Με συγκινεί η εσωτερικότητα του Πικιώνη

Η Νένα Βενετσάνου είναι κρυμμένη πίσω από μια επιβλητική φωνή και μια διαπεραστική παρουσία. Στην κανονικότητά της όμως δεν στερείται χιούμορ και αυτοσαρκασμό.

Τη συνοδεύει ένα «βαρύ» ρεπερτόριο, τραγούδια του Χατζιδάκι και του Θεοδωράκη, αλλά όταν τη ρωτάς για μουσικά απωθημένα, τονίζει αφοπλιστικά:

«Θα μπορούσα να είμαι και ροκ. Μπορώ να προκαλέσω. Εχω το χιούμορ να το κάνω. Η τέχνη αυτό είναι, μια κατασκευή. Ο δημιουργός αποφασίζει τι θα βγάλει προς τα έξω και τι θα αποκρύψει. Εγώ αποφάσισα να τραγουδήσω Χατζιδάκι κι αυτό επιβάλλει μια απομόνωση. Από την άλλη, πολλά απ’ αυτά που δεν έχω κάνει οφείλονται σ’ έναν συνειδητό εξοστρακισμό για λόγους αισθητικής.

Από τη δεκαετία του ’90 και μετά, οι παραγωγοί έψαχναν την εμπορικότητα, όχι την “καλλιτεχνικότητα”. Το κιτς νίκησε τον λυρισμό. Δεν λογάριασα ποτέ τον εαυτό μου σαν εμπόρευμα, άντεξα όμως στη σύγκρουση, γιατί η μουσική που κάνω είναι βιωματική κι αυτό αυτόματα την καθιστά διαχρονική στη συνείδηση του κόσμου».

Τριάντα πέντε χρόνια γιορτάζει σήμερα και αύριο στο Μικρό Θέατρο της Επιδαύρου με τη μουσική παράσταση «1.000+1 πόλεις», τι κι αν δεν συμπαθεί τις γιορτές.

«Γιορτάζω την αντοχή μου» λέει σαρκαστικά. «Δεν γιορτάζω, γιατί δεν νοσταλγώ. Χαίρομαι το ταξίδι, την προσπάθεια. Ευτυχία, λένε, είναι να βρίσκεις ξανά το λουλούδι που φύτεψες χθες».

Ψήφισα «όχι», αλλά σέβομαι το «ναι»

• Ψηφίσατε και «όχι» στο δημοψήφισμα;

Ψήφισα «όχι», αλλά απαιτώ απ’ το σύστημα που με διοικεί να σεβαστεί και το «ναι». Ο Τσίπρας είναι ο πρωθυπουργός όλων των Ελλήνων. Και του «ναι» και του «όχι».

• Είστε αισιόδοξη;

Εντελώς αισιόδοξη. Είμαστε Ευρωπαίοι, αλλά οι πιο ατίθασοι, οι πιο παραβατικοί, έχουμε τον αντίλογο. Δεν είναι και εύκολο να δίνεις μάχη. Οι Ελληνες χάσαμε τη διαχείριση της χώρας μας, την κυριαρχία μας. Τη δώσαμε στον άγνωστο Χ. Εγώ, λοιπόν, θέλω να τον γνωρίσω αυτόν τον άγνωστο και θα κάνω φασαρία για να τον βρω. Αυτή είναι η στάση του υγιούς ανθρώπου.

Βιώνουμε μια απαξίωση απ’ την εξουσία, μια απόρριψη που μας κάνει κατηφείς. Οφείλουμε, όμως, στους εαυτούς μας να αντέξουμε και να επαναπροσδιοριστούμε. Να πάει ο «κάθε κατεργάρης στον πάγκο του», που λένε. Ας κοιτάξουμε γύρω μας. Ο τόπος κινδυνεύει. Εκεί πρέπει να στραφούμε. Στη φύση μας, στον πλούτο της θάλασσάς μας. Να γίνουμε αυτάρκεις.

• Τι είναι οι «1.000+1 πόλεις»;

Αποφάσισα η παράσταση να είναι αφιερωμένη στον κορυφαίο Ελληνα πολεοδόμο και στοχαστή Δημήτρη Πικιώνη κι αυτό γιατί με συγκινεί η εσωτερικότητά του. Ο Πικιώνης επενέβη σ’ έναν χώρο άγονο και έπιασε τη μυστική φωνή του τοπίου. Η παρέμβασή του στον χώρο ήταν ήπια και λιτή. Με αυτή τη λογική μεταφέρουμε στη σκηνή μια παράσταση γαλήνια και ατμοσφαιρική.

Ενα παραμύθι που ανακατεύει την πραγματικότητα με τη φαντασία, μια αφήγηση με κείμενα από τον Ρίτσο μέχρι τον Ερρίκο Χάινε σε σκηνοθεσία του Αγγελου Αγγέλη, συνάμα με τις μουσικές του Χατζιδάκι και του Θεοδωράκη και πέντε εξαιρετικούς μουσικούς. Κάτι ήσυχο κόντρα στη βουή της πόλης, με μια διάθεση επαναπροσδιορισμού της θέσης μας μέσα σ’ αυτόν τον κόσμο.

• Τον επαναπροσδιορισμό τον επέβαλε η κρίση;

Πώς αλλιώς; Η κρίση μάς τσάκισε εμάς τους καλλιτέχνες. Κατεστραμμένη δισκογραφία, τα πνευματικά δικαιώματα στο έλεός τους και μουσικοί να παίζουν για πέντε και δέκα ευρώ – κι αν τα πάρουν. Στον τόπο μας οι καλλιτέχνες δεν έχουν γη για να πατήσουν.

Εχω βαρεθεί να ακούω για τους δημόσιους υπάλληλους. Τους καλλιτέχνες ποιος θα τους προστατέψει; Ολοι μπήκαμε σε μια διαδικασία επαναπροσδιορισμού, αλλά αυτό συνεπάγεται ότι δεν φοβάσαι το ρίσκο. Προσωπικά ποτέ δεν φοβήθηκα την απόρριψη, ούτε τα όχι.

• Τι είναι αυτό που σας ενοχλεί περισσότερο;

Η αμορφωσιά. Με τσατίζει η βλακεία. Ο Αντόρνο έλεγε ότι η βλακεία δεν είναι μια φυσική ιδιότητα, αλλά μια κοινωνική κατασκευή. Μια παραπλάνηση γύρω από την πραγματικότητα. Μάθαμε στα σχολεία να μην επισημαίνουμε στα παιδιά το λάθος για ψυχολογικούς λόγους. Η τηλεόραση μας έκανε να αμφιβάλλουμε για το σωστό. Γίναμε χειριστικοί. Ας στραφούμε στις αξίες μας, που είναι προϊόν άυλο.

• Η φήμη σάς απασχόλησε ποτέ;

Η φήμη σε καλεί να είσαι πανταχού παρών. Αν θες να εμβαθύνεις στο έργο σου και να είσαι συνεπής ως προς αυτό και τον εαυτό σου, τη θυσιάζεις τη φήμη, απομονώνεσαι σε κάτι πιο εσωτερικό που σε καλεί να το προστατεύσεις.

Info: 10 & 11 Ιουλίου στο Μικρό Θέατρο Αρχαίας Επιδαύρου. Ωρα: 21.30. Εισιτήρια: 5-25 ευρώ. Συμμετέχει 40μελής χορωδία. Πληροφορίες: 210-3272000.