• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.7°C / 31.3°C
    1 BF
    51%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    26°C 23.5°C / 28.5°C
    2 BF
    61%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 25.5°C / 29.8°C
    0 BF
    51%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 23.6°C
    1 BF
    56%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.9°C / 26.9°C
    2 BF
    53%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    26°C 22.9°C / 27.0°C
    1 BF
    60%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    23°C 22.0°C / 23.4°C
    1 BF
    57%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 29.6°C / 29.6°C
    1 BF
    26%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.8°C / 30.5°C
    1 BF
    44%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.9°C / 25.7°C
    2 BF
    65%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.5°C / 26.4°C
    1 BF
    53%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    26°C 25.7°C / 26.2°C
    1 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    2 BF
    61%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.6°C / 27.3°C
    0 BF
    55%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    28°C 24.5°C / 29.0°C
    2 BF
    53%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.8°C / 24.9°C
    4 BF
    61%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.0°C / 31.5°C
    0 BF
    45%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.3°C / 25.5°C
    0 BF
    59%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.6°C / 27.2°C
    2 BF
    79%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    22°C 22.4°C / 22.4°C
    0 BF
    70%

Ο συγγραφέας Νικήτας Σινιόσογλου

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οδοιπλανία σε άπλαστο τόπο

  • A-
  • A+

Με τον τίτλο «Λεωφόρος ΝΑΤΟ» επιγράφει ο Νικήτας Σινιόσογλου τη δοκιμή περιπλάνησής του στο κατάστρωμα της ασφάλτου που διασχίζει το Θριάσιο πεδίο. Αθεράπευτος πλάνητας, φλανέρ, πιάνει τη διαδρομή από τον Ασπρόπυργο χωρίς να ξέρει το όνομά της ούτε πού θα τον βγάλει.

Κι αν το κέντρο της Αθήνας είναι ρηχό, τούτη η οδός ταχείας κυκλοφορίας που συνδέει τον Ασπρόπυργο με την Ελευσίνα αποδεικνύεται απύθμενη. Βιομηχανικά λύματα, «εκκρεμείς βιομηχανικές εγκαταστάσεις», μολυσμένα βοσκοτόπια, «ελιές και πυλώνες (της ΔΕΗ), γη και μάντρες», υπαίθριες αποθήκες για κοντέινερ, σκουπίδια κάθε είδους, «κομμάτια ασυσχέτιστα και παράταιρα ενός βιασμένου παζλ».

«Αραγε βρίσκεται ο τόπος σε φάση οικοδόμησης ή αποδρομής; Πυκνώνει ή καταλύεται, δυναμώνει ή ασθενεί; Ζω την αποψίλωση της υπαίθρου ή μιας πόλης, κι είναι η ερήμωση ατελής ή μόλις ξεκινάει;» απορεί ο πλάνητας με μόνη βεβαιότητα ότι πάνω σ’ αυτόν τον άπλαστο τόπο ο ίδιος δεν είναι παρά «ξένο σώμα».

«Τα σύγχρονα χαλάσματα δεν κουβαλούν κανένα συμβολισμό… Ακάλυπτη χάσκει η δυσμορφία τoυς. […] Η Λεωφόρος ΝΑΤΟ δεν κρατά παρελθόν εντός της. Ορμητική, τρέχει απεκδυμένη την αρχαία ιστορία, αλλά και κάθε άλλη ιστορία. […] καμία ανάγκη δεν νιώθει για μιαν αρχή – για έναν διαχειριστή ή θεσμό…», είναι αυτάρκης. Ο φλανέρ όμως κλυδωνίζεται· οι κραδασμοί των φορτηγών στην άσφαλτο γίνονται «ανάλογοι με τις μυοκλονίες αυτών που ονειρεύονται», ταράζουν τις ώρες του καθώς μισοξυπνάει στην καμπίνα άγνωστου καραβιού, καθώς σφίγγει την κουβέρτα του παραμάσχαλα, ύστατο δώρο της αγαπημένης, καθώς κοιτάζει την υγρασία που διηθεί το ταβάνι του πατρικού του κι αγγίζει το σημειωματάριό του στο κομοδίνο… «Η ιστορία μου ποτέ δεν ωρίμασε σε άλλο πράγμα από ολίγες λέξεις στο μυαλό μου», είναι ό,τι κατορθώνει να αρθρώσει μπροστά στην προκλητική δήλωση της οδού ταχείας κυκλοφορίας: «Μαζί μου δεν έχεις καμιά υποχρέωση απέναντι στην ιστορία σου…»

