Οι νέοι, τα λάθη [τους] και οι ουτοπίες

«Σκοτώνουμε τα όνειρα των παιδιών μας». Λόγια ενός σοφού ανθρώπου, που πέθανε πριν από έναν χρόνο, μας μετέφερε στην εξαιρετική στήλη του «Ιδέες» ο Θανάσης Γιαλκέτσης («Εφ.Συν.», 13-14/2/2021). Πρόκειται για τον κορυφαίο κριτικό και δοκιμιογράφο Τζορτζ Στάινερ και την τελευταία του συνέντευξη στον Τύπο το 2016. Ξεχειλίζει η αγάπη του για τους νέους, όπως και η πίκρα του για το τι κληροδοτούμε σε αυτούς σήμερα.

Πριν από χρόνια οι νέοι είχαν όνειρα. Σήμερα «η μυρωδιά του χρήματος μας πνίγει και αυτό δεν έχει να κάνει με τον καπιταλισμό ή τον μαρξισμό». Ιδού τι μας λέει η τεράστια εμπειρία του από τη στενή και ερωτική επαφή του με το παγκόσμιο πνεύμα -κάτι που μας δείχνει και τη βαθιά ανθρωπιά του, καθώς και τη ματιά του στην Παιδαγωγική: «Αν δεν έχεις τη δυνατότητα να διαπράξεις λάθη όταν είσαι νέος, δεν θα γίνεις ποτέ μια πλήρης και αυθεντική ανθρώπινη ύπαρξη. Τα λάθη και οι διαψευσμένες ελπίδες μάς βοηθούν να ολοκληρώσουμε την ενηλικίωσή μας (…) Είναι δραματικό να έχεις καθαρό στα 18 σου χρόνια το τι πρέπει και το τι δεν πρέπει να κάνεις».

Αγάπη αλλά και πίκρα, όπως αναφέρθηκε: «Δεν είναι εύκολο να είσαι νέος σήμερα. Τι κληροδοτούμε στους νέους; Τίποτα… Ούτε και την Ευρώπη η οποία δεν έχει τίποτα να τους προτείνει (…) Πολλοί λένε ότι οι ουτοπίες είναι ανοησίες. Σε κάθε περίπτωση όμως είναι ζωτικής σημασίας “ανοησίες”. Ενας καθηγητής που δεν επιτρέπει στους νέους να φαντάζονται ουτοπίες και να λαθεύουν είναι κάκιστος καθηγητής». Η ευρεία του επισκόπηση στην παγκόσμια γραμματεία δεν θα του επέτρεπε να είναι εναντίον των νέων, της παίζουσας εκπαίδευσης, των ερωτικών ορμών τους, της ελεύθερης φαντασίας τους.

Για το μόνο που αισθάνεται ντροπή είναι ότι τόσα χρόνια δεν άκουσε τον Αριστοτέλη, που θέλει τον πολίτη ενεργό στην άσκηση της πολιτικής και παρόντα καθημερινά στην αγορά, αφήνοντας έτσι ελεύθερο πεδίο στους απατεώνες να μας κυβερνούν («Ο δεσποτισμός είναι το αντίθετο της πολιτικής»). Το τελευταίο ίσως να είναι και ένα μήνυμα προς όλους τους εφησυχασμένους του κόσμου τούτου.

Τον ανησυχεί ότι «οι νέοι δεν έχουν πλέον χρόνο…Και χρειάζεται να έχουμε χρόνο για να αναζητούμε τον χρόνο…Ο φόβος της σιωπής στα παιδιά με τρομάζει».

●Για την ποίηση: «Τρομερά αισιόδοξος. Ζούμε μια μεγάλη εποχή της ποίησης, ιδίως μεταξύ των νέων».

●Για την ψυχανάλυση: «Η ψυχανάλυση είναι μια πολυτέλεια της αστικής τάξης. Για μένα η ανθρώπινη αξιοπρέπεια έγκειται στο να έχουμε μυστικά και η ιδέα να πληρώνεις κάποιον για να ακούει τα μυστικά σου και τα μύχια της ύπαρξής σου με αηδιάζει».

●Για την κριτική: «Ο πιο μεγάλος κριτικός είναι μικρός αν συγκριθεί με τον οποιονδήποτε δημιουργό».

Θα το πληρώσουν ακριβά πρωθυπουργός, Κεραμέως και Χρυσοχοΐδης, που τα έβαλαν με τους νέους, ιδίως με αυτούς από τους οποίους έχουν κλέψει τη νεότητα.