ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Ουρές ντροπής στα βόρεια σύνορά μας! Καλό καλοκαίρι… με τουρίστες σε αναμονή, φορείς σε απόγνωση και την κυβέρνηση να τρέχει πίσω από τις εξελίξεις στους χερσαίους συνοριακούς σταθμούς της Μακεδονίας και της Θράκης.
Την ώρα που η Βόρεια Ελλάδα ετοιμάζεται να υποδεχτεί το μεγάλο κύμα των καλοκαιρινών επισκεπτών από τα Βαλκάνια, η εικόνα που εκπέμπουν οι βασικές πύλες εισόδου της χώρας μόνο καθησυχαστική δεν είναι. Στους Ευζώνους, στους Κήπους και κατά τόπους σε άλλους συνοριακούς σταθμούς οι ουρές χιλιομέτρων, οι πολύωρες καθυστερήσεις και οι εικόνες ταλαιπωρίας εδώ και περίπου έναν μήνα έχουν μετατραπεί σε καθημερινότητα, προκαλώντας έντονο προβληματισμό για τις επιπτώσεις στον τουρισμό, αναζωπυρώνοντας ταυτόχρονα τη συζήτηση κατά πόσο η χώρα προετοιμάστηκε έγκαιρα για την εφαρμογή του νέου ευρωπαϊκού συστήματος βιομετρικών ελέγχων.
Η εικόνα στα βόρεια σύνορα της χώρας τις τελευταίες εβδομάδες μόνο σε ευρωπαϊκή πύλη εισόδου κορυφαίου τουριστικού προορισμού δεν παραπέμπει. Χιλιόμετρα «κολλημένων» αυτοκινήτων στους Ευζώνους, πολύωρες καθυστερήσεις στους Κήπους του Εβρου, τουριστικά λεωφορεία ακινητοποιημένα για ώρες, οικογένειες με μικρά παιδιά να περιμένουν κάτω από τον ήλιο και ταξιδιώτες να ξεκινούν τις διακοπές τους με εκνευρισμό και ταλαιπωρία.
Το τριήμερο του Αγίου Πνεύματος έφερε στην επιφάνεια ένα πρόβλημα που στην πραγματικότητα είχε ήδη κάνει την εμφάνισή του αρκετό καιρό πριν και σε άλλες πύλες εισόδου στη χώρα. Η πλήρης εφαρμογή του νέου ευρωπαϊκού συστήματος βιομετρικών ελέγχων Entry/Exit System (EES), σε συνδυασμό με τις περιορισμένες δυνατότητες των συνοριακών σταθμών που έχουν εγκαταλειφθεί στη λήθη του χρόνου, δημιούργησε συνθήκες ασφυξίας στις βασικές χερσαίες πύλες. Σύμφωνα με μαρτυρίες, στους Ευζώνους η αναμονή για τα Ι.Χ. ξεπέρασε τις δύο ώρες, ενώ για τα τουριστικά λεωφορεία ακόμα και τις πέντε! Σε άλλες περιπτώσεις που καταγράφηκαν τις προηγούμενες εβδομάδες, οι καθυστερήσεις έφτασαν σε ακραία επίπεδα, ιδιαίτερα στον Εβρο.
Ανησυχία
Το πρόβλημα δεν αφορά απλώς την εξυπηρέτηση των ταξιδιωτών. Αγγίζει έναν από τους σημαντικότερους οικονομικούς πνεύμονες της Βόρειας Ελλάδας. Βλέπετε, κάθε χρόνο εκατοντάδες χιλιάδες επισκέπτες από τη Σερβία, τη Βόρεια Μακεδονία, το Κόσοβο και την Τουρκία διασχίζουν οδικώς τα σύνορα για να βρεθούν στις παραλίες της Χαλκιδικής, της Πιερίας, της Καβάλας, της Θάσου και της Αλεξανδρούπολης ή για να επισκεφθούν τη Θεσσαλονίκη.
Πρόκειται για αγορές που στηρίζουν χιλιάδες επιχειρήσεις, από ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα δωμάτια μέχρι εστιατόρια, πρατήρια καυσίμων και εμπορικά καταστήματα. Ακριβώς γι’ αυτό οι εικόνες που καταγράφονται προκαλούν τόσο μεγάλη ανησυχία στους ανθρώπους του τουρισμού. Οι ουρές στα σύνορα δεν αποτελούν μόνο ένα επιχειρησιακό πρόβλημα. Αποτελούν δυσφήμηση για τον ίδιο τον προορισμό. Και μάλιστα σε μια εποχή που οι αρνητικές εμπειρίες διαδίδονται σε πραγματικό χρόνο μέσω κοινωνικών δικτύων, ταξιδιωτικών ιστοσελίδων και μέσων ενημέρωσης. Ηδη οι εικόνες από τα ελληνικά σύνορα έχουν αναπαραχθεί από μέσα ενημέρωσης στη Σερβία και στη Βόρεια Μακεδονία.
Τουριστικοί παράγοντες προειδοποιούν ότι όταν ένας επισκέπτης γνωρίζει εκ των προτέρων πως ενδέχεται να χρειαστεί να περιμένει τρεις, τέσσερις ή και πέντε ώρες για να περάσει τα σύνορα, αρχίζει να εξετάζει εναλλακτικές επιλογές. Η Αλβανία και η Βουλγαρία επενδύουν συστηματικά τα τελευταία χρόνια στην τουριστική τους ανάπτυξη, διεκδικώντας ολοένα μεγαλύτερο μερίδιο από τις ίδιες αγορές που παραδοσιακά τροφοδοτούν τη Βόρεια Ελλάδα.
Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι οι προειδοποιήσεις είχαν διατυπωθεί πολύ πριν εμφανιστούν οι πρώτες ουρές, αλλά η κυβέρνηση… πετούσε χαρταετό. Πού ήταν το υπουργείο Τουρισμού, το υπουργείο Εξωτερικών, το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, έστω το ταπεινό υφυπουργείο Μακεδονίας-Θράκης;
Η εφαρμογή του συστήματος EES δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Η Ευρωπαϊκή Ενωση είχε ανακοινώσει εδώ και χρόνια τη μετάβαση στο νέο καθεστώς ελέγχων, το οποίο προβλέπει ηλεκτρονική και βιομετρική καταγραφή πολιτών τρίτων χωρών μέσω φωτογραφιών προσώπου και δακτυλικών αποτυπωμάτων. Παρά ταύτα, οι εκπρόσωποι των συνοροφυλάκων και των αστυνομικών περιγράφουν μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα στα σημεία διέλευσης. Ο πρόεδρος της Ενωσης Αστυνομικών Κιλκίς, Χρήστος Καργιοτούδης, έχει μιλήσει δημόσια για ελλιπείς υποδομές, απουσία των απαραίτητων χωροταξικών παρεμβάσεων και σημαντικά προβλήματα στο δίκτυο δεδομένων. Οπως επισημαίνει, οι εγκαταστάσεις δεν προσαρμόστηκαν ποτέ στις νέες ανάγκες, παρότι η εφαρμογή του συστήματος ήταν γνωστή εδώ και καιρό.
Εικόνες ντροπής
Οι εικόνες που ήρθαν στο φως από τους συνοριακούς σταθμούς είναι ενδεικτικές. Ταξιδιώτες περιμένουν έξω από τα γκισέ για να ολοκληρώσουν τη διαδικασία βιομετρικής καταγραφής, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι συνθήκες που επικρατούν θυμίζουν περισσότερο πρόχειρη διαχείριση έκτακτης ανάγκης παρά οργανωμένη λειτουργία ενός σύγχρονου ευρωπαϊκού συνοριακού σταθμού.
Ανάλογη είναι η εικόνα που μεταφέρουν και οι συνοροφύλακες στον Εβρο. Σύμφωνα με στελέχη της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συνοριακών Φυλάκων, το βασικό πρόβλημα δεν είναι μόνο το προσωπικό αλλά και ο υλικοτεχνικός εξοπλισμός, ο οποίος σε αρκετές περιπτώσεις θεωρείται ανεπαρκής για τις απαιτήσεις του νέου συστήματος. Οι ίδιοι επισημαίνουν ότι ακόμη και πριν από την κορύφωση της τουριστικής περιόδου είχαν ήδη καταγραφεί πολύωρες καθυστερήσεις.
Η κριτική δεν προέρχεται μόνο από τους ανθρώπους που εργάζονται στα σύνορα. Η Ενωση Ξενοδόχων Θεσσαλονίκης έκανε λόγο για «τριτοκοσμική κατάσταση» στα οδικά σύνορα της χώρας. Ο πρόεδρός της, Ανδρέας Μανδρίνος, κατηγόρησε την Πολιτεία ότι γνώριζε το πρόβλημα χωρίς να δώσει ουσιαστικές λύσεις και ζήτησε άμεσο άνοιγμα κλειστών φυλακίων, ενίσχυση προσωπικού και αναβάθμιση του τεχνολογικού εξοπλισμού.
Αναβάθμιση
Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι πρόκειται για ένα… «σύνθετο ευρωπαϊκό ζήτημα» που επηρεάζει όλες τις χώρες της ζώνης Σένγκεν οι οποίες συνορεύουν με τρίτες χώρες. Ο υφυπουργός Μακεδονίας-Θράκης Κώστας Γκιουλέκας έχει επισημάνει ότι η αυξημένη τουριστική κίνηση, σε συνδυασμό με τους υποχρεωτικούς βιομετρικούς ελέγχους, δημιουργεί πρόσθετη πίεση και έχει παρουσιάσει σχέδιο παρεμβάσεων που περιλαμβάνει ενίσχυση προσωπικού, βελτίωση των πληροφοριακών συστημάτων και επιτάχυνση των έργων αναβάθμισης σε Ευζώνους και Κήπους.
Το πρόβλημα, όμως, για την κυβέρνηση είναι ότι οι εξηγήσεις δεν αρκούν όταν οι εικόνες έχουν ήδη καταγραφεί. Διότι το βασικό ερώτημα που θέτουν φορείς και επαγγελματίες παραμένει απλό. Αφού η εφαρμογή του νέου συστήματος ήταν γνωστή εδώ και χρόνια, γιατί οι δύο σημαντικότερες χερσαίες πύλες εισόδου της χώρας δεν ήταν απολύτως έτοιμες πριν ξεκινήσει η τουριστική περίοδος; Αν οι εικόνες που καταγράφηκαν από τον Μάιο και στις αρχές Ιουνίου αποτελούν μόνο μια πρόγευση όσων έρχονται, τότε η Βόρεια Ελλάδα κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη όχι απλώς με ένα πρόβλημα διαχείρισης συνόρων, αλλά με ένα σοβαρό πλήγμα στην τουριστική της ανταγωνιστικότητα. Κι αυτό είναι ένα κόστος που δύσκολα αποτυπώνεται σε ώρες αναμονής και ουρές χιλιομέτρων…
