Δύο γεγονότα των τελευταίων ημερών, που εκτυλίχθηκαν σε εντελώς διαφορετικά περιβάλλοντα και αφορούν πρόσωπα με διαφορετικές κοινωνικές/ταξικές διαδρομές, αποκαλύπτουν μια κοινή και βαθιά ανησυχητική πραγματικότητα. Μια τρανς εκδιδόμενη γυναίκα πέφτει θύμα άγριας τρανσφοβικής επίθεσης στον δρόμο. Λίγο αργότερα, η Επιτροπή Ισότητας των Φύλων του Πανεπιστημίου Κρήτης βρίσκεται αντιμέτωπη με κύμα ακροδεξιών επιθέσεων, επειδή τόλμησε να υπερασπιστεί τις αρχές της ισότητας και της συμπερίληψης απέναντι σε ένα ομοφοβικό παραλήρημα.
Κάποιοι/ες ίσως θεωρήσουν ότι πρόκειται για ασύνδετα περιστατικά. Δεν είναι. Αποτελούν διαφορετικές εκφράσεις του ίδιου φαινομένου: της τρανσφοβίας, της ομοφοβίας και του έμφυλου μίσους που επανεμφανίζονται σήμερα με αυξανόμενη ένταση στον δημόσιο χώρο, διεκδικώντας νομιμοποίηση μέσα από τη ρητορική της Ακροδεξιάς. Στην πρώτη περίπτωση, τέσσερις νεαροί άνδρες επιτέθηκαν στην τρανς γυναίκα, αρχικά ρίχνοντάς της καυστικό υγρό και στη συνέχεια ξυλοκοπώντας την άγρια. Η γυναίκα κατέληξε στο νοσοκομείο. Η βία αυτή δεν ήταν τυχαία. Δεν ήταν «παρεξήγηση». Ηταν μια πράξη μίσους. Μια επίθεση εναντίον ενός ανθρώπου που θεωρήθηκε εύκολος στόχος επειδή είναι τρανς, επειδή είναι γυναίκα, επειδή βρίσκεται σε ιδιαίτερα ευάλωτη θέση. Στη δεύτερη περίπτωση, υπήρξαν απειλές και οργανωμένη τρομοκράτηση ανθρώπων που επιτελούν θεσμικό έργο, των μελών της Επιτροπής Ισότητας των Φύλων του Πανεπιστημίου Κρήτης, επειδή υπερασπίστηκε το αυτονόητο δικαίωμα των ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπων να υπάρχουν χωρίς να γίνονται αντικείμενο μίσους.
Η φυσική βία δεν γεννιέται στο κενό. Προηγείται πάντοτε ο λόγος που παρουσιάζει τις/τους ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπους ως απειλή, ως πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Ενας λόγος που καλλιεργεί την ιδέα ότι η διαφορετικότητα είναι πρόβλημα και όσοι την υπερασπίζονται αξίζουν τη χλεύη ή και την τιμωρία. Η Ιστορία μάς έχει διδάξει ότι η ρητορική του μίσους και η έμπρακτη βία αποτελούν κρίκους της ίδιας αλυσίδας. Εκεί όπου σήμερα ξυλοκοπείται μια τρανς γυναίκα, χθες είχε προηγηθεί η απαξίωση και η αποανθρωποποίησή της. Ιδιαίτερα δε ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι σε αρκετές περιπτώσεις πρωταγωνιστούν νέοι άνθρωποι, αποκαλύπτοντας πόσο βαθιά έχουν διεισδύσει σε τμήματα της κοινωνίας οι αντιλήψεις της μισαλλοδοξίας.
Ως αριστερή φεμινίστρια, κατανοώ ότι κάθε μορφή έμφυλης βίας συνδέεται με σχέσεις εξουσίας. Η τρανσφοβική επίθεση και η στοχοποίηση μιας επιτροπής που υπερασπίζεται ανθρώπινα δικαιώματα αποτελούν δύο όψεις της ίδιας επιδίωξης: της επιβολής σιωπής σε όσους και όσες αμφισβητούν τις ιεραρχίες, τις διακρίσεις και τα προνόμια που ορισμένοι θεωρούν αυτονόητα. Η βία αυτή δεν αποτελεί μεμονωμένο κοινωνικό πρόβλημα ούτε σειρά «ακραίων περιστατικών». Αποτελεί δομικό στοιχείο συστημάτων εξουσίας που οικοδομούνται πάνω στην ανισότητα και στην επιβολή προτύπων «κανονικότητας». Η τρανσφοβία, η ομοφοβία και ο μισογυνισμός δεν είναι παρά διαφορετικές εκφράσεις της ίδιας πατριαρχικής λογικής που επιχειρεί να ελέγξει τα σώματα, τις ταυτότητες, τις ζωές των ανθρώπων. Αποτελούν μηχανισμούς που παράγουν βία.
Οι επιθέσεις αυτές εκδηλώνονται σε μια περίοδο κατά την οποία ακροδεξιές και αντιδραστικές ιδέες επανακάμπτουν. Από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μέχρι τα πανεπιστήμια και από τον δρόμο μέχρι τα Κοινοβούλια, αναβιώνει μια πολιτική κουλτούρα που αντιμετωπίζει την ισότητα ως απειλή και τα ανθρώπινα δικαιώματα ως προνόμια υπό αμφισβήτηση. Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα δεν χωρούν ίσες αποστάσεις. Οφείλουμε να πάρουμε θέση. Δίπλα στην τρανς γυναίκα που δέχτηκε τη βάρβαρη επίθεση. Δίπλα στα μέλη της Επιτροπής Ισότητας που υφίστανται εκφοβισμό. Δίπλα σε κάθε άνθρωπο που στοχοποιείται εξαιτίας του φύλου, της ταυτότητας φύλου ή του σεξουαλικού του προσανατολισμού.
Οσες γυναίκες διαμορφώσαμε τη φεμινιστική μας συνείδηση μέσα στους αγώνες για ισότητα, ελευθερία και κοινωνική χειραφέτηση, δεν μπορούμε να αφήσουμε μόνες τις τρανς γυναίκες και τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα απέναντι στο μίσος. Η επίθεση εναντίον τους αφορά όλες και όλους μας. Γιατί κάθε φορά που στοχοποιείται η διαφορετικότητα, τραυματίζεται η δημοκρατία· και κάθε φορά που αμφισβητείται η αξιοπρέπεια των πιο ευάλωτων, υπονομεύεται η ελευθερία όλων. Από τον δρόμο του ξυλοδαρμού μέχρι το πανεπιστήμιο των απειλών, το νήμα είναι το ίδιο. Είναι το νήμα του μίσους. Και το καθήκον όλων μας είναι να το κόψουμε πριν γίνει θηλιά γύρω από τη δημοκρατία.
*Ομότιμη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου
