Εχουμε ξεχάσει να κατασκευάζουμε και προμηθευόμαστε τα πάντα έτοιμα, συνήθως απ’ τα μεγάλα καταστήματα. Είναι προϊόντα τυποποιημένα σχεδιασμένα -προαποφασισμένα θα μπορούσε να πει κάποιος- από πολυεθνικές ή έστω εγχώριες μεγάλες εταιρείες, που παράγονται σε χιλιάδες κομμάτια.
Προϊόντα μαζικής κατανάλωσης, με μειωμένο κόστος, για την παγκόσμια αγορά.
Στον αντίποδα, εδώ, στο κέντρο της Αθήνας, κόντρα στους καιρούς, κάποιοι επιμένουν να ασκούν τέχνες που χάνονται, να διατηρούν γνώσεις αλλά και επιτηδειότητα γενεών.
Είναι οι πραγματικοί συνεχιστές μιας παράδοσης καθόλου μουσειακής, πολύ αληθινής και χρήσιμης. Στα στενά δρομάκια του Ψυρρή βρίσκονται κάποια χαρακτηριστικά δείγματα.
Από το Λονδίνο στην Αθήνα
Ο πατέρας του είχε κατάστημα στη Ρώμη. Ο ίδιος σπούδασε 3D Animation και έκανε μεταπτυχιακό στην Αγγλία. Και μετά ήρθε η κρίση.
Βρήκαμε τον Αντώνη Καραδάκη στο εργαστήριο-κατάστημα δερμάτινων ειδών «Καρράς». Οση ώρα συζητούσαμε μαζί του, αυτός κατασκεύαζε μια δερμάτινη τσάντα, ενώ πελάτες μπαινόβγαιναν είτε για να ψωνίσουν είτε για να δουν τα προϊόντα του.
Ο Αντώνης αν και σπούδασε κάτι διαφορετικό, για να αντιμετωπίσει την κρίση αποφάσισε να μάθει την τέχνη του πατέρα του και να συνεχίσει έτσι μια παράδοση 45 ετών.
Ο Μιχάλης Καρράς, ο πατέρας του, ξεκίνησε από τη Ρώμη το 1970. Στο εργαστήριό του, στην ιταλική πρωτεύουσα, κατασκεύαζε δερμάτινες τσάντες, πορτοφόλια, θήκες, μπρελόκ και άλλα αξεσουάρ.
«Η φίρμα του πατέρα μου στην Ιταλία ήταν “Ελ-Γκρέκο”. Μετά από χρόνια μετέφερε το κατάστημα στο Ρέθυμνο».
Οπως αναπολεί ο Αντώνης, «το μαγαζί στην Κρήτη είχε άλλο ύφος, πίνανε ρακές, ακούγανε ρεμπέτικα, κρητικά και σχολιάζανε την επικαιρότητα». Από το 2009 μεταφέρθηκε στου Ψυρρή. Τα σχέδια που θα βρείτε στην έκθεση είναι κυρίως του πατέρα του.
«Είναι μια δουλειά που σε ολοκληρώνει γιατί ξεκινάς από το μηδέν και στο τέλος έχεις δημιουργήσει κάτι χειροπιαστό» μας είπε ο Αντώνης.
Η προετοιμασία περιέχει πολλά στάδια. «Κόβεις το δέρμα με καλούπια ή στο χέρι με ξυράφι, στη συνέχεια πρέπει να το πάρεις απ’ τα πλάγια για να το “ξυλουρίσεις”, το σκαλίζεις». Μας εξήγησε ότι το δέρμα είναι σαν το ξύλο.
«Μετά έρχεται το βάψιμο που κατά τη γνώμη μου είναι το σημαντικότερο βήμα, και στο τέλος περνάς το βερνίκι και το ράβεις».
Ολα τα δέρματα είναι από μοσχάρι και χρησιμοποιεί γομαλάκα, ένα ρετσίνι που βγαίνει στην Ινδονησία και παράγει βερνίκι.
«Τα υλικά είναι οργανικά και φυσικά· αντίθετα με το πολυχρησιμοποιούμενο πλαστικό που δεν αντέχει στο θερμό κλίμα της Μεσογείου και μετά από δύο καλοκαίρια κρακελάρει».
Καρράς, Μιαούλη 9, Ψυρρή, 210-3249060 www.karrasleather.com
Χειροποίητα παπούτσια τύπου «Camper»
Λίγα στενά παράκάτω, βρίσκεται το εργαστήριο «Ηλιόδερμα» του υποδηματοποιού Κωνσταντίνου Βλαχόπουλου.
Πρόκειται για μια οικογενειακή επιχείρηση που ξεκίνησε το 1972 σαν εργαστήρι κατασκευής ανδρικών υποδημάτων, από τον πατέρα του.
