Αντιδρούν στον κατώτατο μισθό οι Σκανδιναβοί

Φωτιές έχει ανάψει στις Σκανδιναβικές Χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης η πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για εισαγωγή ενός πανευρωπαϊκού κατώτατου μισθού.

Το μέτρο αποτελεί υπόσχεση της νέας προέδρου της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προκειμένου να αντιμετωπιστεί η συνεχής διαρροή υψηλών δεξιοτήτων εργατικού δυναμικού από την Ανατολή προς τη Δύση.

Οι σχετικές διαβουλεύσεις ξεκινούν αύριο και η Επιτροπή επιδιώκει με αυτές όχι τόσο τον καθορισμό του ύψους των μισθών στην Ευρώπη αλλά κυρίως μια συμφωνία που θα ορίζει τα κριτήρια βάσει των οποίων οι κυβερνήσεις θα διαμορφώνουν τα επίπεδα των κατώτατων μισθών στην επικράτειά τους.

Οι διαφορές μεταξύ των χωρών-μελών είναι αυτή τη στιγμή τεράστιες. Στη Βουλγαρία, για παράδειγμα, ο κατώτατος μισθός για όλους τους εργαζόμενους πλήρους απασχόλησης είναι μόλις 286 ευρώ τον μήνα. Στο Λουξεμβούργο, αντίθετα, αγγίζει τα 2.071 ευρώ.

Στόχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι να εξασφαλιστεί ότι ο κατώτατος μισθός σε κάθε κράτος-μέλος της Ε.Ε. θα είναι ίσος με το 60% του μέσου μισθού. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το επίπεδο αυτό θα διασφαλίσει έναν δίκαιο μισθό ο οποίος θα παρεμποδίσει την περαιτέρω διολίσθηση εργαζομένων στη φτώχεια και θα διασφαλίζει σ’ αυτούς ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης.

Η δημιουργία ενός πανευρωπαϊκού πλαισίου για τον κατώτατο μισθό θα μπορούσε ακόμη να συμβάλει στην καταπολέμηση των ανισοτήτων αλλά και στην αποτροπή του καταστρεπτικού ανταγωνισμού μεταξύ των χωρών-μελών για τη μείωση του εργατικού κόστους.

Παρά τις φαινομενικά ευγενείς προθέσεις της Ευρωπαϊκή Επιτροπή όμως, αρκετές χώρες της Β. Ευρώπης, όπως η Δανία και η Σουηδία -όπου οι απολαβές των εργαζομένων είναι συγκριτικά υψηλότερες- αντιδρούν, καθώς φοβούνται ότι ένα τέτοιο μέτρο θα υπονομεύσει τα μοντέλα συλλογικών διαπραγματεύσεων που αυτές ακολουθούν εδώ και έναν αιώνα.

Με την υποστήριξη των συνδικάτων αρκετοί πολιτικοί αυτών των χωρών διαφωνούν με την παρέμβαση των Βρυξελλών τονίζοντας ότι αυτή θα μπορούσε τελικά να οδηγήσει σε χαμηλότερους μισθούς από αυτούς που απολαμβάνουν οι εργαζόμενοί τους.

Αξίζει να σημειωθεί ότι από τις 28 χώρες-μέλη της Ε.Ε. μόνο η Δανία, η Ιταλία, η Κύπρος, η Αυστρία, η Φινλανδία και η Σουηδία δεν έχουν σήμερα θεσμοθετημένο υποχρεωτικό κατώτατο μισθό.

Ομως εξ αυτών οι εργαζόμενοι των σκανδιναβικών χωρών απολαμβάνουν συγκριτικά πολύ υψηλότερο μέσο μισθό απ’ ό,τι οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι.

Στη Δανία για παράδειγμα, όπου για περισσότερο από 100 χρόνια οι μισθοί καθορίζονται μετά από συλλογικές διαπραγματεύσεις μεταξύ συνδικάτων και εργοδοτικών ενώσεων, το μέσο εργατικό κόστος άγγιζε το 2018 τα 43,5 ευρώ ανά ώρα και ήταν το υψηλότερο στην Ε.Ε.

Ακόμη και οι πιο χαμηλά αμειβόμενοι Δανοί πληρώνονταν για μια ώρα εργασίας με το διόλου ευκαταφρόνητο ποσό των 17,5 ευρώ.

Ανάλογο καθεστώς υψηλών αποδοχών είναι διασφαλισμένο τόσο για τους Σουηδούς όσο και τους Φινλανδούς εργαζόμενους μέσα από τα δικά τους μοντέλα συλλογικών διαπραγματεύσεων. Το καθεστώς αυτό συχνά-πυκνά καλύπτει μάλιστα και τους εργαζόμενους που δεν είναι μέλη των συνδικάτων.

Τα τελευταία φοβούνται όμως ότι η υιοθέτηση υποχρεωτικού κατώτατου μισθού θα μπορούσε να οδηγήσει τους εργοδότες σε αμφισβήτηση των διμερών διαπραγματεύσεων που ισχύουν και των συμφωνιών που προκύπτουν από αυτές, με το σκεπτικό ότι ήδη υπάρχει ένα θεσμοθετημένο όριο αμοιβής και δεν χρειάζεται να βελτιωθεί.

Φοβούνται, δηλαδή, ότι η πρόταση της Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να αποτελέσει δούρειο ίππο για την υπονόμευση του συστήματος συλλογικών διαπραγματεύσεων που, σε αντίθεση με αρκετές άλλες χώρες της Ε.Ε., διασφαλίζει σήμερα στους εργαζόμενους των σκανδιναβικών χωρών έναν μισθό που τους επιτρέπει να έχουν ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης.

Ετσι, η δανέζικη κυβέρνηση ζητά ήδη γραπτές εγγυήσεις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι το σύστημα συλλογικής διαπραγμάτευσης που ισχύει στη σκανδιναβική χώρα θα εξαιρεθεί από τη νέα ντιρεκτίβα ενώ ανάλογες φωνές εκφράζονται από υπουργούς σε Σουηδία και Φινλανδία.