Τον θεωρούσαν τον σημαντικότερο εν ζωή Ισπανό συγγραφέα, τον πιο θερβαντικό από τους θερβαντικούς. Κι αυτός προτιμούσε εδώ και χρόνια να ζει απομονωμένος από τους λογοτεχνικούς κύκλους της πατρίδας του, εγκατεστημένος από το 1996 στο Μαρακές, ως άλλος Πολ Μπόουλς.
Ζούσε με μια μεγάλη περίεργη οικογένεια, που περιελάμβανε τους ντόπιους εραστές του με τις γυναίκες και τα παιδιά τους, που τα λάτρευε και είναι οι κληρονόμοι του.
Εκεί πέθανε την Κυριακή σε ηλικία 86 χρόνων ο Χουάν Γκοϊτισόλο, ο επαναστάτης της ισπανικής λογοτεχνίας και κοινωνίας, που όλοι εξεπλάγησαν όταν δέχτηκε τον Απρίλιο του 2015 να πάει στη Μαδρίτη για να πάρει από τα χέρια του βασιλιά Φελίπε το βραβείο Θερβάντες, το μεγαλύτερο της ισπανόφωνης λογοτεχνίας. Κι ας χαρακτήρισε την όλη τελετουργία «άχρηστη».
Θα αναπαυτεί σε πολιτικό νεκροταφείο του Μαρόκου, πολύ κοντά στον τάφο του αγαπημένου του Ζαν Ζενέ. Και το 2027 θα κυκλοφορήσει κι ένα βιβλίο, που παρέδωσε το 2015 στην ατζέντισσά του με τον όρο να εκδοθεί δέκα χρόνια μετά τον θάνατό του, στο οποίο έχει κλείσει «προσωπικές ιστορίες».
Διότι ο Γκοϊτισόλο, καίτοι ξεκίνησε κομμουνιστής στην ιδεολογία και ρεαλιστής στη γραφή, σταδιακά εγκατέλειψε κάθε συμβατικότητα. Πήρε σαφείς αποστάσεις από την Αριστερά (χαρακτήρισε τον Φιντέλ Κάστρο δικτάτορα), εντάχθηκε στον πιο ακραίο μοντερνισμό, θέλοντας -όπως ο ίδιος έλεγε- «με μια λογοτεχνική επίθεση στην παραδοσιακή Ισπανία να καταστρέψει τη μυθολογία της, τον καθολικισμό και τον εθνικισμό», ενώ παράλληλα, ειδικά μετά τον θάνατο της αγαπημένης, επί 40 χρόνια, συζύγου του, της Γαλλίδας συγγραφέα Μονίκ Λανζ, άρχισε να ζει ανοιχτά την ομοφυλοφιλία του, που την είχε ανακαλύψει στα 30 του χρόνια, χωρίς πάντως και να την κάνει σημαία.
Γεννημένος το 1931 στη Βαρκελώνη, σε μια μοναρχική, πλούσια, αστική οικογένεια, ο Χουάν Γκοϊτισόλο έχασε στα εφτά του χρόνια την αγαπημένη του μητέρα, που τον είχε μυήσει στη λογοτεχνία, στη διάρκεια βομβαρδισμών από την αεροπορία του Φράνκο.
Αν και ο πατέρας του εμφάνισε τον θάνατό της ως έργο των αριστερών, ο Γκοϊτισόλο ανακάλυψε την αλήθεια, μίσησε τον φρανκισμό και ονειρευόταν πάντα να δραπετεύσει από την Ισπανία. Το κατάφερε ζώντας εξόριστος στη Γαλλία, άλλωστε τα βιβλία του κόβονταν από τη λογοκρισία του φασιστικού καθεστώτος.
Τον θαύμαζαν, όμως, οι μεγαλύτεροι συγγραφείς της Λατινικής Αμερικής (από τον Μάριο Βάργκας Λιόσα και τον Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες μέχρι τον Κάρλος Φουέντες, που τον θεωρούσε ισότιμο με τον Τζόναθαν Σουίφτ και τον Τζέιμς Τζόις).
Στα ελληνικά έχουν κυκλοφορήσει σημαντικοί τίτλοι του: «Τρεις εβδομάδες σ’ ένα φανταστικό κήπο» (Εξάντας), «Αυλαία», «Στοιχεία ταυτότητας» και «Οικογένεια Καρλ Μαρξ» (Κέδρος).
