• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    30°C 27.2°C / 31.8°C
    2 BF
    37%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    28°C 25.6°C / 29.4°C
    1 BF
    55%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.0°C / 27.3°C
    2 BF
    60%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    1 BF
    82%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    27°C 26.6°C / 26.6°C
    2 BF
    63%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    28°C 25.0°C / 28.7°C
    2 BF
    31%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    22°C 22.4°C / 22.4°C
    2 BF
    40%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.6°C / 26.8°C
    1 BF
    67%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.8°C / 31.6°C
    2 BF
    38%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    27°C 20.9°C / 26.9°C
    1 BF
    54%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    30°C 25.7°C / 30.4°C
    1 BF
    32%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    32°C 31.6°C / 31.6°C
    3 BF
    57%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.9°C / 25.9°C
    2 BF
    88%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.9°C / 29.5°C
    0 BF
    39%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    30°C 25.6°C / 30.1°C
    2 BF
    28%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 26.8°C / 29.8°C
    3 BF
    55%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    29°C 26.6°C / 32.0°C
    0 BF
    26%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    27°C 23.3°C / 28.8°C
    2 BF
    59%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    29°C 26.5°C / 29.5°C
    1 BF
    39%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 22.8°C / 22.8°C
    2 BF
    66%

ΜΑΓΚΙ Ο' ΦΑΡΕΛ, ΑΜΝΕΤ, Μετάφραση: Αύγουστος Κορτώ, Ψυχογιός, 2020, σελ. 382

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Από τον Αμνετ στον Αμλετ

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

«Ποιος ήταν ο Σέξπιρ, εν τέλει, θα μπορούσε να είναι ο Αμλετ, ή εσύ, ή η ποίηση. Αυτοί οι μεγάλοι δημιουργοί που κατόρθωσαν να ενσταλάξουν ολόκληρη την προσωπικότητά τους στο έργο τους, κατόρθωσαν να κάνουν καθολική την ταυτότητά τους έτσι ώστε παρόλο που αισθανόμαστε πως ο Σέξπιρ είναι παντού και βρίσκεται ανάμεσά μας, δεν μπορούμε να τον καθηλώσουμε κάπου σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή ή σε ένα συγκεκριμένο σημείο», Βιρτζίνια Γουλφ, Προσωπικότητες.

Ανακαλώντας κάποια από τα βιβλία γραμμένα από γυναίκες, όπου ο Σέξπιρ κάνει την εμφάνισή του -είτε ως χαρακτήρας, είτε ως έννοια, είτε ως μια περαστική υπόμνηση για τη γραφή, τη ζωή ή τον θάνατο- παρατηρούμε ότι δεν κατονομάζεται, αν και σαφέστατα υπονοείται η ταυτότητά του. Οπως, για παράδειγμα, στο «Ορλάντο» της Γουλφ, όπου εμφανίζεται πίσω από μια πόρτα, να γράφει σκυμμένος πάνω στα χαρτιά του, μια σκιώδης παρουσία, η οποία ωστόσο εμπνέει και στοιχειώνει τον νεαρό ήρωα, ή στο «Ανθρώπινο κροκέ» της Κέιτ Ατκινσον, όπου η φασματική του παρουσία προβάλλει σε ένα νεαρό κορίτσι που ετοιμάζεται να παίξει στο «Ονειρο θερινής νυκτός» ως μια ιδεατή ερωτική φιγούρα -ο άντρας δημιουργός του ονείρου. Ακόμα, τον συναντάμε στις πλείστες αναφορές στην «Τζέιν Εϊρ» της Σαρλότ Μπροντέ, όπου στα κρίσιμα σημεία της πλοκής υπάρχουν πλήθος από αποσπάσματα του βάρδου, ο οποίος και πάλι δεν κατονομάζεται -σαν να είναι «το φάντασμα της σελίδας», αποφεύγουν να αρθρώσουν το όνομά του, όπως συμβαίνει με μια μυθική φιγούρα, έναν μύστη ή ακόμα και μια θεότητα.

Η Γουλφ στο δοκίμιο που προανέφερα σημειώνει επίσης: «Οι άνθρωποι που θαυμάζουμε περισσότερο ως συγγραφείς διαθέτουν κάποιο στοιχείο άπιαστο, ακαθόριστο, αινιγματικό και απρόσωπο. Κορυφώνονται αργά και από το ύψος του λάμπουν» -υπονοώντας ότι ολόκληρη η ζωή μιας μεγαλοφυΐας έχει περάσει στο έργο του και τα βιογραφικά στοιχεία περισσεύουν. Κάτι ανάλογο πρέπει να είχε κατά νου και η Μάγκι Ο' Φάρελ, η οποία πλευρίζει τον βάρδο, μέσα από τους ανθρώπους που τον έζησαν, επιχειρώντας να γράψει όχι τη μυθιστορηματική βιογραφία του, αλλά τη μυθιστορηματική βιογραφία ενός έργου του -εν προκειμένω του πλέον επιδραστικού έργου του Σέξπιρ- του Αμλετ, αναζητώντας τα ερεθίσματα και τα βιώματα που συντέλεσαν στην παραγωγή του.

