Το σύστημα εργάζεται μεθοδικά και υπογείως για την αδιατάρακτη συνέχειά του. Μέσο γι’ αυτό η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Ή μάλλον η μεταμόρφωσή του, έτσι που να παραβιάζεται η εικόνα του ως ανθρώπου και να παύει να είναι κόσμος, με την έννοια πως ο άνθρωπος με την όρθια στάση του, το παράστημά του, την αμφίεσή του και το παρουσιαστικό του εν γένει ομορφαίνει τον περιβάλλοντα χώρο και αποτελεί μέσα σ’ αυτόν ένα κόσμημα. Και σου έρχεται έτσι να αναφωνήσεις με τρόπο πανηγυρικό τη διαχρονική κατακλείδα του αρχαίου Αθηναίου ποιητή του 4ου αιώνα π.Χ. Μενάνδρου: «ὡς χαρίεν ἔστ’ ἄνθρωπος ἂν ἄνθρωπος ᾖ», που πάει να πει: πόσο χαριτωμένος είναι ο άνθρωπος αν είναι άνθρωπος!
Αλλά ο άνθρωπος, είτε ως άτομο είτε ως ομάδα, δεν είναι μόνος του. Τον παίρνουν από τη βρεφική του ηλικία και τον κατασκευάζουν κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση. Και τον παίρνει πρώτο απ’ όλους κι απ’ όλα το σύστημα. Και τον φτιάχνει κατά τη δική του εικόνα και ομοίωση, έτσι που να είναι μέρος του συστήματος και να ακολουθεί ό,τι εκείνο προστάζει και επιβάλλει διά των μηχανισμών του. Ενα τέρας τον συνοδεύει σε κάθε του βήμα και κάθε του κίνηση και του υποβάλλει τρόπους για το τι πρέπει να υιοθετεί για να γίνεται αποδεκτός απ’ το σύνολο ή να κερδίζει την προσοχή του συνόλου. Τον χειραγωγεί ο Μινώταυρος της μόδας!
Το δυστύχημα σε όλη αυτή τη σχέση είναι πως τη μόδα τη διαμορφώνει το σύστημα με τρόπο μάλιστα που να επιδρά καταιγιστικά πάνω στον άνθρωπο. Και ο Μινώταυρος αυτός τον αρπάζει απ’ τα πρώτα χρόνια που ξεκινά να αποκτά αίσθηση του περιβάλλοντος και της θέσης του μέσα σ’ αυτό.
Πρώτα ήρθαν οι Βέρμαχτ! Αυτές οι ψηλές δερμάτινες μπότες με τους χοντρούς λαστιχένιους πάτους. «Οχι, βρε παιδί μου, δεν κάνει, τι ζηλεύεις από αυτές;» ήρθε η αντίδραση του πατέρα, που η Βέρμαχτ τού ήταν γνώριμη ως ο τακτικός γερμανικός στρατός που αιματοκύλισε την ανθρωπότητα και έκανε πολλές φορές τους ανθρώπους να σιχαίνονται τον άνθρωπο. «Αυτές τις φορούσαν οι Γερμανοί στρατιώτες κι έσφαζαν τον κόσμο!» Ματαίως αντιδρούσε ο πατέρας. Το παιδί, που δεν ήξερε από αυτά, επέμενε. Γιατί και ο συμμαθητής φοράει Βέρμαχτ. Και ο φίλος του αγόρασε Βέρμαχτ.
Υστερα ήρθαν τα σκουλαρίκια. Που τα φορούσαν ώς τότε οι γυναίκες στα αυτιά τους και γίνονταν όμορφες. Μα τώρα η μόδα πέρασε και στα αγόρια. Και σιγά σιγά και στους άντρες. Και δεν κρέμονταν μόνο στα αυτιά. Γέμισε τρύπες το πρόσωπο: φρύδια, μάγουλα, γλώσσα, χείλη, πηγούνι… Και δεν φτάσανε αυτά. Μπήκε ο χαλκάς και στη μύτη! Κι ήρθε η εξέγερση ξανά του πατέρα. «Βρε παιδί μου, χαλκά έβαζαν τα αφεντικά στη μύτη των δούλων για να τους τραβούν από εκεί. Δεν έχεις ακούσει να λένε τον σέρνει απ’ τη μύτη;» Τζάμπα ο κόπος! Εβαλε η φίλη, έβαλε ο φίλος σιδεράκια στη μύτη. Πώς να υστερεί το παιδί και να βρίσκεται έξω απ’ τη μόδα; Ηρθε μετά το τατουάζ. Επώδυνη και δαπανηρή πράξη. Μεγάλα ονόματα του αθλητισμού και της τέχνης έχουν γεμίσει το σώμα τους με μελάνες και περίεργες εικόνες. Αντιδρά πάλι ο πατέρας: «Τέτοια πράγματα έκαναν στους κρατούμενους στα στρατόπεδα των ομήρων και της βιομηχανίας θανάτου. Σε όσους βέβαια δεν έπαιρναν τον δρόμο για τα κρεματόρια αλλά για τα συνεργεία δουλειάς». Τζάμπα ο κόπος κι εδώ!
Και μαζί με όλα αυτά, να και τα σχισμένα και κουρελιασμένα ρούχα, το κούρεμα γουλί και το βαμμένο κεφάλι, τα μαθητικά πάρτι, τα κορμιά και οι κοιλιές έξω χειμώνα και καλοκαίρι των άγουρων κοριτσιών, να και οι συμμορίες των δεκαπεντάχρονων και το ξύλο στις πλατείες και στους κεντρικούς δρόμους, να το θράσος και η αναίδεια μικρών και μεγάλων απέναντι στους δασκάλους, στις αστυνομικές και δικαστικές αρχές, απέναντι σε ό,τι πρέπει να εμπνέει τον σεβασμό, αλλά και τον φόβο ακόμα.
Ποιος φταίει για όλα αυτά και για άλλα ακόμη; Φταίει το τέρας της μόδας; Φταίει το αφεντικό του Μινώταυρου; Φταίει η παράταξη που έχει την πλειοψηφία στη Βουλή και αποφασίζει ό,τι γουστάρει;
Μωραίνει Κύριος ὃν βούλεται! Ηρθε πριν λίγο και ο κορυφαίος υπουργός και εξέφρασε δημοσίως τη θέση του περί όπλων: είναι οπαδός, λέει, του αμερικάνικου μοντέλου. Είναι υπέρ, είπε, της οπλοκατοχής, για να μπορούν να αμύνονται οι άνθρωποι και να ’ναι νταήδες! Κι έτσι κάποια μέρα οι συμμορίες των ανηλίκων δεν θα χτυπιούνται κρατώντας ξύλα στα χέρια τους. Θα χτυπιούνται κρατώντας πιστόλια! Και θα ψάχνουν οι ψυχολόγοι και οι παιδοψυχίατροι να βρουν ποιος φταίει και πώς θα περιοριστεί το κακό!
*Φιλόλογος, συγγραφέας
