• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 28.4°C / 32.0°C
    3 BF
    44%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 23.9°C / 28.7°C
    1 BF
    40%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.5°C / 30.4°C
    3 BF
    62%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 18.8°C / 18.9°C
    2 BF
    76%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    3 BF
    73%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    28°C 22.9°C / 29.9°C
    2 BF
    48%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    23°C 23.4°C / 24.0°C
    2 BF
    31%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 26.3°C / 26.3°C
    3 BF
    48%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    28°C 26.5°C / 29.7°C
    2 BF
    70%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    29°C 26.2°C / 28.9°C
    3 BF
    58%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 27.2°C / 28.8°C
    5 BF
    65%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 27.3°C / 28.7°C
    2 BF
    48%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 25.9°C / 25.9°C
    2 BF
    65%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    31°C 30.1°C / 30.9°C
    3 BF
    27%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    30°C 28.4°C / 31.5°C
    3 BF
    35%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.8°C / 27.8°C
    4 BF
    74%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 28.6°C / 32.2°C
    4 BF
    20%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 24.4°C / 26.3°C
    3 BF
    74%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.6°C / 28.3°C
    3 BF
    73%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.3°C / 25.3°C
    4 BF
    28%
EUROKINISSI/ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΑΓΑΛΑΚΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Περιβάλλον και δικαιοσύνη

  • A-
  • A+
Ο συστηματικός αποκλεισμός από την ισότιμη πρόσβαση στον δημόσιο χώρο για την πλειονότητα των ατόμων που διαμένουν στα σύγχρονα αστικά κέντρα οδηγεί αναπόφευκτα στον αποκλεισμό τους από μια φυσιολογική καθημερινότητα και, μοιραία, συντελεί στην κοινωνική τους απαξίωση.

Δύο έννοιες βαθιά συνδεδεμένες με την ύπαρξη του ανθρώπου και την εξέλιξή του σε κοινωνίες, που όμως συχνά αδυνατούμε να συλλάβουμε ουσιαστικά. Τείνουμε να τις θεωρούμε δεδομένες, καταλήγοντας να γίνονται ορατές μόνο ως έλλειψη.

Είναι γεγονός ότι αφουγκραστήκαμε το περιβάλλον όταν, πλέον, αποτέλεσε τραυματισμένη πραγματικότητα. Με τον ίδιο τρόπο, επικαλούμαστε τη δικαιοσύνη σχεδόν αποκλειστικά όταν αποζητούμε την παρέμβασή της, όταν αυτή απουσιάζει.

Η πρωτόγνωρη συνθήκη της πανδημίας επηρέασε ποικιλοτρόπως κάθε πτυχή του δημόσιου και ιδιωτικού βίου. Αυτή η νέα υγειονομική πραγματικότητα, σε συνδυασμό με τα πλέον ορατά αποτελέσματα της τεράστιας αστικοποίησης στη σκιά της παγκόσμιας οικονομικής και περιβαλλοντικής κρίσης, αποτέλεσαν το έδαφος στο οποίο –όσο και αν δεν είμαστε πραγματικά έτοιμοι γι' αυτό– ανθίζει η συζήτηση για τη βιώσιμη διαχείριση του δημόσιου χώρου.

Πληθαίνουν οι μελέτες που επιβεβαιώνουν τα οφέλη της επαφής του ανθρώπου με το περιβάλλον και πιο συγκεκριμένα τον φιλικό προς εκείνον δημόσιο χώρο – έναν χώρο σχεδιασμένο να σέβεται τις ανάγκες του. Ειδικά υπό το πρίσμα των διευρυμένων περιόδων αποστασιοποίησης με ασαφή χρονικά όρια, η πρόσβαση σε καλής ποιότητας δημόσιο χώρο αποτελεί επίσημα παράγοντα βελτίωσης των δυσμενών επιπτώσεων της πανδημίας στη σωματική και ψυχική υγεία του ανθρώπου.

Δυστυχώς, στους κατοίκους των μεγάλων αστικών κέντρων αντιστοιχεί δημόσιος χώρος αναλογικά πολύ λιγότερος από αυτόν που επιβάλλει η άνοδος του σύγχρονου επιπέδου ποιότητας διαβίωσης ως επαρκή. Ενδεικτικά, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προσδιορίζει την ελάχιστη αναλογία πρασίνου στις πόλεις σε 9 τ.μ./κάτοικο, ενώ για κάθε άτομο που διαμένει στην πόλη της Αθήνας αντιστοιχούν περίπου 0,96 τ.μ.

Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, κανονικοποιήθηκε πλήρως η αναφορά στις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού ως «απώλειες που θα προκύψουν» και όχι ως ομάδες που χρήζουν επιπλέον στήριξης, που μέσα από τις ανάγκες τους θα διαμορφωθεί η ατζέντα για τη χάραξη σύγχρονων πολιτικών διαχείρισης των κρίσεων. Ομως ο δημόσιος χώρος και ο αστικός του εξοπλισμός είναι δημιούργημα σχεδιασμών του παρελθόντος, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τους κανόνες που τον διέπουν. Δεν αποτελεί έναν ουδέτερο χώρο όπου όλοι μετέχουν ισότιμα και απολαμβάνουν ίσες ευκαιρίες.

Υπηρετεί τις κοινωνικοοικονομικές συνθήκες που του επιβάλλονται από τους θαμώνες του, στιγματίζεται από τις ζωές και τις ανάγκες τους, αγκαλιάζει ή συγκρούεται με αυτές ανάλογα με τις δυνατότητες που του έχουν επιβληθεί κατά τον σχεδιασμό του. Για τις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού η επαφή με τον δημόσιο χώρο αποτελεί μια πραγματικότητα πολυσύνθετη.

Ενδεικτικά αξίζει να εξετάσουμε ότι οι γυναίκες, που αποτελούν την πλειονότητα του παγκόσμιου και εγχώριου πληθυσμού, αισθάνονται πολύ λιγότερη ασφάλεια εντός του δημόσιου χώρου σε σχέση με τους άντρες, παράγοντας καθοριστικός για την παραμονή τους σε αυτόν.

Ατομα χαμηλότερου εισοδήματος και μετανάστριες/στες συχνά διαμένουν σε μικρότερα σπίτια, εντός περιοχών οι οποίες στερούνται ποιοτικού δημόσιου χώρου με μέριμνα στις ανάγκες τους. Ατομα με αναπηρίες αντιμετωπίζουν καθημερινές προκλήσεις προσβασιμότητας και ασφάλειας καθ’ όλη τη διάρκεια παραμονής τους στον δημόσιο χώρο. Τα παιδιά καθώς και τα άτομα τρίτης ηλικίας συχνά αδυνατούν να επισκεφθούν τον δημόσιο χώρο με τη συχνότητα που επιβάλλουν οι ανάγκες τους, λόγω των μεγάλων ανεπαρκειών του.

Ο συστηματικός, λοιπόν, αποκλεισμός από την ισότιμη πρόσβαση στον δημόσιο χώρο για την πλειονότητα των ατόμων που διαμένουν στα σύγχρονα αστικά κέντρα οδηγεί αναπόφευκτα στον αποκλεισμό τους από μια φυσιολογική καθημερινότητα και, μοιραία, συντελεί στην κοινωνική τους απαξίωση. Μια πιθανή εξήγηση θα μπορούσε να είναι ότι έχουμε συνηθίσει οι «ευάλωτες ομάδες πληθυσμού» να ορίζονται ως ένα υποσύνολο του γενικότερου πληθυσμού, συνθήκη η οποία καθιστά τη μη εκπλήρωση των αναγκών τους «κάτι φυσικό και μάλλον αναπόφευκτο».

Ομως η πραγματικότητα διαφέρει κατά πολύ. Μάλλον ορθότερο θα ήταν να ορίσουμε τον πληθυσμό με χαρακτηριστικά «μη ευαλωτότητας» ως υποσύνολο του γενικότερου πληθυσμού, και όχι το αντίθετο. Είναι πλέον ξεκάθαρο ότι σε περιόδους μεγάλης κρίσης, οι ανάγκες των ανθρώπων πρέπει, μετουσιωμένες πια, να επιβάλλονται και να επιβάλλουν, και όχι να αντιμετωπίζονται σαν εμπόδια τα οποία θα πρέπει να αποφύγουμε ή να αποσιωπήσουμε.

Η πρόοδος της κοινωνίας εξάλλου αξιολογείται και από την ικανότητά της αυτή, να ικανοποιεί τις πραγματικές της ανάγκες και όχι να προσπαθεί να ξεφύγει από αυτές – δηλαδή το χτίσιμο συμπεριληπτικών και ανθεκτικών κοινωνιών οι οποίες θα ξεπερνούν τις κρίσεις με τρόπο δίκαιο, με δικαιοσύνη ορατή κατά την παρουσία της και όχι κατά την έλλειψή της.

*Υπ. δρ Βιώσιμου Αστικού Σχεδιασμού, πολιτικός μηχανικός – περιβαλλοντολόγος

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για την Ερωτοσπηλιά
Η «πρωτοβουλία της δημοτικής αρχής να μην ανανεωθεί η άδεια λειτουργίας της καντίνας που λειτουργούσε επί χρόνια» προέκυψε μετά από πολύ σοβαρές πιέσεις εκ μέρους των κατοίκων της περιοχής.
Για την Ερωτοσπηλιά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αντίλογος σχετικά με τη διαμαρτυρία για κλάδεμα αστικών δέντρων
Το θαμνώδες πράσινο και τα δέντρα πρέπει να καταλάβουν τη θέση που τους αξίζει στην ελληνική πόλη με φιλάνθρωπο, προσεχτικό σχέδιο πόλης, θαρραλέα εκτεταμένη χωροθέτησή τους.
Αντίλογος σχετικά με τη διαμαρτυρία για κλάδεμα αστικών δέντρων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το θαύμα της γης
Πάντα θα γυρνάμε στη γη. Είτε από ανάγκη επιβίωσης, είτε από αγάπη στο γενεσιουργό χώμα, είτε ως «χομπίστες αγρότες». Είθε να υποκλινόμαστε στη γης και να θυμόμαστε ότι από κει προερχόμαστε.
Το θαύμα της γης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Επιστολή διαμαρτυρίας προς τον δήμαρχο Καλλιθέας, Δημήτρη Κάρναβο
Επιστολή στο δήμαρχο Καλλιθέας με αφορμή περιστατικό βίας προς ανηλίκους σε κεντρική πλατεία του δήμου με την έλλειψη προστασίας τους.
Επιστολή διαμαρτυρίας προς τον δήμαρχο Καλλιθέας, Δημήτρη Κάρναβο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οικονομική κρίση και πολιτική διαχείριση
Εκατομμύρια άνθρωποι που είδαν τη ζωή και τα όνειρά τους να ανατρέπονται από τα μνημόνια, καλούνται τώρα να αντιμετωπίσουν μία ακόμα οικονομική κρίση.
Οικονομική κρίση και πολιτική διαχείριση

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας