Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης: ‘Γαλάζια’ μετάλλαξη με στρατιά μετακλητών

Αν σας ρωτήσουν τι έκανε η Ν.Δ. επί επτά χρόνια στον χώρο της έρευνας και της ψηφιακής διακυβέρνησης, δείξτε τους το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ). Επτά χρόνια μετά την απόσπαση του EKT από το Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών και τη μεταφορά του στο υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, τα προβλήματα που δημιουργήθηκαν έχουν οδηγήσει έναν από τους σημαντικότερους δημόσιους επιστημονικούς φορείς της χώρας σε απαξίωση και αλλοίωση του θεσμικού του ρόλου.

Η υποστελέχωση βαθαίνει, η κομματοκρατία απογειώνεται, έμπειρο και ειδικευμένο προσωπικό αποχωρεί κάτω από την πίεση των προβλημάτων και την ίδια στιγμή σχεδιάζονται νέες απολύσεις, εξαιτίας της λήξης των προγραμμάτων του Ταμείου Ανάκαμψης.

Με ορατό τον κίνδυνο η μείωση του προσωπικού στο ΕΚΤ (τακτικού και έκτακτου) να φτάσει στο 50% μέσα σε δυόμισι χρόνια, σχεδόν το σύνολο της αντιπολίτευσης (ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ, Νέα Αριστερά, Ελληνική Λύση) έχει προχωρήσει σε πλήθος κοινοβουλευτικών ερωτήσεων τους τελευταίους μήνες.

Ο υφυπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Χρήστος Δερμεντζόπουλος, σε απάντησή του σε ερώτηση της Νέας Αριστέρας, αναφέρει ότι το έκτακτο προσωπικό του ΕΚΤ σε «καμία περίπτωση» δεν καλύπτει πάγιες και διαρκείς ανάγκες. Ο ισχυρισμός αυτός δεν διαψεύδεται μόνο από τους εργαζομένους. Διαψεύδεται και από την πραγματικότητα: οι μισοί συμβασιούχοι απασχολούνται στον φορέα για πέντε χρόνια και άνω, το ένα τέταρτο του συνόλου απασχολείται για διάστημα που υπερβαίνει τη δεκαετία, ενώ το 10% εργάζεται εκεί για περισσότερα από είκοσι έτη. Σε αυτή την τελευταία κατηγορία ανήκει ο απολυμένος πλέον Γιάννης Βουλγαράκης, που μίλησε στην «Εφ.Συν.».

Επί 10 μήνες η κυβέρνηση αρνείται συνάντηση με το Σωματείο Εργαζομένων, παρότι υπάρχουν σοβαρές καταγγελίες που τους έχουν οδηγήσει να προσφύγουν στο Συμβούλιο της Επικρατείας, για θέματα όπως ο εσωτερικός κανονισμός λειτουργίας.

Από τον καταιγισμό κοινοβουλευτικών ερωτήσεων για το θέμα απουσιάζουν ωστόσο σκοτεινότερες πτυχές της υπόθεσης που εντοπίζονται και στη «Διαύγεια». Αποκαλυπτικά είναι όσα αναφέρθηκαν δημοσίως από το Σωματείο Εργαζομένων στην Ερευνα του ΕΚΤ σε μια ημερίδα στις 13 Ιουνίου 2026 με θέμα: «Η επιστημονική έρευνα σε κρίση, προκλήσεις και προοπτικές», στην οποία παρευρέθηκαν εκπρόσωποι σωματείων εργαζομένων από τη συντριπτική πλειοψηφία των ερευνητικών ιδρυμάτων της χώρας.

