Η 4η Ιουλίου

Διακόσια σαράντα τέσσερα χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ (4 Ιουλίου 1776), κορύφωση της Αμερικανικής Επανάστασης κατά των Βρετανών (1775-1783), που άλλαξε την πορεία της παγκόσμιας Ιστορίας· κατά κοινή ομολογία. Τα υπόλοιπα -κρίσεις, επικρίσεις κ.λπ.- είναι θέματα που εξαρτώνται και συναρτώνται από και με ερμηνείες τόσες όσες και οι άνθρωποι. Αυτό είναι και η μεγάλη πρόκληση, το μεγάλο ενδιαφέρον, της Ιστορίας: ότι επιδέχεται και πρώτη και δεύτερη και… Τρίτη Ματιά!

Θα μπορούσα, χάριν παιδιάς, να βάλω τίτλο: Από τον Τζορτζ Ουάσινγκτον (πρώτο πρόεδρο) στον Ντόναλντ Τραμπ (45ο, τωρινό). Ομως το βρήκα, το λιγότερο, άκομψο, με 50.000 κρούσματα του Covid-19 μόνο σε μία μέρα στις ΗΠΑ, προχθές, να κάνω αστειάκια με τον μεγαλοεργολάβο, πρώην τηλεπαρουσιαστή, νυν πρόεδρο, ο οποίος κάνει πολιτική με τουίτερ, φέρει σοβαρή ευθύνη για τη θανατηφόρα εξάπλωση-ρεκόρ της πανδημίας στις ΗΠΑ και στο διαδικτυακό πορτρέτο του (Google)… αποτιμάται ως «Καθαρή αξία: 2,1 δισεκατομμύρια USD (2020)». Μνημονεύοντας μάλιστα την αναγνωρισμένη ιστορική προσωπικότητα του Ουάσινγκτον, παρά τις όσες αντιρρήσεις μπορεί να έχει κανείς (π.χ. η σφαγή των αυτοχθόνων της οποίας ηγήθηκε, προτού ηγηθεί του ένοπλου αγώνα κατά των Αγγλων αποικιοκρατών). Αλλωστε -κακά τα ψέματα…- οι διαμορφωτές της Ιστορίας δεν έχουν κοινά «μέτρα και σταθμά» με αυτόν που λέμε «μέσο άνθρωπο».

Τι έκανε όμως ο Ουάσινγκτον -έτσι, μια και το ’φερε ο λόγος- που δεν θα έκανε ποτέ ο Τραμπ; Αποποιήθηκε πρόταση ισοβιότητας μετά τη δεύτερη εκλογή του στην προεδρία -και στις δύο (1789-1797) παμψηφεί από το σώμα των εκλεκτόρων. Είπε δε περίπου -γράφω από μνήμης, αλλά αυτό είναι η ουσία: Δεν μπορεί να υπάρξει δημοκρατία με ισοβιότητα του ανώτατου άρχοντα!

Ηταν, ακόμα, ο εμπνευστής της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ (δεκατρείς πολιτείες ήταν τότε), βασισμένης στις αρχές του Διαφωτισμού, που συνέταξαν ο, εν συνεχεία τρίτος πρόεδρος των ΗΠΑ, Τόμας Τζέφερσον, και ο γνωστός Βενιαμίν Φραγκλίνος.

Επίσης, μετά τον νικηφόρο πόλεμο κατά των Αγγλων και προτού εκλεγεί πρώτος πρόεδρος, αποσυρόμενος ο Ουάσινγκτον στα κτήματά του (κτήματα όσα περίπου η μισή… Ελλάδα, στο Βέρμοντ Μάουντ της Βιρτζίνια), πρώτη του μέριμνα ήταν να απελευθερώσει τους σκλάβους του· αυτά το 1783, 237 χρόνια πριν από τον αποτρόπαιο φόνο του (απόγονου σκλάβων) Τζορτζ Φλόιντ από αστυνομικό, που ξεσήκωσε κύματα αντιρατσιστικής οργής παγκοσμίως.

Υπάρχει βέβαια η εντύπωση ότι οι ΗΠΑ, από την Ανεξαρτησία τους μέχρι τον Αμερικανο-Ισπανικό πόλεμο του 1898, που μπαίνουν χοντρά στα «μεγάλα παιχνίδια» προς εκτοπισμό των Ισπανών από τη Λατινική Αμερική και τους δρόμους του διεθνούς εμπορίου, ήταν μία διαρκής εστία ελπίδας για τον κόσμο, χωρίς αναμείξεις στα εσωτερικά άλλων χωρών κ.λπ. Στο εκτενές και τεκμηριωμένο πόνημά του (939 σελίδες, καλά να είναι ο άνθρωπος!)

Η ύβρις της ανισότητας – μέσα από την παγκόσμια Ιστορία, ο Γιάννης Λομβαρδάς μάς πληροφορεί (σελ. 556) -βάσει επίσημου καταλόγου του υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ- ότι σε έναν αιώνα μετά την Ανεξαρτησία (1798-1895) οι ΗΠΑ έκαναν σε εσωτερικές υποθέσεις άλλων χωρών… 103 επεμβάσεις! Είπαμε, η Ιστορία έχει και… Τρίτες Ματιές.