Η αφύπνιση των «μεσαίων»

Δύο αξιοσημείωτες ομιλίες και δηλώσεις της εβδομάδας που πέρασε ήταν αναμφισβήτητα αυτές του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ και του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν. Ο Μακρόν είπε ότι προτιμάμε τον σεβασμό από τους νταήδες και συμπλήρωσε δηκτικά (σχόλιο για τον δήθεν καταλυτικό ρόλο του Τραμπ στον τερματισμό πολεμικών συγκρούσεων) ότι το 2024 έγιναν 60 πόλεμοι, κάτι που αποτελεί ρεκόρ.

Η ομιλία του Καναδού πρωθυπουργού στο Νταβός, πάλι, εξυμνήθηκε ως ιστορική και αξίζει να διαβαστεί ολόκληρη. Μεταξύ πολλών άλλων μίλησε για τις κοινές αξίες, «τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τη βιώσιμη ανάπτυξη, την αλληλεγγύη, την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα των κρατών», είπε ότι «βρισκόμαστε εν μέσω ρήξης, όχι μετάβασης», σε εποχή «ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων», όπου «η διεθνής τάξη η βασισμένη σε κανόνες υποχωρεί». Και προτείνει αφενός την παραδοχή, χωρίς περιστροφές, ότι η παλιά τάξη πραγμάτων πέθανε και αφετέρου μια εμβάθυνση συνεργασιών των μεσαίων δυνάμεων με «διαφορετικούς συνασπισμούς για διαφορετικά ζητήματα, βάσει αξιών και συμφερόντων».

Η ομιλία αυτή του Κάρνεϊ, όπως σε γενικές γραμμές και η πολιτεία του προκατόχου του, Τριντό, και γενικά της καναδικής πολιτικής τάξης, αποδεικνύει ότι ο Καναδάς αποτελεί την πιο «ευρωπαϊκή» αμερικανική χώρα. Πληθυσμιακά δεν είναι μεγαλύτερος από την Πολωνία, σε έκταση όμως είναι μια Ευρώπη ολόκληρη, έχει τα τρίτα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο και πολύ μεγάλες ποσότητες πρώτων υλών.

Ο Τραμπ, μην μπορώντας να επιτεθεί στρατιωτικά κατά των μεγάλων οικονομικών ανταγωνιστών του -ιδίως της Κίνας- επιχειρεί να αφαιμάξει τους συμμάχους του, προδίδοντας έναν πανικό που μπορεί να οδηγήσει στο αντίθετο αποτέλεσμα. Αυτή τη φορά, έστω και με αργά αντανακλαστικά, οι σύμμαχοι φαίνεται να αφυπνίζονται και να μη γίνονται νέοι Τσάμπερλεν προσφέροντας τη Γριλανδία προς χόρταση του θηρίου, όπως δόθηκε η Σουδητία στον Χίτλερ με το επιχείρημα ενός μάταιου κατευνασμού. Οπότε ο Καναδάς, αντί να γίνει η 51η Πολιτεία των ΗΠΑ όπως θα ήθελε ο Τραμπ (και για τον λόγο αυτό επιδιώκει να τον κυκλώσει, πέραν της Αλάσκας, και με τη Γριλανδία), λίγο θέλει να γίνει η 28η χώρα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, καθώς κάνει συμφωνίες μαζί της για «συνολική στρατηγική εταιρική σχέση, συμπεριλαμβανομένης της ένταξης στο SAFE, το ευρωπαϊκό πλαίσιο προμηθειών άμυνας». Αναρωτιέται κανείς τι θα κάνει πλέον και η Βρετανία, που μάλλον δεν μπορεί πια ακριβώς να βασίζεται στην προνομιακή σχέση της με τις ΗΠΑ, ούτε θα βρίσκει το ίδιο νόημα στην αντικινεζική στρατιωτική συμμαχία AUCUS με ΗΠΑ και Αυστραλία.

Αν το τραμπικό ρεύμα αποδειχθεί μακροπρόθεσμα εξίσου επίμονο και φανατικό, θα διασπάσει οριστικά τη Δύση, ενδεχομένως και τις ίδιες τις ΗΠΑ, αναβιώνοντας τον εμφύλιο Βορείων και Νοτίων. Και τότε τα δύο προκεχωρημένα φυλάκια της Δύσης στη Μέση Ανατολή, δηλαδή η Ελλάδα και κυρίως το Ισραήλ, θα πρέπει να αποφασίσουν με ποιου το μέρος θα πάνε. Το πιθανότερο, η Ελλάδα θα επιλέξει την Ευρώπη και το Ισραήλ τις ΗΠΑ, αλλά τίποτα δεν θα είναι απλό.