Υπήρξαν, συμβαίνουν και θα συντελούνται, πάντοτε, γεγονότα εμβληματικού χαρακτήρα, που συνιστούν μήτρα σειράς σημαντικών εξελίξεων και πυροδοτούν έντονους κοινωνικοπολιτικούς κραδασμούς και συναφείς διεργασίες. Γεγονότα που σημαδεύουν ανεξίτηλα τη συλλογική μνήμη και επηρεάζουν κρίσιμα και αποφασιστικά τη συλλογική ταυτότητα, προς την οποία και διατελούν σε σχέση συνάρμοσης αδιάσπαστης στερεότητας.
Τέτοιο και για το «παρ’ ημίν» ιστορικoπολιτικό γίγνεσθαι γεγονός απετέλεσε και η προ 63 ετών επισυμβάσα, στη Θεσσαλονίκη, στυγερή δολοφονία του βουλευτή της ΕΔΑ (Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά) στο Ελληνικό Κοινοβούλιο Γρηγόρη Λαμπράκη, που κυριολεκτικώς συγκλόνισε το πανελλήνιο, αλλά και έντονη διεθνή διέγερση και συναφείς αντιδράσεις προκάλεσε, με την Ελλάδα να αναδεικνύεται και να σκιαγραφείται ως χώρα δράσης παρακρατικών μηχανισμών και συνεργατικής σύμπλευσης και διασύνδεσης κρατικών αξιωματούχων με παρακρατικές ομάδες, τόσον κατά την εξύφανση και εκδήλωση της συγκεκριμένης εγκληματικής δράσης όσον και κατά τη σύντονη και επίμονη επιχείρηση συγκάλυψής της που εκδηλώθηκε και ακολούθησε.
Γνωστά τα γεγονότα και οι πρωταγωνιστές τους. Η Ιστορία έχει ήδη κάνει τις θετικές και αρνητικές καταγραφές και τις αντίστοιχες αξιολογικές αποτιμήσεις της και έχει κατατάξει, αναλόγως και όπως αρμόζει να γίνεται, θαρραλέους με χαλύβδινη αποφασιστικότητα και απαράμιλλο σθένος ευόρκους δικαστικούς και εισαγγελικούς λειτουργούς και, αντιστοίχως, θλιβερούς επιόρκους και ανάξιους να είναι φορείς τέτοιων ιδιοτήτων.
Εχει αναδείξει (και διεθνώς) την υπόθεση της δολοφονίας Λαμπράκη σε ένα διαχρονικό εμβληματικό σύμβολο δικαστικού αγώνα τιμής, με ασυμβίβαστη αποφασιστικότητα και απαράμιλλο δικαστικό σθένος και σε ένα φωτεινό ορόσημο καταξίωσης, τιμής και φρονηματισμού για την ασυμβίβαστη μαχόμενη δημοσιογραφία και την ανεκτίμητη συνεισφορά της στη μαυρίλα των καιρών και την αγρίως δοκιμαζόμενη δημοκρατία.
Εννοείται ότι «παρακράτος» και «παρακρατικοί μηχανισμοί» δεν απετέλεσαν και δεν συνιστούν γνώρισμα αλλοτινών εποχών μόνο και πως, αυτά, ουδεμιάς χρονικής περιόδου εξαιρούνται ή αποκλείονται, εν δυνάμει. Διαχρονικώς και ανεξαρτήτως μεταβολής των εκάστοτε ιστορικών συνθηκών, κοινή είναι η λογική του σκληρού τους πυρήνα και κοινή η λειτουργική τους ταυτότητα, με τις επιβεβλημένες, κάθε φορά, προσαρμογές τους στην τρέχουσα νέα πραγματικότητα και τις ανακύπτουσες προς «εξυπηρέτηση» συναφείς ανάγκες της. Η μορφή τους μόνο διαφοροποιείται ή εναλλάσσεται, με τη βασική γενεσιουργό αιτία τους σταθερώς και επαναληπτικώς να επανακάμπτει.
Τα ανωτέρω και δη κατά μείζονα λόγο συντρέχουν-ισχύουν και για τους «ασπόνδυλους» επίορκους «λειτουργούς», με το μικρό τους «μπόι» και το περισσό τους θράσος. Ωστόσο, η αλλαγή και μόνο των εποχών και η μεγάλη χρονική απόσταση του «τότε» από το «τώρα» δεν διασφαλίζουν αφ’ εαυτών και δεν καθιστούν απλή, φυσική και αυτονόητη ενέργεια την επιτέλεση του δικαστικού καθήκοντος σήμερα.
Απλά, φυσικά και αυτονόητα, σε αυτές τις περιπτώσεις, είναι μόνο τα «πρέπει». Τα «είναι», όμως, επί του πεδίου κρίνονται, αποδεικνύονται και επιβεβαιούνται.
Σίγουρα, το συνταρακτικό γεγονός της δολοφονίας του Γρηγόρη Λαμπράκη και τα περί αυτό πολυσήμαντα διαδραματισθέντα ενέχουν και εκπέμπουν ισχυρότατη και διαχρονικώς επίκαιρη διδακτική σημειολογία και αντίστοιχης βαρύτητας συμβολισμό.
«Σαρτζετάκηδες» και «Δελαπόρτες», ευτυχώς, πάντα θα υπάρχουν και θα φρονηματίζουν, αγνοώντας περιφρονητικά τους «Κόλληδες» της (δυστυχώς και εν δυνάμει τουλάχιστον) επίσης παρούσας αντίπερα όχθης, που αλλού «αλληθωρίζουν» και περί άλλων κήδονται. Οπως, σε πείσμα των καιρών, κόντρα στις παντοειδείς και τις πολύμορφες αντιξοότητες, θα υπάρχουν «Μπέρτσοι» και «Ρωμαίοι», που θα εξυψώνουν, θα τιμούν και θα αναδεικνύουν τη δημοσιογραφία σε πραγματικό-αληθινό μετερίζι και σε ουσιαστικό ανεξάρτητο μηχανισμό αμφισβήτησης και ελέγχου της κάθε εξουσίας.
*Αντεισαγγελέας Αρείου Πάγου ε.τ.
