Μπουκαμβίλια

«Με λαχτάρισε η άτιμη! Νόμιζα πως την έχασα για πάντα. Ο χειμώνας που πέρασε την εξασθένησε τόσο που φοβήθηκα πως δεν θα ξανάνθιζε ποτέ. Μα να, που η άνοιξη έκανε το θαύμα της κι ένα πρωινό, πέταξε δυο καταπράσινα φυλλαράκια. Σαν να μου έλεγε: “Εδώ είμαι ακόμα, αντέχω!”» [Κυριακή Μπεϊόγλου. «Συντακτών Σαββατοκύριακου», «Τρίτη Ματιά», «Τα δέντρα μας», 23.3.2017].

Σε κάθε δρομάκι της παλιάς πόλης του Ναυπλίου, αν περάσεις προχωρημένη άνοιξη και πρωτοκαλόκαιρο, τα όμορφα παραδοσιακά κτίσματα στολίζουν μεγάλες ανθισμένες μπουκαμβίλιες που σχηματίζουν αψίδες από χρώματα· καμιά δεκαριά περιέχει η βεντάλια χρωμάτων της μπουκαμβίλιας, από λευκό μέχρι μπλε και πορτοκαλί, με πιο διαδεδομένο το μοβ/φούξια (φωτογραφία), που το θεωρώ κλασικό. Ο κεντρικός περίπατος στον Μόλυβο της Λέσβου, πλακόστρωτος, με βαθύσκιωτη κρεβατίνα, σκιαζόταν –όσο θυμάμαι, από το 1979!– από ανθισμένες μπουκαμβίλιες και γλυσίνες. Δεκαετία του ’60, το Γυμνάσιό μας στους Αμπελοκήπους –10ο Αρρένων, Παναγή Κυριακού– κοσμούσε αναρριχώμενη στο κεντρικό κτίριο μπουκαμβίλια· αναρριχώμενες φτάνουν και τα 12 μέτρα.

Δεκαετία 1975–85. Νιόπαντροι (ή νεόνυμφοι…), ζούμε σε διαμέρισμα τρίτου ορόφου, πίσω από το Κάραβελ. Μικρό μπαλκόνι, ίσα που χωράει ένα τραπεζάκι, δυο καρέκλες και δυο γλάστρες. Τη μια δεν τη θυμάμαι. Η άλλη, μπουκαμβίλια. Και επειδή μας αρέσει και επειδή είναι ανθεκτική και με παρατεταμένη ανθοφορία, αν και τα αγκάθια της είναι κάπως επικίνδυνα, όταν έχεις μικρά παιδιά. Το 1985 μετακομίζουμε, επίσης στο Παγκράτι, σε δικό μας πια διαμέρισμα. Μαζί και η μπουκαμβίλια –σκυλί αντοχής!– που τη μεταφυτεύουμε σε μεγαλύτερη γλάστρα. «Μην την κλαδεύετε κι αφήστε την… Δεν έχει ανάγκη. Μόνο λίγο νεράκι πότε πότε…» μας συνιστά ο διαχειριστής της πολυκατοικίας…

Αρχή παιδεύσεως ονομάτων επίσκεψις, έλεγε ο αρχαίος σοφός Αντισθένης. Η μπουκαμβίλια βέβαια δεν είναι αρχαίο φυτό της ημεδαπής χλωρίδας, που να υπήρξε ωραία νύμφη στη μυθολογία και να σε αβαντάρει στο σενάριο, με έρωτα και αίμα, όπως, φέρ’ ειπείν, η ίρις, η πικροδάφνη ή η αμαρυλλίς… Είναι φυτό εισαχθέν, που όμως συνδέεται με τον τότε ευρωπαϊκό ανταγωνισμό για την κυριαρχία του κόσμου και με μια μεγάλη σφαγή, που την είπαν Επταετή Πόλεμο (1755–1764), μεταξύ των τότε δύο υπερδυνάμεων, Γαλλίας και Αγγλίας, που η «χάρη» του έφτασε μέχρι τη Λατινική Αμερική και τον Ειρηνικό και σημάδεψε με νίκη την παγκόσμια ηγεμονία της Μεγάλης Βρετανίας που ακολούθησε και μας… πρόκοψε.

Τότε λοιπόν, το 1766 για όσους δεν πλήττουν από τις λεπτομέρειες, ο Λουδοβίκος ΙΕ΄ (ασήμαντος, αν δεν ήταν βασιλιάς της Γαλλίας) ανέθεσε τον (ανταγωνιστικό) περίπλου του Ειρηνικού στον διάσημο ναύαρχο/εξερευνητή Λουί Αντουάν ντε Μπουγκενβίλ (Bougainville), τον οποίο συνόδευε (μόδα τότε…) ο βοτανολόγος Φιλιμπέρ Κομερσόν (Commerçon). Κάπου στη Βραζιλία ο Κομερσόν θαύμασε ένα αναρριχώμενο φυτό με παράξενα λουλουδάκια χάρτινης υφής, πήρε ένα βλαστάρι, το βάφτισε με το όνομα του ναυάρχου (τιμής ένεκεν…) μπουγκεμβίλ (bougainville)…

Και κάπως έτσι… απόγονος εκείνης της μπουκαμβίλιας στόλιζε τη βεράντα μας 49 χρόνια, έως τον περασμένο χειμώνα που… παρέδωσε πνεύμα και σώμα στη μνήμη! Ετσι τη θρήνησα κι εγώ, όπως η καλή συνάδελφος Κυριακή τη δικιά της. Μόνο που και η δικιά μου είχε διαφορετική άποψη μακροζωίας. Την ξέχασα στη γλάστρα αφήνοντάς της δυο ξερόκλαδα. Ε, και ξαναπέταξε από το πουθενά του τίποτα! Η φωτογραφία είναι από εγκαταλειμμένο σπίτι στον Ταύρο…