«Επιτήδειος ουδέτερος» ήταν ο τίτλος του βιβλίου Αμερικανού ιστορικού που κυκλοφόρησε πριν από μισό αιώνα με θέμα την πολιτική της Τουρκίας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. «Επιτήδειος υπεργολάβος» είναι ο τίτλος που θα μπορούσε να διεκδικήσει σήμερα ο Ερντογάν, αν κατορθώσει να απονευρώσει και –στη χειρότερη περίπτωση– να αφοπλίσει τη Χαμάς.
Η ανατροπή του Ασαντ και η παράδοση της Συρίας στους ανακυκλωμένους τζιχαντιστές της Αλ Κάιντα υπήρξε μια σκληρή απότομη προσγείωση για τον Ερντογάν, που αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τον στόχο μετατροπής της χώρας σε σουνιτικό προτεκτοράτο και να αρκεστεί στην αναδίπλωση που επέβαλαν οι ΗΠΑ στους Κούρδους της βορειοανατολικής Συρίας.
Σήμερα η χρησιμότητα της Τουρκίας απέναντι στις ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν είναι άλλη από την άσκηση πίεσης στη Χαμάς ώστε να μη βραχυκυκλωθεί η αξιοπιστία του σχεδίου Τραμπ για τη Γάζα.
Αν ο ρόλος της Τουρκίας οριοθετηθεί στον έλεγχο και τον αφοπλισμό της Χαμάς, τότε θα επιβεβαιωθεί ότι η Αγκυρα είναι μέρος του προβλήματος και όχι της λύσης του. Η χειραγώγηση, αν όχι ο απόλυτος έλεγχος της Τουρκίας επί της Χαμάς, οριοθετεί την προσπάθεια Ερντογάν να εξομαλύνει τις σχέσεις με την Αίγυπτο και τη Σαουδική Αραβία. Η Χαμάς είναι το παλαιστινιακό παρακλάδι της αιγυπτιακής Μουσουλμανικής Αδελφότητας, ο ηγέτης της οποίας Μόρσι κυβέρνησε την Αίγυπτο στην περίοδο 2012-3, οπότε και ανετράπη από στρατιωτικό πραξικόπημα.
Τα παραπάνω μοιάζουν με ασκήσεις επί χάρτου, καθώς μια γενικευμένη σύρραξη ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν, εκ των πραγμάτων θα παγώσει κάθε προσπάθεια περιφερειακής σταθεροποίησης.
Σε όποια εστία έντασης και ανάφλεξης στην ευρύτερη περιοχή έχει εμπλακεί η Τουρκία δεν έχει τίποτε προσφέρει παρά πρόσθετη περιπλοκή. Τη συνειδητή αποσταθεροποίηση –στο όνομα της οριοθέτησης προνομιακής, αν όχι αποκλειστικής, ζώνης επιρροής της Αγκύρας– είχε εισηγηθεί το 1990-91, με αφορμή τον πρώτο πόλεμο στο Ιράκ και την ανάφλεξη στη Γιουγκοσλαβία, ο τότε πρόεδρος της Τουρκίας Τουργκούτ Οζάλ. «Η εξωτερική μας πολιτική πρέπει να είναι μια “διπλωματία της αναστάτωσης”» έσπευσε να υπογραμμίσει.