Διευθυντής με ελάχιστες δημοσιεύσεις

Στα τέλη του 2023 ο Δ. Παπαστεργίου, υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης (με υφυπουργό, αρμόδιο για το ΕΚΤ, τον Κ. Κυρανάκη), ορίζει νέο Δ.Σ. στον οργανισμό, του οποίου τα μισά μέλη (τα 3/6) είναι γαλάζιοι μετακλητοί. Το Δ.Σ. ορίζει διευθυντή του ΕΚΤ ακόμα έναν μετακλητό από το γραφείο του Κ. Κυρανάκη, χωρίς να έχει προηγηθεί προκήρυξη. Ο υπουργός όρισε το Δ.Σ. του ΕΚΤ στις 21 Δεκεμβρίου 2023 (Διαύγεια ΑΔΑ: ΨΩΟΝ46ΜΤΛΠ-ΜΥ7) και στις 8 Ιανουαρίου 2024 το Δ.Σ. όρισε τον διευθυντή του ΕΚΤ (Διαύγεια ΑΔΑ: 94ΗΕ46ΜΓ35-ΝΔ5). Οπως επισημάνθηκε στην εκδήλωση, κανένα μέλος του Δ.Σ. δεν προερχόταν από τον αμιγή χώρο της έρευνας (υπήρχε μόνο ένα εν ενεργεία μέλος ΔΕΠ και ένα πρώην).

Νέος διευθυντής του ΕΚΤ διορίστηκε ο Κυριάκος Τολιάς. Ο ίδιος ήταν αποσπασμένος στο ιδιαίτερο γραφείο του Κυρανάκη από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, όπου υπηρετούσε ως υπάλληλος με ειδικότητα Τ.Ε. Πληροφορικής. Εκθετη είναι η πολιτική ηγεσία του υπουργείου για το γεγονός ότι δεν ακολουθήθηκαν οι διαδικασίες/προϋποθέσεις που ο ίδιος ο νόμος προβλέπει για τον διορισμό του διευθυντή, δηλαδή ανοιχτή προκήρυξη, εγνωσμένο διεθνές ερευνητικό κύρος κ.λπ.

Ο κ. Τολιάς έλαβε διδακτορικό από το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου το 2020, μόλις τρία χρόνια δηλαδή πριν γίνει διευθυντής. Αξίζει να σημειωθεί πως ερευνητές του τομέα της Πληροφορικής, που είναι διευθυντές ερευνητικών ινστιτούτων στην Ελλάδα, είναι σύνηθες να έχουν ένα εύρος αναφορών στο Google Scholar από 10.000-25.000 ενώ ο διευθυντής του ΕΚΤ είχε μονοψήφιο αριθμό όταν διορίστηκε! Παράλληλα, όπως αναφέρει το Σωματείο Εργαζομένων στο Scopus, μία από τις μεγαλύτερες διεθνείς βάσεις δεδομένων επιστημονικής βιβλιογραφίας και παραπομπών, εμφανίζονται μόλις τρεις (3) δημοσιεύσεις του.»

Αν σε αυτό προστεθεί ότι το ΕΚΤ είναι και Εθνική Αρχή του Ελληνικού Στατιστικού Συστήματος (είναι δηλαδή μέλος της ΕΛΣΤΑΤ), τίθεται επιπλέον το ερώτημα: Πώς διασφαλίζεται ο Κώδικας Ορθής Πρακτικής για τις Ευρωπαϊκές Στατιστικές, όπου ρητώς αναφέρεται ότι η ανεξαρτησία των Εθνικών Στατιστικών Υπηρεσιών από πολιτικές και άλλες εξωτερικές παρεμβάσεις πρέπει να είναι διασφαλισμένη; Αραγε οι διορισμοί μετακλητών και η απουσία προκηρύξεων για τη θέση του διευθυντή θα τη διασφαλίσουν;

Απορία προκαλεί, τέλος, το γεγονός ότι ο διευθυντής του ΕΚΤ δεν έχει καταθέσει τη διατριβή του στο Εθνικό Αρχείο Διδακτορικών Διατριβών (ΕΑΔΔ), η ανάπτυξη του οποίου ανήκει θεσμικά στον οργανισμό όπου είναι διευθυντής. Σημειώνεται πως η κατάθεση μιας διατριβής στο ΕΑΔΔ θεωρείται υποχρεωτική προϋπόθεση για την αναγνώριση του τίτλου του διδάκτορα από το ΑΣΕΠ.

Το οξύμωρο είναι πως με την τάχιστη ανέλιξή του ο ίδιος πλέον ως διευθυντής Ερευνητικού Κέντρου καταχωρίζεται στη βαθμίδα του ερευνητή Α΄ στο ΑΠΕΛΛΑ (το σύστημα για την εξέλιξη καθηγητών Πανεπιστημίου και ερευνητών), άρα μπορεί να αξιολογήσει αναπληρωτές καθηγητές Πανεπιστημίων, ερευνητές Β΄ βαθμίδας κ.λπ.

