Είναι κάποιοι άνθρωποι που μάτωσαν, πραγματικά, προκειμένου να ξεχερσώσουν λίγη γη – να ανοίξουν, αλίμονο, μικρά έστω μονοπάτια που οδηγούν στον εξανθρωπισμό (αυτολεξεί) του Ανθρώπου! Ρωτάει… λοιπόν, ως άλλος επιδέξιος ανιχνευτής του χρόνου, ο πολύς, ωστόσο και μέγας αιρετικός Μιχάλης Κατσαρός μέσα από τις κηλιδωμένες σελίδες του «νεκρού Δάσους» του: «Και τώρα τι πρέπει να γίνει / σ’ αυτό το νεκροταφείο των ονομάτων; / σ’ αυτό το νεκροταφείο των λέξεων;»
Ο δημιουργός του «Κατά Σαδδουκαίων», ο ποιητής που αμφισβητήθηκε και λοιδορήθηκε ακόμη και από την «πεφωτισμένη» γραμμική Αριστερά της εποχής του ‘50, ο… «Μισέλ» που, πάλι έγκαιρα, μας παρότρυνε να πάρουμε νερό μαζί μας γιατί «το μέλλον θα έχει ξηρασία», στέκεται, αλήθεια, τόσο πολύ ψηλά εδώ, που ακτινογραφεί και αποτυπώνει εντελώς αυτό που ήταν, αυτό που είναι και αυτό που έρχεται, καθότι απλά: Ετσι ήταν, έτσι είναι και έτσι θα έρχεται, περίπου, πάντα.
Αν και ο Κατσαρός διυλίζει, επί της ουσίας, τον χρόνο μέσα από τις μεγάλες ιδεολογίες των καιρών και τους μυθικούς ήρωες που δοξάστηκαν υπέρμετρα από τους ανθρώπους και, όμως, ο χρόνος, τα ίδια γεγονότα, οιονεί, τις ακύρωσαν και τις εκφύλισαν, κινείται πάνω και πέρα απ’ αυτό γιατί εκ προοιμίου αναζητά έντιμα και καθαρά το «τι πρέπει να γίνει». Δεν το βρίσκει ακέραια, βέβαια, αλλά το προσεγγίζει με ένα σκληρό, ωστόσο πυκνό και ρεαλιστικό δίστιχο – το τελευταίο στο «Νεκρό δάσος» του:
«Πώς θα ξαναβαφτίσουμε τις πυρκαγιές», άραγε, αναρωτιέται: Για να τολμήσει μόνος του, αλλά ευσταλής και γενναίος, να απαντήσει ξαναρωτώντας: «ελευθερία, ισότητα, Σοβιέτ, εξουσία;» Δηλαδή: έχοντας στον νου έναν ολόκληρο ιστορικό κύκλο, καταλήγει πως ο δρόμος είναι πάντα δύσκολος, τραχύς και κλειστός – όχι ανοιχτός πάντως, και οδηγεί σε αδιέξοδα που, ενδεχομένως, ο σημερινός άνθρωπος και το πνεύμα του δεν μπορούν να κατανοήσουν και, επέκεινα, να τα ξεπεράσουν. Βιώνει, έτσι, οδυνηρές επαναλήψεις που, αφ’ εαυτού, γίνονται ακόμη πιο τραγικές, καθώς επαναλαμβάνονται, εν πολλοίς, ανιαρά – με τα ίδια πάνω-κάτω λάθη που τον φυλακίζουν περισσότερο…
* Δημοσιογράφος
