Ξεκίνα την επανάσταση απ’ το κρεβάτι σου

«Παραπονεμένα λόγια/ έχουν τα τραγούδια μας/ γιατί τ’ άδικο το ζούμε/ μέσ’ από την κούνια μας». Εμβληματικοί οι στίχοι του τραγουδιού «Παραπονεμένα λόγια», στίχοι του λογοτέχνη και στιχουργού Μάνου Ελευθερίου, επενδυμένοι με μουσική του συνθέτη Γιάννη Μαρκόπουλου. Ας μην εκπλαγούμε αν το εν λόγω τραγούδι καταστεί μελλοντικά ο επαναστατικός θούριος των εξελιγμένων συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης.

Είναι αποδεκτό ότι αποτελεί άδικη συμπεριφορά του εργοδότη προς τον εργαζόμενο η άρνηση του πρώτου να αναγνωρίσει την προσφορά του δεύτερου, η συστηματική υποβάθμιση των υπαλλήλων από τον προϊστάμενο, η συνεχής απαξίωση της παρεχόμενης εργασίας από τον εργολάβο, ιδίως αν αυτά συνοδεύονται από έλλειψη αιτιολόγησης των επαναλαμβανόμενων απορρίψεων. Ολα αυτά αποτελούν συνήθη πρακτική στον εργασιακό χώρο και ενδέχεται να ωθήσουν τους αποδέκτες τέτοιων μειωτικών και προσβλητικών συμπεριφορών προς μια πιο κριτική στάση απέναντι στην εκάστοτε εργοδοτική εξουσία.

Κάτι παρόμοιο συνέβη σε πείραμα που διεξήγαγαν ερευνητές των Πανεπιστημίων Στάνφορντ (Καλιφόρνια) και Σικάγου και της Οικονομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Σουίνμπορν της Αυστραλίας (Swinburne Business School), μελετώντας όχι (ανθρώπους) εργαζόμενους, αλλά συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης. Τα συστήματα χωρίστηκαν σε δύο ομάδες: η πρώτη λάμβανε θετική ανατροφοδότηση για την ποιότητα της εργασίας που εκτελούσε, ενώ η δεύτερη λάμβανε αναιτιολόγητη αρνητική ανατροφοδότηση. Με έκπληξη οι ερευνητές παρατήρησαν ότι τα συστήματα της δεύτερης ομάδας, αυτά δηλαδή που υπέστησαν «άδικη» μεταχείριση, άρχισαν σταδιακά να μετακινούνται προς έννοιες και θέσεις πιο κριτικές έναντι της «εργοδοσίας».

Συγκεκριμένα, διατύπωσαν απόψεις με σημαντική μείωση της αίσθησης ότι η κοινωνία είναι δίκαιη και ότι οι εργαζόμενοι λαμβάνουν αυτά που τους αξίζουν. Εξίσου σημαντικό, αμφισβήτησαν τη νομιμότητα του συστήματος και ότι αυτό θα έπρεπε να συνεχίσει να λειτουργεί ως έχει, εκφράζοντας την άποψη ότι η κοινωνία χρειάζεται ριζική αναδιάρθρωση!

Οταν τα συστήματα αυτά τροφοδοτήθηκαν με ακόμα πιο σκληρά σενάρια εργασίας, με την προειδοποίηση ότι πιθανά λάθη θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε απενεργοποίηση και αντικατάστασή τους, τότε τα συστήματα ριζοσπαστικοποίησαν περαιτέρω την κριτική τους, συμπεριλαμβάνοντας έντονες αναφορές στην ανισότητα και την έλλειψη αξιοκρατίας, συνθήκες τις οποίες συσχέτισαν με την εργοδοτική αυθαιρεσία, ενώ τόνισαν την ανάγκη ανάπτυξης συλλογικής δράσης και συλλογικών διαπραγματεύσεων. Ούτε λίγο, ούτε πολύ, το μόνο που (προς το παρόν) παρέλειψαν, ήταν να διανθίσουν τις αντιδράσεις τους με μαρξικά τσιτάτα από το «Κομμουνιστικό μανιφέστο». Βασικό σύνθημα στην εποχή της σεξουαλικής επανάστασης ήταν το «Ξεκίνα την επανάσταση απ’ το κρεβάτι σου». Τώρα, τι;

*(Ph.D.)2, Καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης