Reuters: Κενά δισ. αφήνει η συμφωνία για φόρο 15% στις πολυεθνικές

Την πρόσφατη συμφωνία με στόχο τη δικαιότερη φορολόγηση των πολυεθνικών μέσω της υιοθέτηση ενός παγκόσμιου ελάχιστου εταιρικού φορολογικού συντελεστή 15% και στη φορολόγηση μέρους των κερδών τους όπου αυτές τα δημιουργούν και όχι στους υπεράκτιους παραδείσους, όπου τα μεταφέρουν, χαιρέτισαν οι ηγέτες των μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου.

«Θα εξαλείψει τα κίνητρα για μετατόπιση θέσεων εργασίας και κερδών στο εξωτερικό» σχολίασε ο Αμερικανός πρόεδρος, Τζο Μπάιντεν, στις αρχές Οκτωβρίου. Ωστόσο, ορισμένες εταιρείες και πάλι θα μπορούν μπορούσαν να εξακολουθήσουν να χρησιμοποιούν την Ιρλανδία, που έχει χαμηλότερο συντελεστή εταιρικής φορολογίας, ακόμη και μετά την έναρξη ισχύος της συμφωνίας, σύμφωνα με ανάλυση του Reuters και ειδικούς.

Μπορεί η μεταφορά κερδών μέσω πληρωμής πνευματικών δικαιωμάτων σε ιρλανδικές θυγατρικές και η εν συνεχεία μεταφορά τους σε υπεράκτιους φορολογικούς παραδείσους, να αποτέλεσε το κορυφαίο σχήμα εταιρικής φοροαποφυγής στην ιστορία, όμως η νέα συμφωνία δεν σταματά τις εταιρείες από το να συνεχίζουν να πληρώνουν λιγότερους φόρους για μια περίοδο που φτάνει τη δεκαετία ή περισσότερο.

«Λύση» για το… μέλλον σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ

Απαντώντας σε ερωτήσεις του Reuters, ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης -φέρει σε τεχνικό επίπεδο την ευθύνη των συνομιλιών μεταξύ περισσότερων από 130 χώρες που υπέγραψαν τη συμφωνία, παραδέχτηκε πως οι εταιρείες θα μπορούσαν να συνεχίσουν να επωφελούνται από στρατηγικές μετατόπισης κερδών που ήδη εφαρμόζονται, αλλά αναμένει ότι οι εταιρείες δεν θα μπορούν να δημιουργήσουν τέτοιες «ασπίδες» στο μέλλον.  «Προσπαθούμε να σχεδιάσουμε κανόνες για το μέλλον», δήλωσε ο Τζον Πίτερσον από τον ΟΟΣΑ.

Το στέλεχος πρόσθεσε ότι ο Οργανισμός δεν μπορεί να είναι σίγουρος σχετικά με το πώς θα αλληλεπιδράσουν οι κανόνες κάθε χώρας με τον παγκόσμιο ελάχιστο φόρο. Ωστόσο, υποστήριξε πως είναι πεπεισμένος ότι οι καταχρήσεις θα περιοριστούν.

Διάτρητη από εξαιρέσεις και παραθυράκια 

Ειδικοί σε θέματα φορολογίας πάντως επιμένουν ότι ο αντίκτυπος της συμφωνίας παραμένει ασαφής, επειδή αφήνει παραθυράκια και δεν έχει καθορίσει βασικές λεπτομέρειες, όπως τον τρόπο υπολογισμού του κέρδους που πρόκειται να φορολογηθεί. Σημειώνουν επίσης πως οι δικαιοδοσίες θα μπορούσαν να διατηρήσουν ευρύ περιθώριο στον τρόπο με τον οποίο επιτρέπουν στις εταιρείες να υπολογίζουν το φορολογητέο εισόδημα, είπαν οι ειδικοί.

«Όπου δεν υπάρχει λογιστική συνέπεια, υπάρχει περιθώριο για τυχερά παιχνίδια» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Νίκολας Γκάρντνερ, από την δικηγορική εταιρεία Ashurst στο Λονδίνο.

Η συμφωνία πρόκειται να τεθεί σε ισχύ το 2023, ενώ οι νέο κανόνες απαιτούν την έγκριση του νομοθέτη σε ορισμένες περιπτώσεις. Στις Ηνωμένες Πολιτείες όμως, για παράδειγμα,, αρκετά κορυφαία στελέχη των Ρεπουμπλικανών έχουν εκφράσει την αντίθεσή τους.

Φορολογική «ασπίδα»  

Η διεθνής πίεση τα τελευταία χρόνια ανάγκασε την Ιρλανδία να καταργήσει σταδιακά ένα από τα πιο γνωστά κενά στη διεθνή των φοροφυγάδων, το επονομαζόμενο «διπλό Ιρλανδικό», που μέχρι το  το 2010 απάλλασσε από τον φόρο πολυεθνικά κέρδη ύψους 100 δισ. δολαρίων ετησίως και ως το 2018 αποτέλεσε το βασικό εργαλείο των αμερικανικών πολυεθνικών για τη δημιουργία υπεράκτιων αφορολόγητων συναλλαγματικών αποθεμάτων μεγαλύτερων του ενός τρισ. 

Τη διαδεδομένη τακτική χρησιμοποιούν εταιρείες όπως οι Adobe Inc (ADBE.O) και Oracle Corp (ORCL.N), που έχουν γλιτώσει περισσότερα από 10 δισεκατομμύρια δολάρια η καθεμία τα τελευταία χρόνια. Άλλες αμερικανικές εταιρείες γλίτωσαν πολλά δισ. τα τελευταία τρία χρόνια είναι οι εταιρείες Analog Devices Inc(ADI.O), Stryker Corp (SYK.N) και Cadence Η Design Systems Inc(CDNS.O).

Τα κέρδη εταιρειών που εδρεύουν στις ΗΠΑ προέρχονται συνήθως από πωλήσεις στην Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική, σύμφωνα με ειδικούς και ανακοινώσεις των εταιρειών. Για παράδειγμα, το 2020, η Adobe Systems Software Ireland Ltd κατάφερε μέσω Βερμούδων να μην οφείλει φόρο για τα κέρδη των 11 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τις πωλήσεις. Πλήρωσε φόρο 197 εκατομμυρίων δολαρίων για 3,1 δισεκατομμύρια δολάρια δηλωθέντων κερδών στην Ιρλανδία το 2020 και πωλήσεις 5,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων.