Οι εργαζόμενοι στη Δύση δεν είναι ανόητοι, ξέρουν ότι το ατελές σύστημα στο οποίο ζουν και εργάζονται, έστω και αν είναι καλύτερο από άλλα, παραμένει άδικο και σε μεγάλο βαθμό δεν τους προσφέρει επαρκώς τη δυνατότητα να αναπτύξουν την προσωπικότητά τους.
Στις ΗΠΑ, όπου σύμφωνα με τις επίσημες στατιστικές υπάρχει ελάχιστη ανεργία, το 2021 συνέβη κάτι πρωτοφανές: περί τα 47 εκατομμύρια εργαζόμενοι, περίπου το ένα τέταρτο του εργατικού δυναμικού, παραιτήθηκαν από τις εργασίες τους. Κάτι ανάλογο, αν και όχι στην ίδια έκταση, συνέβη και σε ευρωπαϊκές χώρες. Το φαινόμενο μελετάται, συνδέεται βέβαια με την επιδημία του κορονοϊού, η οποία ωστόσο μάλλον έπαιξε απλώς τον ρόλο του καταλύτη σε ένα κύμα που ήδη προϋπήρχε και φούσκωνε.
Οι άνθρωποι δεν είναι ευχαριστημένοι από τις δουλειές τους, δεν βρίσκουν νόημα, δεν έχουν κίνητρα, δεν κάνουν την εργασία που ίσως είχαν ονειρευτεί, δουλεύουν πάρα πολλές ώρες για κάποιον εργοδότη του οποίου οι στόχοι τούς είναι αδιάφοροι και σε ένα περιβάλλον που δεν τους προσφέρει καμία ικανοποίηση. Αυτό δεν σημαίνει ότι αποσύρθηκαν, βρήκαν άλλη δουλειά προφανώς. Η χαμηλή ανεργία έγειρε λίγο την πλάστιγγα της ισχύος προς τη μεριά τους και το εκμεταλλεύτηκαν. Αρκετοί που ήταν γύρω στα πενήντα πέντε και είχαν τη δυνατότητα αποφάσισαν να σταματήσουν οριστικά να δουλεύουν. Ολα αυτά θορύβησαν τους εργοδοτικούς κύκλους. Το φαινόμενο πήρε και όνομα, ονομάστηκε «Μεγάλη Παραίτηση» (Great Resignation). Μέχρι και η Μπιγιόνσε έβγαλε τραγούδι που προτρέπει τους εργαζόμενους να σηκώσουν μπαϊράκι: «Εγκαταλείψτε τη δουλειά σας, ελευθερώστε τον χρόνο σας».
Τις τελευταίες εβδομάδες πάλι εμφανίστηκε μια νέα παραλλαγή του φαινομένου. Τώρα πια μιλούν για «σιωπηλή παραίτηση» (quiet quitting). Να δουλεύεις όσο λιγότερο γίνεται. Να κάνεις σωστά τη δουλειά σου, αλλά το μίνιμουμ αναγκαίο κ.ο.κ. Το σχετικό βιντεάκι στο TikTok το έχουν δει 90 εκατομμύρια άνθρωποι. Ενας μάλλον άγνωστος ώς τότε, ο @Zaidleppelin, έγραψε κάτι που κατέληγε στο ότι «η αξία σας δεν καθορίζεται από τη δουλειά σας» και πήρε 500 χιλιάδες λάικ.
Μερικοί λένε ότι όλα αυτά έχουν εγωιστικό χαρακτήρα. Μπορούν να τα κάνουν όσοι έχουν την άνεση, ενώ οι νεότεροι, το πρεκαριάτο γενικότερα, δεν έχει τέτοια περιθώρια. Πάντως στη «Μεγάλη Παραίτηση» συμμετείχαν όλοι, όπως αποδείχτηκε. Γι’ αυτό και πολλοί ειδικοί μιλούν για νέα φαινόμενα που δεν είναι ευκαιριακά, ούτε μόνο των ΗΠΑ. Φαινόμενα πολιτισμικών μεταβολών και αλλαγής αξιών.
Στην Ελλάδα βέβαια είμαστε σε άλλο στάδιο. Σε πρόσφατη δημοσκόπηση για λογαριασμό του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ μόνο το 4% των μισθωτών του ιδιωτικού τομέα είπε ότι δεν κόβει από τις δαπάνες της διατροφής του αυτή την εποχή.
Ωστόσο αυτές οι διεργασίες στον κόσμο της εργασίας αποκλείεται να μη φτάσουν και στα μέρη μας. Ιδίως στην παραλλαγή της «σιωπηλής παραίτησης», που θα σημάνει αναπόφευκτα και χαμηλή παραγωγικότητα. Για πόσα χρόνια ακόμα θα αντέχει κάποιος να τα δίνει όλα και, αντί για αξιοπρεπή μισθό, να εισπράττει φόβο;