Το 1983 ο Κωνσταντίνος αρχίζει να ασχολείται με το συγκεκριμένο επάγγελμα και σε σύντομο χρονικό διάστημα καινοτομεί αλλάζοντας άρδην το σχεδιαστικό ύφος των υποδημάτων που παράγει το εργαστήριο, φέρνοντας νέες τάσεις στην πρωτεύουσα.
«Ξεκίνησα να φτιάχνω άλλα πράγματα, όπως ινδιάνικα μαλακά δερμάτινα μοκασίνια και μπότες. Δεν υπήρχαν εκείνη την εποχή στην αγορά για να τα αγοράσουν οι νέοι. Πήγαν πολύ καλά και αυτό μου έδωσε ώθηση, έτσι άρχισα σιγά σιγά να φτιάχνω σχέδια δικά μου».
Ολα τα παπούτσια σχεδιάζονται και φτιάχνονται απ’ την αρχή μέχρι το τέλος στο εργαστήριο.
Η κατασκευή τους είναι απαιτητική δουλειά και είναι τουλάχιστον πέντε διαφορετικές ειδικότητες μαστόρων που χρειάζονται για τη δημιουργία ενός υποδήματος.
«Στην αρχή παίρνω τα μέτρα, το σχεδιάζω, μετά έρχεται η σειρά του δέρματος που κάνω δοκιμές να δω αν είναι εντάξει, κόβω τα κομμάτια και στη συνέχεια το γαζώνω».
Τα παπούτσια που φτιάχνει ο Κωνσταντίνος είναι τύπου «camper».
«Εγώ τα φτιάχνω από το 1987» μας είπε και συνέχισε: «Τη δεκαετία του ’90, που εμφανίστηκε η “Camper” στην Ελλάδα, η δουλειά μου αυξήθηκε».
Το εργαστήρι δέχεται ειδικές παραγγελίες και οτιδήποτε συμβεί στο παπούτσι το επιδιορθώνει και το βελτιώνει, κατασκευάζει παπούτσια για τοπικούς συλλόγους, θέατρα και μεγάλες εκδηλώσεις.
«Εχω φτιάξει παπούτσια για περίπου 300 παραστάσεις. Για το Εθνικό Θέατρο, τη Λυρική Σκηνή, το Μέγαρο Μουσικής, για μικρότερους και μεγαλύτερους θιάσους».
Το 2004 έφτιαξε τα παπούτσια για την τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων.
«Ξεκινήσαμε από τη μινωική και τη μυκηναϊκή περίοδο και φτάσαμε μέχρι το 1940. Οι εθελοντές φοράγανε δύο διαφορετικά παπούτσια για τις εναλλαγές των θεματικών, γιατί αλλάζανε ρούχα μέσα στο γήπεδο».
-Εχετε φτιάξει κατι ξεχωριστό;
«Αυτό που ξεχωρίζω είναι τα παπούτσια για την παράσταση “Madame Butterfly” που είχε ανέβει στο Ηρώδειο. Τότε τους είχα φτιάξει παπούτσια που μοιάζανε με οπλές αλόγου». Χαρακτήρισε τη λογική των υποδημάτων που κατασκευάζει εναλλακτική.
«Από το 1992 φτιάχνω παπούτσια για άτομα που προσεγγίζουν τον κόσμο με σκεπτικισμό απέναντι στις επιταγές της μόδας, παπούτσια άνετα, υγιεινά, με ανακυκλώσιμα υλικά, χωρίς πλαστικά».
Ο Κωνσταντίνος έκανε ιδιαίτερη αναφορά στην οικονομική κρίση και τα capital controls που δυσκολεύουν την καθημερινότητα της επιχείρησης.
«Δεν υπάρχει πλέον η δυνατότητα πίστωσης. Ο,τι παίρνεις πρέπει να το πληρώνεις επί τόπου. Αυτή η κατάσταση μας δυσκολεύει πάρα πολύ στις συναλλαγές».
Δύο εργαστήρια-μαγαζιά, δύο άνθρωποι, χειροτέχνες-δημιουργοί από τους λίγους που παράγουν σε μια χώρα υπηρεσιών.
Μπορεί το παράδειγμά τους να προκαλεί αισιοδοξία, αλλά δυστυχώς δεν έχουν μιμητές. «Δεν βρίσκεις πλέον Ελληνες για να δουλέψουν, παρά μόνο ξένους. Δεν έχει βρεθεί ούτε ένας να μου χτυπήσει την πόρτα για να ζητήσει δουλειά», είπε με νόημα ο Κωνσταντίνος καθώς μας αποχαιρετούσε.
Ηλιόδερμα, Παλλάδος 20 – 6ος όροφος, Ψυρρή, 210-3215624, 6980045315 www.ilioderma.gr