Στην Ελλάδα τη Μάγκι Ο' Φάρελ τη γνωρίσαμε μέσα από το βιβλίο της «Οταν έφυγες», όπου διακρίνεται η ικανότητά της να χτίζει την πλοκή με μια σειρά από υπαινικτικά μυστήρια και τη σκιώδη ατμόσφαιρα. Το ίδιο συμβαίνει και στον «Αμνετ» που τον συναντούμε στην καθηλωτική ατμόσφαιρα του δεκάτου εβδόμου αιώνα –«Αμνετ ή Αμλετ είναι μορφές του ίδιου ονόματος» μας πληροφορεί από την αρχή- και τον ακολουθούμε κατά πόδας στους λασπωμένους δρόμους του Στράτφορντ, στο εργαστήρι του γαντοποιού παππού του, στους αγρούς όπου η εκκεντρική μητέρα του, η Αγκνες, μαζεύει τα διάφορα φυτά και βότανα, και αργότερα (ακολουθούμε) την ίδια την Αγκνες σε θέατρο του Λονδίνου όπου για πρώτη φορά ανεβαίνει ο «Αμλετ», έργο που σύμφωνα με την Ο' Φάρελ αποτελεί μια ελεγεία για τον χαμένο γιο τους. Σ’ αυτή την τελευταία σκηνή είναι εμφανής η επιρροή της από το Ορλάντο της Γουλφ, παρουσιάζοντας τον συγγραφέα στα παρασκήνια να παρακολουθεί το έργο του και τρόπον τινά να ανασταίνει τον γιο του από τους νεκρούς, υπενθυμίζοντάς μας τη σχέση της γραφής με τον θάνατο.

Από τις πρώτες σελίδες βλέπουμε τον Αμνετ να τρέχει εναγωνίως να βρει κάποιον γιατρό ή έστω κάποιον ενήλικα για να φροντίσει τη δίδυμη αδελφή του, Τζούντιθ, η οποία έχει σωριαστεί ανήμπορη στο κρεβάτι -από έναν θανατηφόρο ιό, όπως θα μάθουμε αργότερα. Ολοι λείπουν. Η μητέρα στα χωράφια μαζεύει τα βότανά της, ο πατέρας, πάντα απών, λείπει ταξίδι για δουλειές στο Λονδίνο, ωστόσο σαν όλα να προοικονομούν τη «θυσία» του μονάκριβου γιου του, η Τζούντιθ θα αναρρώσει και ο Αμνετ θα πεθάνει από τον ιό. Οι σκηνές της απώλειας και του πένθους είναι συγκλονιστικές -επιστρατεύοντας δυνατές εικόνες με τη συμμετοχή όλων των αισθήσεων, στην ωραία μετάφραση του Κορτώ-, αποδίδονται σπαραχτικά η οδύνη και η απώλεια της Αγκνες.

Ο νεαρός Αμνετ μπορεί μεν να είναι ο κεντρικός χαρακτήρας του μυθιστορήματος αλλά εκείνη που «κλέβει την παράσταση» είναι αναμφίβολα η Αγκνες (γνωστή ως Αν Χάθαγουεϊ), η σύζυγος του Σέξπιρ, η οποία παρουσιάζεται ως μια γυναίκα αισθαντική με ασυνήθιστες ικανότητες που «στέκεται να χαζέψει τα σύννεφα, να ψιθυρίσει κάτι στο αυτί ενός μουλαριού, να μαζέψει πικραλίδες στην ποδιά της και να τρέξει να θεραπεύσει κάποιον». Η Ο' Φάρελ την παρουσιάζει ως μια γυναίκα με ελεύθερο πνεύμα, κάτι παραπάνω από τη σύντροφο του «δασκάλου των λατινικών» η οποία με τις κρυφές δυνάμεις της παίζει καταλυτικό ρόλο στη μετέπειτα εξέλιξή του. Η ερωτική τους σχέση δίνεται με φλάσμπακ, ενώ στην εκδοχή της Ο' Φάρελ ο βάρδος είναι ένας δημιουργικός δάσκαλος που καταδυναστεύεται από τη ζωηράδα της φαντασίας του, αλλά και συναισθηματικά αφοσιωμένος στη σύζυγο και στα παιδιά του.

Το μυθιστόρημα με τη συναρπαστική γραφή και την απόλυτα λειτουργική δομή του, καταφέρνει να δώσει το συναισθηματικό «αποτύπωμα» του μεγάλου συγγραφέα, μέσα από εκείνους που τον αγάπησαν, μετατρέποντας την απουσία του σε μια καταλυτική επιρροή για όλους τους οικείους του, αλλά αγγίζοντας με επιδεξιότητα και σεβασμό το μυστήριο της δημιουργίας ενός μεγάλου έργου.

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αλμα στον αέρα
Μια φωτογραφία από μόνη της δεν λέει τίποτα. Για να υπάρξει μια ιστορία πίσω από αυτήν, πρέπει κάποιος να τη διηγηθεί. Πάνω στην προϋπόθεση αυτή στηρίζεται το βιβλίο του Σπύρου Στάβερη Δεν υπάρχει τίποτα πίσω...
Αλμα στον αέρα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η τελειότητα είναι οι άλλοι
Το μότο, η φράση του Σαλβαδόρ Νταλί «Μη φοβάστε την τελειότητα. Δεν θα τη φτάσετε ποτέ», στο τελευταίο μυθιστόρημα του Θανάση Χειμωνά «Ο κύριος Τέλειος» μοιάζει να υπονομεύει τον τίτλο.
Η τελειότητα είναι οι άλλοι
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Θοδωρή με λένε
Η θερινή διηγηματογραφική παράδοση του Ανοιχτού Βιβλίου, συνεχίζει απρόσκοπτα, για ένατη συνεχή χρονιά, με ιστορίες που γράφουν αποκλειστικά για τους αναγνώστες της «Εφ.Συν.» συγγραφείς μιας ανοιχτής...
Θοδωρή με λένε
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το φάντασμα και η μηχανή
Τι εμπνέει αυτή την τόσο παθιασμένη τοποθέτηση του Μούλις; Την απάντηση δίνουν δύο κείμενά του με τα οποία κορυφώνεται το κεντρικό, ας πούμε θεωρητικό, τμήμα της ανταπόκρισής του, που περιβάλλεται με τη σειρά...
Το φάντασμα και η μηχανή

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας