Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ποίηση χωρίς επιφυλάξεις

Γεωργία Τριανταφυλλίδου «Δανεικά Αγύριστα»  Κίχλη, 2017  Σελ. 56

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ποίηση χωρίς επιφυλάξεις

  • A-
  • A+

«Οι αναπάντεχοι έρχονται ως εμάς/ χιονίζοντας», λέει ο πρώτος στίχος του πρώτου ποιήματος με τίτλο «Σημειώσεις για την ελαφρότητα του χιονιού», από την ποιητική συλλογή της Γεωργίας Τριανταφυλλίδου «Δανεικά Αγύριστα» των εκδόσεων «Κίχλη».

Από τα πρώτα ποιήματα της συλλογής αρχίζει το παιχνίδι με την αντίληψη της πραγματικότητας, αυτής της τόσο μικρής και απροσδόκητης συντεχνίας των μοναδικοτήτων. Το μάτι, ως αισθητήριο όργανο αλλά και ως φύση που κρύβει και κρύβεται, αναλαμβάνει την υποχρέωση να ανακαλύψει τα ενδεχόμενα του «οράν»· «Ο ύπνος μου βλέπει συνέχεια στο λευκό/ και το πρωί παρατηρώ/ ένα ασπράδι του ματιού εκτεταμένο» (από το ποίημα «Εκ του πονηρού»).

Η Γεωργία Τριανταφυλλίδου, με την τρίτη της συλλογή, αντανακλάται ποιητικά στη νέα αντικειμενικότητα των εφήμερων υλικών, της σιωπής, του σκοταδιού και της ανάγκης. Κάπου χάνεται στις σκιές που αφήνουν οι λεξιπλαστικές της δονήσεις και οι ρυθμοί της εναλλαγής των σχημάτων κυριολεξίας και μεταφοράς, αλλά δεν διαπραγματεύεται σε καμία περίπτωση το ποιητικό της πάθος.

Γράφει λοιπόν στα όρια, αναγκάζοντας τον αναγνώστη να την επανανακαλύπτει, αφού κανένα από τα ποιήματά της δεν υποκύπτει στην αναγκαία φθορά της πρώτης ανάγνωσης.

Απενοχοποιεί τις μικρές αλλά σημαντικές ρήξεις με την πραγματικότητα, χωρίς να καταφεύγει σε ιδιότροπα ποιητικά σχήματα, χρησιμοποιώντας μόνο την ανανοηματοδότηση των φτηνών υλικών της. Ετσι, γράφει στο ποίημα «Κάλεσμα», «να δεχτούμε/ ότι το ψέμα είναι μουσική ύλη / και το λάθος η ανάμνηση του θριάμβου,/ η κλοπή είναι η αποθέωση του εργατικού μόχθου/ κι η απάτη μια τελετουργία της σποράς».

Η ποιητική της υπόσταση βρίσκεται στις μεταιχμιακές καταστάσεις, στη γοητεία των αντιθέσεων, στην πιθανότητα των απροσδόκητων, στη χρησιμότητα των περιττών. Το τίμημα λοιπόν της γραφής της είναι το αδιάκοπο ταξίδι του ποιήματος. Καμία ρήτρα επιφύλαξης δεν είναι ικανή να το σταματήσει, πόσο μάλλον όταν είναι άκυρη, όπως θα λέγαμε στα νομικά· «Αλλά είμαι η καταβάλλουσα με κάθε επιφύλαξη./ Παρακαλώ, το ποίημα να μου επιστραφεί/ όταν αποδειχθεί η ανυπέρβλητη πλανητική βλακεία» (από το ποίημα «Δήλωση ρητής επιφύλαξης»).

Μία ιδιαίτερα μνεία στην ποιητική σύνθεση «Ερωτική πόλη» θα ήταν δικαιολογημένη. Χωρισμένη σε τρία μέρη, το κάθε ένα από τα οποία έχει αυτόνομο ρυθμό και ιδιαίτερη μορφή, συνοψίζει τρεις γνώριμες φάσεις από την παραχωρημένη εμπειρία της ερωτικής πραγματικότητας.

Τρεις ιστορίες που κρύβονται στο σώμα της πόλης, στα υπόστεγα των δρόμων, στο αστικό λεωφορείο, στις λεπτές τιράντες που βαστάνε μια αφελή θηλυκότητα. Και στο τέλος της σύνθεσης η ποιήτρια ξεκλειδώνει την ποιητική κατασκευή με την ομολογημένη παραδοχή «[...] μα ξέρουν, ήδη, στο πετσί τους τι έρωτας θα φορεθεί».

Η ποίηση της Γεωργίας Τριανταφυλλίδου δεν γεωμετρείται και δεν υπόκειται εύκολα σε θεωρητικούς κανόνες της φιλολογικής έρευνας. Τα ποιήματα-αφηγήσεις προκαλούν τον αναγνώστη να στοχαστεί βυθιζόμενος στις ιδιότυπες απεικονίσεις που τείνουν να συλλάβουν το αφανές και ασύμβατο στοιχείο της πραγματικότητας, χρησιμοποιώντας ένα προσωπικό σχήμα μαγικού ρεαλισμού.

Αλλες φορές, πάλι, παίρνει από το ρεύμα του μοντερνισμού την κοινοτοπία του επίκαιρου και την παντρεύει με το πάθος του ρομαντισμού ή με το ανοίκειο του υπερρεαλισμού. Οι δόσεις όμως της ποιητικής της αλληλουχίας είναι τόσο προσεγμένες, ώστε το αναγνωστικό βλέμμα να μη δεσμεύεται από τις μορφοτυπικές υποστάσεις των ποιημάτων, αλλά να διεισδύει στην ουσία τους.

Εντυπωσιακή είναι η μορφική ποικιλία της ποιητικής απόδοσης. Αλλοτε μικρά και σύντομα με εμφανή σαρκαστική διάθεση («Ιστορικό λάθος»), άλλοτε ρυθμικά και με μέτρο, μεγαλύτερης έκτασης («Ερωτική πόλη»), άλλοτε πάλι στοχαστικά για τα αιώνια θέματα της ποίησης, δηλαδή τη μοναξιά, την τέχνη, τον έρωτα, ανήκουν σε μια ιδιαίτερη καλλιέργεια ποιητικού ύφους, τα κύρια χαρακτηριστικά του οποίου είναι η έκπληξη και η υποδόρια μεν, οξύτατη δε, ειρωνεία. Φαίνεται ότι η Γεωργία Τριανταφυλλίδου εμπνέεται από την ίδια τη γλώσσα και τη διατρέχει σε όλα τα μήκη και πλάτη της, αρνούμενη ν’ αποδεχτεί μονιμότητες (νομιμότητες) γλωσσικές, μορφικές, ακόμη και νοηματικές.

Ισως κάποιος αναγνώστης δυσκολευτεί από τη μη τιθασεύσιμη ποιητική ύλη της ποιήτριας. Ισως δυσκολευτεί από τον αφηγηματικό της ρυθμό και από την πολυσημία των ποιημάτων της. Ορισμένες παράδοξες λεκτικές συζεύξεις εντείνουν την αμηχανία και η ποιητικότητα κάποιες φορές υποχωρεί μπροστά στη νοητική κατασκευή. Ισως κάτι τέτοιο να είναι αναγκαίο, καθώς η ποιήτρια δείχνει ότι δεν αποστρέφει το βλέμμα της από τη συνάρτηση του «εγώ» της με την υπό διαμόρφωση πραγματικότητα. Στο ποίημα με τίτλο «Τι κεραυνοβόλο το πότε», οι παράδοξες παρηχήσεις των στίχων «το κρύο κρυώνει», «η βροχή βρέχεται» δειγματίζουν μια στιγμή αέναης και ανεκπλήρωτης προσδοκίας, αυτής που απαντά στο αγωνιώδες «πότε», μ’ ένα ενδεχόμενο «ποτέ».

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ποίηση στις ρωγμές του κόσμου
Θα ’μαι εξαρχής σαφής σαν κατακλυσμός. Το «Γεωγραφίες των Φριτς και των Λανγκ» του Θωμά Τσαλαπάτη (γ. 1984, Αθήνα) είναι το «Πεθαίνω σαν χώρα» (βλ. Δημήτρης Δημητριάδης, 1978) μιας νέας «γενιάς», μιας...
Ποίηση στις ρωγμές του κόσμου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο κριτικός Παλαμάς: η ποιητικοποίηση των πάντων
Με την κυκλοφορία του πρώτου τόμου των Απάντων του Παλαμά (2018) και με αρκετούς άλλους τόμους να βρίσκονται στο τυπογραφείο ή να οδεύουν προς αυτό άρχισε να υλοποιείται με ταχείς ρυθμούς το πιο μεγαλεπήβολο...
Ο κριτικός Παλαμάς: η ποιητικοποίηση των πάντων
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αλλος ένας ξένος
Δώδεκα διηγήματα που μετεωρίζονται από την αγωνία της πλοκής στην αγωνία της ύπαρξης, από το σκοτεινό απόθεμα του ήρωα στο σκοτεινό απόθεμα της τρέχουσας πραγματικότητας, το «μαύρο» νήμα ξετυλίγει ο Βασίλης...
Αλλος ένας ξένος
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ντελίβερι
Δώδεκα διηγήματα που μετεωρίζονται από την αγωνία της πλοκής στην αγωνία της ύπαρξης, από το σκοτεινό απόθεμα του ήρωα στο σκοτεινό απόθεμα της τρέχουσας πραγματικότητας. Το «μαύρο» νήμα ξετυλίγει ο Βαγγέλης...
Ντελίβερι
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Περιδιάβαση σε ένα άχρονο αμερικανικό τοπίο
Στη σπουδαία, διάρκειας μισού αιώνα καριέρα του, ο Αμερικανός Σαμ Σέπαρντ άφησε βαθύ το στίγμα του και διέπρεψε ως ηθοποιός, σκηνοθέτης, θεατρικός συγγραφέας και πεζογράφος, κερδίζοντας πολλές τιμές και...
Περιδιάβαση σε ένα άχρονο αμερικανικό τοπίο
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Διελκυστίνδα πάνω από το κενό
Η διάλεξη του Μαξ Βέμπερ για την «πολιτική ως επάγγελμα», μαζί με την (επίσης υπό επανέκδοση από τις εκδόσεις Δώμα) διάλεξή του για την «επιστήμη ως επάγγελμα», είναι τα κείμενα στα οποία ο ώριμος Βέμπερ...
Διελκυστίνδα πάνω από το κενό

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας