Η βιομηχανία… νίκησε την πράσινη μετάβαση

Δύο εμβληματικές προτάσεις της για την «Πράσινη Συμφωνία», τις νομοθετικές πρωτοβουλίες που θα «απαντούσαν» στην κλιματική αλλαγή και τις επιπτώσεις της, κατάφερε να αποδυναμώσει η Κομισιόν.

Η πολυαναμενόμενη αναθεώρηση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) και το σχέδιο για την ενίσχυση της ενεργειακής μετάβασης δεν έχουν πλέον προτεραιότητα το κλίμα, αλλά την… ευρωπαϊκή βιομηχανία.

Ειδικά οι αλλαγές στο σύστημα εμπορίας ρύπων δίχασαν τους 27 επιτρόπους στο Κολέγιο της Κομισιόν που έπρεπε να εγκρίνει τη μεταρρύθμιση. Οι τελικές λεπτομέρειες κρατήθηκαν μέχρι τελευταία στιγμή τόσο μυστικές, που ακόμα και οι επίτροποι κλήθηκαν να διαβάσουν την έκθεση σε ασφαλές δωμάτιο.

Τα δικαιώματα εμπορίας ρύπων

Το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών θεωρείται το πιο αποτελεσματικό εργαλείο της Ε.Ε. για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Από την έναρξή του το 2005, έχει αποφέρει έσοδα άνω των 270 δισ. ευρώ, τα οποία επανεπενδύθηκαν στην καινοτομία, την απαλλαγή της βιομηχανίας από τις ανθρακούχες εκπομπές και τον εκσυγχρονισμό του ενεργειακού συστήματος της Ευρώπης. Παράλληλα, βοηθά την Ευρώπη να μειώσει τις εκπομπές κατά 50% στους τομείς που καλύπτει. Αυτό το βασιζόμενο στην αγορά σύστημα εξασφαλίζει προβλεψιμότητα σε όλες τις χώρες της Ε.Ε.

Ωστόσο, οι ενεργοβόρες βιομηχανίες υποστηρίζουν ότι το κόστος καθίσταται μη βιώσιμο και έχουν κερδίσει την υποστήριξη μιας συμμαχίας χωρών της κεντρικής, ανατολικής και νότιας Ευρώπης.

Τα δωρεάν δικαιώματα εκπομπών που προστάτευαν τη βαριά βιομηχανία για περισσότερο από μια δεκαετία καταργούνται σταδιακά, ενώ το ανώτατο όριο εκπομπών αυστηροποιείται με ταχύτερο ρυθμό, μειώνοντας την ετήσια προσφορά αδειών κατά 80 εκατομμύρια τόνους επιπλέον – περίπου ισοδύναμο με τις ετήσιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου της Αυστρίας. Με τον τρέχοντα ρυθμό, δεν θα εκδοθούν νέα δικαιώματα μετά το 2039.

Χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιταλία και η Πολωνία πίεζαν σθεναρά για μια πιο φιλική προς τη βιομηχανία μεταρρύθμιση, την ίδια στιγμή που οι Σκανδιναβικές χώρες και η Ισπανία αντιστέκονται σε οποιαδήποτε αποδυνάμωση των κλιματικών φιλοδοξιών της Ε.Ε. Μέσα σε ένα τέτοιο ασταθές γεωπολιτικό σκηνικό, λένε, οι βιομηχανίες δεν μπορούν να έχουν και την αύξηση της τιμής ενέργειας και τη μείωση των ρύπων την ίδια στιγμή.

Η αναθεώρηση του ETS απαντά στις αυξανόμενες τιμές ενέργειας και στους φόβους της βιομηχανικής βάσης της Ευρώπης – μαζί με την πίεση από τις εθνικές κυβερνήσεις. Χθες, οι 27 Επίτροποι κατάφεραν να συμφωνήσουν. Ομως από εδώ και πέρα πρέπει να πειστούν και οι 27 πρωτεύουσες…

Οι αλλαγές αναμένεται να έχουν επιπτώσεις και στις αγορές και θα αναγκάσουν τις Βρυξέλλες να αποφασίσουν μεταξύ δύο καυτών προτεραιοτήτων: την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής ή την ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

Μείωση φόρων στην ενέργεια

Η εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα έχει οδηγήσει σε αυξημένους λογαριασμούς ρεύματος. Η Ε.Ε. είναι εκτεθειμένη σε γεωπολιτικούς κλυδωνισμούς, που έχουν οδηγήσει σε αύξηση των τιμών της ενέργειας τόσο για τα νοικοκυριά όσο και για τις επιχειρήσεις και έχουν μειώσει την ανταγωνιστικότητα της Ε.Ε.

Ενώ το 70% της ηλεκτρικής ενέργειας της Ε.Ε. παράγεται πλέον από εγχώριες καθαρές πηγές ενέργειας, το ποσοστό εξηλεκτρισμού της ζήτησης ενέργειας έχει παραμείνει στάσιμο στο 23% κατά την τελευταία δεκαετία. «Γι’ αυτό, πρέπει να επιταχύνουμε τον εξηλεκτρισμό των τομέων που καταναλώνουν ενέργεια, ιδίως της βιομηχανίας, των μεταφορών και των κτιρίων», είπε χθες η Κομισιόν.

Ως ενδεικτικό στόχο εξηλεκτρισμού, η Κομισιόν θέτει το 46% έως το 2040. Η επίτευξη αυτού του στόχου θα μπορούσε να μειώσει τις δαπάνες της Ε.Ε. για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων κατά 260 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2040, εκτιμά η Κομισιόν. Ο εξηλεκτρισμός αποφέρει σημαντικά οφέλη για την οικονομία, τις επιχειρήσεις και τους πολίτες της Ε.Ε. όσον αφορά τις χαμηλότερες τιμές ενέργειας και την ανταγωνιστικότητα, την ισχυρότερη ενεργειακή ασφάλεια και ανθεκτικότητα.

«Για να βοηθήσουμε τους Ευρωπαίους κατασκευαστές να επωφεληθούν και να ηγηθούν των προσπαθειών απαλλαγής της βιομηχανίας από τις ανθρακούχες εκπομπές και εξηλεκτρισμού –για να γίνει η μετάβαση– χρειαζόμαστε επενδύσεις σε κλίμακα», είπε η Κομισιόν.

Εκτός από τον στόχο ηλεκτροδότησης για το 2030 για την επιτάχυνση της μετάβασης από τα ορυκτά καύσιμα και ένα σχέδιο δράσης για θέρμανση και ψύξη, η Επιτροπή σχεδιάζει να διασφαλίσει ότι η ηλεκτρική ενέργεια φορολογείται λιγότερο από το φυσικό αέριο. Αυτό είναι το κλειδί για την παροχή κινήτρων για τη μετάβαση στις αντλίες θερμότητας. Σχεδιάζει επίσης να εισαγάγει ενδεχομένως στόχους πωλήσεων για τους κατασκευαστές αντλιών θερμότητας.

Η Επιτροπή θα πιέσει επίσης τις χώρες να μειώσουν τον ΦΠΑ στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, τις αντλίες θερμότητας και τις οικιακές μπαταρίες. Οι χώρες θα ενθαρρυνθούν να χρησιμοποιούν έσοδα που προορίζονται για Σχέδια Κοινωνικού Κλίματος για τη χρηματοδότηση της κοινωνικής μίσθωσης ηλεκτρικών οχημάτων. Αυτό θα βοηθήσει στην αντιμετώπιση ενός βασικού εμποδίου για τη συμμετοχή των καταναλωτών: το αρχικό κόστος. Θα υπάρξει επίσης βελτιωμένη πιστοποίηση των εγκαταστατών αντλιών θερμότητας, το οποίο αποτελεί ένα ζήτημα που έχουν επισημάνει οι καταναλωτές.

«Οι καταναλωτές έχουν πληρώσει το τίμημα για πάρα πολλές ενεργειακές κρίσεις που προκαλούνται από πτητικά ορυκτά καύσιμα. Η Επιτροπή έχει δίκιο που επιταχύνει τη στροφή προς την ηλεκτρική ενέργεια. Είναι ο καλύτερος τρόπος για να προστατευθούν οι καταναλωτές μακροπρόθεσμα από τις κρίσεις στις τιμές των ορυκτών καυσίμων», σχολίασε ο γενικός διευθυντής της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Καταναλωτών (BEUC), Αγουστίν Ρέινα.

«Η μείωση των φόρων στην ηλεκτρική ενέργεια, ώστε να καταστεί μια πιο ελκυστική επιλογή από το φυσικό αέριο, είναι το κλειδί. Αλλά πρέπει να διασφαλίσουμε ότι όσοι παραμένουν συνδεδεμένοι στο δίκτυο φυσικού αερίου προστατεύονται από την αύξηση του κόστους. Για πολύ καιρό, οι καταναλωτές αποθαρρύνονταν από το να επενδύσουν σε αντλίες θερμότητας ή ηλεκτρικά αυτοκίνητα λόγω των υψηλών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας σε πολλές χώρες», πρόσθεσε.