Από τον Δεκέμβριο του 2023, που ορίστηκε το νέο ΔΣ, έχει μειωθεί το προσωπικό του Κέντρου κατά 30 άτομα. Το Σωματείο Εργαζόμενων στο ΕΚΤ επισημαίνει ότι «αν οι εργαζόμενοι ενός εμβληματικού ερευνητικού κέντρου, όπως το Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών, βρεθήκαμε να παλεύουμε με τη μετακλητοκρατία, προσπαθώντας να εξηγήσουμε τα αυτονόητα σε ανθρώπους που δεν έχουν καμία σχέση με (και κανένα ενδιαφέρον για) την Ερευνα, τότε κανείς από το ερευνητικό περιβάλλον της χώρας δεν μπορεί να αισθάνεται ασφαλής. Δεν ζητάμε καμία ειδική μεταχείριση, αλλά την εφαρμογή του νόμου για την Ερευνα».

Η επικοινωνιολόγος της Ν.Δ.

Την ώρα που το επιστημονικό, ερευνητικό και διοικητικό προσωπικό αποψιλώνεται με τη δικαιολογία της έλλειψης πόρων, φαίνεται πως λεφτά υπάρχουν. Για άλλους σκοπούς και για «δικά τους παιδιά». Οπως εντοπίσαμε στη Διαύγεια (ΑΔΑ: 96ΝΧ46ΜΓ35-Σ0Ν), για ένα έργο που έχει ενταχθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης, μια επικοινωνιολόγος, η Αφροδίτη Κράβαρη, φαίνεται να εισπράττει για εργασία 11 μηνών το ποσό των 34.400 ευρώ, ήτοι 3.400 ευρώ τον μήνα. Το αντικείμενό της, σύμφωνα με το έργο, είναι η… «δημιουργία περιεχομένου» για τη «διάχυση των αποτελεσμάτων» του έργου.

Η ίδια στο προσωπικό επαγγελματικό της site αυτοπαρουσιάζεται ως «θαυματουργός του branding» (branding miracle worker) και «αρχικτέκτονας branding και επικοινωνίας». Βέβαια το… θαύμα είναι πως, όπως αναφέρει η ίδια στην ιστοσελίδα της, εργάζεται από το 2019 μέχρι και σήμερα ως επικοινωνιολόγος στο κόμμα της Νέας Δημοκρατίας με αντικείμενο τη «Γενική ευθύνη για τη διαχείριση της επικοινωνίας, τη δημιουργία περιεχομένου και την επίβλεψη της Γραμματείας Εμπορίου, Βιομηχανίας και Επιχειρηματικών Υποθέσεων». Ωστόσο, η ίδια παραλείπει να αναφέρει στο site της πως απασχολείται επί 11 μήνες και στο Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης των «γαλάζιων» διοικήσεων. Κι άλλο θαύμα.

Ο ΦΟΡΕΑΣ

Το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ) είναι ο κεντρικός εθνικός οργανισμός που συλλέγει, οργανώνει και διαχέει την επιστημονική γνώση, την έρευνα, την τεχνολογική και πολιτιστική πληροφορία και την καινοτομία στην Ελλάδα. Είναι ΝΠΙΔ και εποπτεύεται από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Λειτουργεί ως Εθνική Αρχή της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής. Μεταξύ άλλων, διατηρεί όλο το αρχείο των διδακτορικών διατριβών της χώρας.

Απολυμένος έπειτα από 21 χρόνια προσφοράς

Ο Γιάννης Βουλγαράκης εργαζόταν στο ΕΚΤ επί 21 συναπτά χρόνια. Είναι φωτογράφος, εξειδικευμένος στην παραγωγή, επεξεργασία και διαχείριση ψηφιακού πολιτιστικού περιεχομένου. Για πάνω από δύο δεκαετίες κάλυπτε πάγιες και διαρκείς ανάγκες στον ίδιο εργοδότη (ΕΚΤ), με ανανεούμενες συμβάσεις, άλλοτε διετείς, άλλοτε ετήσιες, άλλοτε εξαμηνιαίες.

Στα τέλη Μαΐου απολύθηκε από το ΕΚΤ, καθώς η σύμβασή του δεν ανανεώθηκε. Οπως περιγράφει ο ίδιος στην «Εφ.Συν.», «δεν μου έχει ξανατύχει τέτοια συμπεριφορά, και έχω ζήσει πολλές διαφορετικές κυβερνήσεις τόσα χρόνια. Πολλές διευθύνσεις, υπουργούς και υφυπουργούς. Ποτέ δεν είχαμε τέτοια αντιμετώπιση και τόση απαξίωση στη δουλειά μας. Μαζί και με ειρωνεία.

Οταν ήρθε ο νέος διευθυντής, ο κ. Τολιάς, προσπαθούσαμε να του εξηγήσουμε τη δουλειά μας, π.χ., του λέγαμε για μια εφαρμογή που είχαμε κάνει για τη ζωοφόρο του Παρθενώνα. Η απάντησή του ήταν “Δεν με ενδιαφέρουν αυτά τα πράγματα”. Είναι πολύ άσχημο να προσπαθεί κάποιος να ακυρώσει όλο το παρελθόν της δουλειάς μας», περιγράφει με στενοχώρια.

«Γαλάζια» παιδιά

«Κάποια στιγμή ο διευθυντής μού είπε “Αντε, να ετοιμάζεσαι σιγά σιγά, δεν έχουμε λεφτά, δεν είσαι σε προτεραιότητα”. Δεν μου ανακοίνωσε βέβαια ποτέ την απόλυσή μου διά ζώσης, απλά δεν μου ανανέωσε τη σύμβαση. Αποχωρούσε κι άλλος κόσμος εκείνες τις μέρες και τότε γύρισε και μου είπε “Εσένα σε βλέπω να στενοχωρήθηκες πιο πολύ πάντως”. Εκτός από το οικονομικό σκέλος, αυτό που με πείραξε πάρα πολύ είναι όλη αυτή η ανηθικότητα».

Είναι αναγκασμένος στα 54 του να ψάξει έπειτα από 21 χρόνια άλλη δουλειά, με τις ικανότητές του να είναι δύσκολα αξιοποιήσιμες αλλού. «Από τότε που ήρθε αυτή η διοίκηση και από την περίοδο του προηγούμενου υφυπουργού, έχει διαλυθεί το σύμπαν στο ΕΚΤ. Πολλοί άνθρωποι βρίσκονται υπό καθεστώς φόβου λόγω επαπειλούμενης απόλυσης. Τόσα χρόνια οι εργαζόμενοι στο ΕΚΤ υπηρετούσαμε την έρευνα, την επιστήμη και τον πολιτισμό, όχι την εκάστοτε κυβέρνηση. Τώρα πια δεν ξέρουμε ποιοι είμαστε και τι θα κάνουμε την επόμενη μέρα ή τι έπρεπε να κάναμε χθες. Εχουμε αποδείξει την αξία μας και έχουμε μια τεχνογνωσία η οποία φεύγει μαζί μας.

»Θυμάμαι τα παλαιότερα χρόνια δεν προλάβαινα καν να ανοίξω τα δεκάδες ευχαριστήρια emails που μου έστελνε διάφορος κόσμος […] Το πρώτο σοκ ήταν όταν αλλάξαμε χώρο και φύγαμε το 2019 από το Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών. Οταν φύγαμε από εκεί, χάσαμε και πολλές σχέσεις με την κοινότητα των ερευνητών – ο χώρος έχει πάντα σημασία. Πλέον κυριαρχεί το “γαλάζιο” στο ΕΚΤ όσο ποτέ άλλοτε. Ισως, όπως φαίνεται, έπρεπε να… φοράω συγκεκριμένα χρώματα για να κρατήσω τη δουλειά μου ή να έλεγα έστω ότι υποστηρίζω αυτά τα χρώματα. Η ειρωνεία είναι ότι η προηγούμενη διοίκηση είχε “ντύσει” με τις φωτογραφίες μου τον χώρο των γραφείων μας. Ενώ εγώ έφυγα, οι φωτογραφίες είναι εκεί ακόμη», λέει ο Βουλγαράκης.