Αν έτσι ζωγραφίζει το παιδί

Οι δύο αυτές ζωγραφιές είναι καμωμένες από δύο αγοράκια.

Το πρώτο είναι o Eσμέτ, ένα προσφυγόπουλο εφτά χρονών από τη Συρία το δεύτερο είναι ο Γκουρπιέτ Ατουάλ, μαθητής της Δ΄ τάξης στο 1ο Δημοτικό Σχολείο Θήβας.

Οι γονείς του ήρθαν πέρυσι από την Ινδία και ο πατέρας του είναι εργάτης γης.

Η ζωγραφιά με τα φρούτα, που αποπνέει αισιοδοξία και χαρά της ζωής, αναρτήθηκε στο Facebook και συγκέντρωσε πολλά like και επαίνους.

Ο δάσκαλός του στο μάθημα των Εικαστικών, ο ζωγράφος Θανάσης Ραχούτης, εξηγεί:

«Παρατηρώ στα σχολεία που δουλεύω πως οι καλύτεροι ζωγράφοι είναι παιδιά μεταναστών, συνήθως Ινδοί. Νομίζω πως αυτό οφείλεται κατά κύριο λόγο στο χαμηλό βιοτικό επίπεδο, με την έννοια πως στα σπίτια τους δεν υπάρχει ακριβή τεχνολογία (tablet, smartphone, playstation), οπότε η βασική διασκέδαση του παιδιού είναι η ζωγραφική. Επίσης νομίζω πως λόγω της αδυναμίας της γλώσσας, άρα τη μέτρια επίδοση στα υπόλοιπα μαθήματα, η ζωγραφική αποτελεί γι’ αυτά το βασικό όπλο να κερδίσουν αποδοχή στο πλαίσιο της τάξης και του σχολείου. Τα επόμενα χρόνια θα ‘χει ενδιαφέρον, νομίζω, η ανθρωπογεωγραφία της εικαστικής σκηνής της χώρας και ό,τι συνεπάγεται στη μεταφορά κουλτούρας. Αν καταφέρουν βέβαια [τα παιδιά αυτά] να σπουδάσουν τέχνες».

Tην ιστορία της δεύτερης ζωγραφιάς, που είναι καμωμένη με μοβ μαρκαδόρο, μου την αφηγήθηκε η Μαρία, μια νέα γυναίκα που ζει στη Δράμα, που όπως και πολλοί άλλοι συμπολίτες της, προσφέρει εθελοντική εργασία σε ένα κέντρο φιλοξενίας προσφύγων.

Αν και η ίδια είναι μητέρα ενός αγοριού δυόμισι ετών, βρίσκει το χρόνο να πηγαίνει τα απογεύματα στα «ξένα παιδιά», να τα απασχολεί με ζωγραφική και παιχνίδια και να τα συνοδεύει σε μια γειτονική παιδική χαρά για να ξεφύγουν από το κλείσιμο στο χοτ σποτ.

Και ας υπάρχει το εμπόδιο της γλώσσας.

«Είναι το λιγότερο που μπορώ να κάνω», μου είπε.

Ένα απόγευμα, είχε μοιράσει στα παιδιά χρωματιστούς μαρκαδόρους και χαρτιά. Όλα άρχισαν να ζωγραφίζουν εκτός από ένα, τον Eσμέτ.

Αυτός δεν ζωγράφιζε ποτέ ούτε συμμετείχε στα ομαδικά παιχνίδια.

Απασχολημένη όπως ήταν η Μαρία με τα άλλα παιδιά, ξέχασε τον Εσμέτ μέχρι που ένιωσε κάποιον να τη χτυπά ελαφρά στην πλάτη. Γύρισε και αντίκρισε τον Εσμέτ που της έδωσε τη ζωγραφιά του.

Την πρώτη και μοναδική. Το όνομά του το πρόσθεσε η ίδια.

Ο πατέρας του Εσμέτ έχει χαθεί, όμως υπάρχει κάποιος θείος στη Γερμανία. Ίσως το αγόρι και η μητέρα του να βρίσκονται τώρα εκεί.

Η Μαρία, που όπως δηλώνει δεν είναι ειδική, ταράχτηκε.

«Η ζωγραφιά αυτή δεν έμοιαζε καθόλου με ό,τι έκαναν τα άλλα παιδιά της ηλικίας του Εσμέτ, που ζωγράφιζαν με πολλά χρώματα δέντρα, σπιτάκια, λουλούδια, αυτοκίνητα, ανθρωπάκια».

Παραδέχεται ότι δεν μπόρεσε να την αποκρυπτογραφήσει – και το ίδιο ισχύει για αρκετούς άλλους στην οποία την έδειξε.

Δύο τετράγωνα κεφάλια που στηρίζονται σε πόδια-κλωστές.

Ένας μεγάλος κι ένα παιδί. Το παιδί στο κενό, γαντζώνεται από το κεφάλι του μεγάλου. Δεν ξέρουμε αν θα εξακοντιστεί ψηλά στον ουρανό.

Ούτε ο μεγάλος ούτε ο μικρός πατούν γερά στη γη, ενώ το έδαφος, τρεμάμενο και αβέβαιο, μοιάζει με ποτάμι.

Δεν είναι η σχεδιαστική αδεξιότητα το μόνο που χαρακτηρίζει τη ζωγραφιά του Εσμέτ.

Κυρίως είναι η έντονη αίσθηση του μετέωρου, της ανησυχίας που εκπέμπεται. Δεν απεικονίζεται η «φρίκη του πολέμου», όπως συχνά συμβαίνει στις παιδικές ζωγραφιές (όπλα, βομβαρδιστικά αεροπλάνα, μαύροι καπνοί, πτώματα).

Όμως έμμεσα υπονοούνται η φρίκη του ξεριζωμού, ο φόβος, η ανασφάλεια, η διαρκής προσωρινότητα.

Από τότε έχουν περάσει αρκετοί μήνες. Ο Εσμέτ δεν ζει πια στο χοτ σποτ, την παλιά καπναποθήκη στη Δράμα, όπου εκατοντάδες παιδιά και μεγάλοι έρχονται και φεύγουν.

Η Μαρία έχει κρατήσει τη ζωγραφιά του και λέει ότι θα την κρατά σε όλη της τη ζωή. Όχι γιατί είναι η πιο «όμορφη» απ’ όλες, ούτε για να θυμάται τη δική της εμπειρία. Αλλά για να θυμάται τον Εσμέτ.

Στον Πικάσο αποδίδεται η φράση «χρειάστηκα τέσσερα χρόνια για να ζωγραφίζω σαν τον Ραφαήλ, αλλά μια ολόκληρη ζωή για να μάθω να ζωγραφίζω σαν παιδί».

Μόνο που παιδί από παιδί διαφέρει. Το ίδιο και οι ζωγραφιές τους.