αν θέλουμε να αλλάξουμε κάτι σε αυτόν τον κόσμο».
