«Η Lady Gaga ξεπερνάει και τη Μαντόνα και τη Μέριλ Στριπ. Είναι απίστευτο πόσο σκληρά δουλεύει, πώς “μπαίνει” σε μια κατάσταση, πώς μεταμορφώνεται. Δεν διστάζει να παίρνει ρίσκα και να εκτίθεται».
Δεν είναι κάποιος φαν που εκφράζεται τόσο θερμά για τη σημερινή Νο1 ποπ σταρ, αλλά ο σπουδαίος Μπομπ Γουίλσον, ο αβαν-γκαρντ, ο περιζήτητος σε όλο τον κόσμο Αμερικανός σκηνοθέτης και εικαστικός. Αυτόν τον καιρό ετοιμάζει «Φάουστ» με το Berliner Ensemble, όμως σε ένα ταξίδι-αστραπή βρέθηκε στην Αθήνα για τα εγκαίνια της έκθεσής του με βιντεο-πορτρέτα της Lady Gaga στην γκαλερί Bernier-Eliades και μας μίλησε για τη συναρπαστική συνεργασία τους.
«Το 2013 το Λούβρο μου πρότεινε να κάνω μια έκθεση. Επισκεφτήκαμε με τη Lady Gaga το μουσείο και είδαμε τις συλλογές. Ηταν 27 ετών, σκεφτόταν όλους τους ποπ σταρ που πέθαναν σε αυτή την ηλικία, όπως η Τζάνις Τζόπλιν, και σχεδιάζαμε να δείξουμε ένα θεατρικό πάνω σε αυτό διάρκειας 27 ωρών. Τελικά το Λούβρο το απέρριψε και για λόγους ασφαλείας. Ετσι αποφασίσαμε να κάνουμε τρία βίντεο με ζωγραφικές εικόνες θανάτου».
Κομψός, με μαύρο κοστούμι, ο 74χρονος δημιουργός μιλάει αργά και συχνά «σχεδιάζει» τις σκέψεις του σε χαρτιά που έχει μαζί του. Τονίζει πως σ’ αυτήν την τελευταία του εικαστική δουλειά βλέπουμε μια Lady Gaga πολύ διαφορετική από τη δημόσια εικόνα της, πιο εσωστρεφή, ευάλωτη και φοβισμένη.
Δείχνει το πρώτο βίντεο στο μισοσκόταδο της αίθουσας, εμπνευσμένο από τον πίνακα «Δεσποινίς Καρολίν Ριβιέρ» του Ενγκρ. Φοράει ένα αμπίρ φόρεμα και μοιάζει με κύκνο, ενώ το βλέμμα της παραπέμπει στο 15χρονο κορίτσι που γνωρίζει πως πεθαίνει και αποχαιρετά τη ζωή με ένα δάκρυ. Περνάμε στον «Θάνατο του Μαρά» του Νταβίντ και σε μια σειρά βίντεο όπου το πρόσωπό της μετασχηματίζεται σε «Κεφαλή του Ιωάννη του Βαπτιστή» του Σολάρι.
Πιο ωμό είναι ένα τέταρτο βίντεο, το «Flying» με αναφορές στην αρχαία ιαπωνική τεχνική δεσίματος σιμπάρι. Βλέπουμε τη Lady να αιωρείται ανάποδα γυμνή, σχοινιά σφίγγουν το σώμα της και επαναλαμβάνει ένα συγκεκριμένο απόσπασμα από τη «Ζιστίν» του ντε Σαντ. Στο making of την ακούμε να βογκάει, να αναστενάζει… «Δημιουργείται μια αφήγηση που καταλήγει στα δεσμά που ελευθερώνουν από τη γη, στην αίσθηση του πετάγματος», λέει ο Γουίλσον. «Εδώ είναι το πραγματικό κλάμα της Gaga, η οποία έμεινε κρεμασμένη σχεδόν μια ώρα, κάτι πολύ επικίνδυνο για την υγεία της».
Η πρώτη τους επαφή ήταν το 2013, όταν η διάσημη ποπ σταρ τού ζήτησε να επιμεληθεί τη σκηνική της παρουσία και τον φωτισμό στα βραβεία ΜΤV εκείνης της χρονιάς. Το ραντεβού τους ανανεώθηκε πρόσφατα σε ένα tv special με τον Τόνι Μπένετ. «Ο Μπένετ έχει συνεργαστεί με κορυφαίους τραγουδιστές όπως η Μπάρμπρα Στρέιζαντ, αλλά η Gaga είναι η καλύτερη. Εχει θαυμάσια φωνή».
Από τον Μπραντ Πιτ και τον Τζόνι Ντεπ μέχρι τη Ζιλιέτ Μπινός, πολλοί σταρ έχουν μπει στα βιντεο-πορτρέτα του Γουίλσον την τελευταία 20ετία. Εχει σκεφτεί να κάνει το δικό του; «Οχι, ίσως είμαι από λίγο σε όλα», απαντάει ο πολυσχιδής δημιουργός που τον συγκρίνουν με αναγεννησιακό καλλιτέχνη, καθώς μοιράζει τις φανταστικές ιδέες του στο θέατρο, την όπερα, τον χορό, τα εικαστικά.
Ποιος είναι ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα σε όλα αυτά; «Ρώτησαν κάποτε τον Αϊνστάιν αν μπορεί να επαναλάβει κάτι που είπε κι εκείνος τους απάντησε ότι δεν υπάρχει λόγος, όλα είναι η ίδια σκέψη του. Ο Προυστ έλεγε ότι γράφει το ίδιο μυθιστόρημα και ο Σεζάν ότι ζωγραφίζει την ίδια νεκρή φύση. Ετσι νιώθω κι εγώ. Το έργο μου είναι ένα μεγάλο “σώμα”, ένα δέντρο με κλαδιά που είναι οι διαφορετικές περσόνες μου».
Σήμερα, τι θεωρεί πρωτοπορία; «Το κλασικό. Αλλωστε όλη η δουλειά μου είναι κλασική στη δομή και στη φόρμα, από τον “Aϊνστάιν στην παραλία” μέχρι τον “Προμηθέα” και τον “Αμλετ”. Αβαν-γκαρντ σημαίνει να ανακαλύπτεις ξανά το διαχρονικό. Ο Σωκράτης είπε ότι το μωρό όταν γεννιέται ξέρει τα πάντα. Δεν υπάρχει πρόοδος στη μάθηση».
Πρώτη φορά ο Γουίλσον είχε έρθει στην Αθήνα στις αρχές της δεκαετίας του ‘60, όταν ακόμα ήταν φοιτητής αρχιτεκτονικής στη Νέα Υόρκη. Τελευταία, παρουσίασε την «Οδύσσεια» με Ελληνες ηθοποιούς στο Εθνικό Θέατρο και την «Τhe old woman» στο Φεστιβάλ Αθηνών. «Μου αρέσει η πόλη, έχει ιδιαίτερη ατμόσφαιρα και ισορροπία ανάμεσα στον αρχαίο πολιτισμό και σε σύγχρονους χώρους όπως το Φεστιβάλ Αθηνών, η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών κ.ά. Με εντυπωσίασε ότι καταφέραμε να κάνουμε παραστάσεις με υψηλές προδιαγραφές μέσα στην οικονομική κρίση. Φαίνεται πως η έλλειψη χρημάτων σε κάνει πιο εφευρετικό».
Info:
Video Portraits of Lady Gaga», γκαλερί Bernier-Eliades (Eπταχάλκου 11, Θησείο, τηλ. 210 3413935). Μέχρι 14 Μαΐου.
