Πρώτη φορά σε Bούλγαρο συγγραφέα το Διεθνές Βραβείο Βοοker

Ο Γκεόργκι Γκοσποντίνοφ είναι ο φετινός μεγάλος νικητής του Διεθνούς Βραβείου Booker (International Βοοker Prize). Το κορυφαίο βρετανικό λογοτεχνικό βραβείο δίνεται για πρώτη φορά σε Βούλγαρο συγγραφέα, ο οποίος ξεχώρισε για το «Χρονοκαταφύγιο», «ένα σπουδαίο μυθιστόρημα για την Ευρώπη», όπως το χαρακτήρισε η πρόεδρος της επιτροπής, η συγγραφέας Λεϊλά Σλιμανί, ανακοινώνοντας τον νικητή προχθές βράδυ στο Sky Garden του Λονδίνου.

Η βράβευση συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 50.000 λιρών που μοιράζονται από κοινού ο Γκοσποντίνοφ και η μεταφράστρια του βιβλίου στα αγγλικά, Angela Rodel. Αξίζει να σημειωθεί ότι το βιβλίο κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ικαρος, σε μετάφραση Αλεξάνδρας Ιωαννίδου, ενώ ο Γκοσποντίνοφ ήταν προσκεκλημένος πριν από λίγο καιρό στη 19η Διεθνή Εκθεση Βιβλίου της Θεσσαλονίκης και σε συνέντευξή του στην Κυριακή Μπεϊόγλου για την «Εφ.Συν.» (Νησίδες, 20/5) τόνιζε πως «η μεγάλη δύναμη που έχει το Booker είναι να σπρώξει ένα βιβλίο σε ένα μεγαλύτερο, παγκόσμιο κοινό και αυτό είναι σπουδαίο. Πρώτη φορά είναι κάποιος από τη Βουλγαρία προτεινόμενος γι’ αυτό το βραβείο και για μια μικρή χώρα σαν τη δική μου είναι πολύ σημαντικό. Είναι σαν να ανοίγω μια πόρτα και για άλλους συγγραφείς».

Το «Χρονοκαταφύγιο», που έχει επίσης τιμηθεί το 2021 με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος Βουλγαρίας καθώς και με το ιταλικό Βραβείο Strega Europeo, «είναι ένα σπουδαίο μυθιστόρημα για την Ευρώπη, μια ήπειρο που χρειάζεται ένα μέλλον, όπου το παρελθόν ανακατασκευάζεται και η νοσταλγία είναι ένα δηλητήριο», τονίζει η Σλιμανί. «Μας προσφέρει μια προοπτική για το πεπρωμένο χωρών, όπως η Βουλγαρία, που έχουν βρεθεί στο επίκεντρο της ιδεολογικής σύγκρουσης μεταξύ της Δύσης και του κομμουνιστικού κόσμου».

Σε αυτό το μυθιστόρημα ο Βούλγαρος συγγραφέας με τρυφερότητα, χιούμορ και μοναδική ενσυναίσθηση παρατηρεί τη σύγχρονη Ευρώπη και δημιουργεί δύο παράλληλες χώρες: το παρελθόν και το μέλλον. Συνδυάζοντας την ειρωνεία και τη νοσταλγία, μας μεταφέρει σε διαφορετικά μέρη και εποχές για να αντιμετωπίσει την αβεβαιότητα του μέλλοντος, σε ένα γοητευτικό ταξίδι στην απέραντη ήπειρο του χθες.

Ο Γκοσποντίνοφ, που γεννήθηκε το 1968, γράφει επίσης ποίηση και θεατρικά έργα και είναι από τους πιο μεταφρασμένους Βούλγαρους συγγραφείς μετά το 1989, ενώ συγκαταλέγεται στους πιο εφευρετικούς και τολμηρούς λογοτέχνες της Ευρώπης. Το πρώτο του βιβλίο «Φυσικό μυθιστόρημα» (Ικαρος, 2020) κυκλοφόρησε το 1999, έγινε διεθνές best seller, μεταφράστηκε σε 24 γλώσσες και χαρακτηρίστηκε από το New Yorker ως ένα «αναρχικό-πειραματικό ντεμπούτο». Το δεύτερο μυθιστόρημά του «Περί φυσικής της μελαγχολίας» (Ικαρος, 2018) κέρδισε πολλά λογοτεχνικά βραβεία, ενώ μεταφράστηκε σε περισσότερες από 15 γλώσσες.

Τα τελευταία χρόνια ζει σε πολλά μέρη –Βερολίνο, Νέα Υόρκη, Ελβετία–, ενώ αγαπάει ιδιαίτερα τη χώρα μας. Μάλιστα όταν ήταν φαντάρος υπηρέτησε στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα και όπως εξομολογήθηκε στην «Εφ.Συν.»: «Μαζί με το όπλο μου είχα και ένα ελληνικό βιβλίο, τον “Ζορμπά” του Καζαντζάκη, και είχα αυτό το συνεχές αίσθημα πως μπορώ να καταλάβω τα πάντα. Οι χώρες για τις οποίες έχω ενδιαφερθεί περισσότερο είναι οι χώρες που έχω αγαπήσει βιβλία τους. Ο Καζαντζάκης, ο Σεφέρης, ο Καβάφης είναι η Ελλάδα μου…».