Η «Λεωφόρος ΝΑΤΟ» γίνεται πύλη εισόδου στο πραγματικό, τη βαθμίδα εκείνη της ψυχαναλυτικής εμπειρίας όπου επικρατεί το αδιανόητο, το «αδύνατο», το ανείπωτο, το αδιήγητο. Η οδοιπλανία στη Λεωφόρο ΝΑΤΟ φέρνει τον φλανέρ αντιμέτωπο με το ρήγμα στο συμβολικό (le trou dans le symbolique). Μόνο αντίδοτο οι λέξεις με τις οποίες οριοθετεί και περιχαρακώνει τα κενά στο συμβολικό, σηματοδοτεί τις απόκρημνες όχθες των ρηγμάτων, λαξεύει μπορντούρες γύρω τους σε μια προσπάθεια να δαμάσει κατά κάποιο τρόπο τον τρόμο της συνέχειας που ελλοχεύει σ’ αυτό το ατελείωτο ξετύλιγμα ασυναρτησιών, όπου «εκ πρώτης δεν έχω τίποτα να προσοικειωθώ», εκμυστηρεύεται «ευτυχής που αντέχει ακόμα», προστρέχοντας στην έννοια της resilience, «κομβική σήμερα» έννοια που αφορά την ικανότητα αυτοανόρθωσης ενός υλικού αλλά και του «ψυχικού τόνου» μετά από σοκ.

«Η συνέχεια με γεμίζει τρόμο», γράφει ο Νικήτας Σινιόσογλου αντιμέτωπος με την ασυναρτησία του μικρόκοσμου που ξεδιπλώνεται μπροστά στα μάτια του. Το μόνο νόημα εξήγηση-δικαιολογία που μπορεί να δώσει είναι ότι όλα αυτά δεν αποτελούν παρά τη μάσκα οικονομικών, πρακτικών και στρατιωτικών συμφερόντων, χωρίς να καταφέρνει να αποποιηθεί ύπουλα κύματα αδράνειας και τύψεων.

Στην προτελευταία παράγραφο του βιβλίου η έξοδος από τη Λεωφόρο ΝΑΤΟ γίνεται «σ’ ένα μέρος που έμοιαζε με την Ελευσίνα, αλλά δεν ήταν η Ελευσίνα – μια θάλασσα πηχτή σαν πετρελαιοκηλίδα, ολίγα εκτάρια χυμένης πίσσας», και θα μπορούσε το βιβλίο να κλείνει με το ερώτημα στο οποίο καταλήγει αυτή η παράγραφος· όμως όχι, ακολουθεί μια τελευταία παράγραφος, που μετράει όλες κι όλες οκτώ λέξεις, και δεν αφήνει καμία αυταπάτη. «Φοβήθηκα».

Οσο κι αν μαστορέψουν οι γλύπτες κι οι ποιητές τα απόβλητα της δυστυχίας του πολιτισμού, όσο κι αν κατατριβεί ο χειρώναξ καλλιτέχνης στην πάλη του με το αδύνατο, «Δαναΐδων υδρείαι ατελείς». Ο ποιητής τοποθετείται πέρα από κάθε εξιδανίκευση, ενστερνίζεται ακλόνητα την επιστημονική γνώση και προπορεύεται εφόσον δεν προβαίνει σε διάκλειση του υποκειμένου, ούτε ισοπεδώνει την «ψυχική πραγματικότητα»· τουναντίον με τον «προσανατολισμό της ψυχής του» μετουσιώνει, τρέπει «το περίψημα, το απόπλυμα κι απόβρασμα, το γλισχρό σκουπίδι και το εξαχρείωμα» σε σκέψεις και λέξεις. Το δικό του πεδίο δράσης είναι «ό,τι οι άλλοι προσπερνούν ως ασήμαντο, ευτελές».

«Περίψημα. Τι τη θέλω τη λέξη αυτήν εδώ; Μήπως είναι ο τόπος που με κυνηγά και του πετώ σπάνιες λέξεις για να μένει απαραμείωτη η απόσταση;» Δεν θα μπορούσε να ειπωθεί με πιο ποιητικά λόγια ο αγώνας του ανθρώπου ενάντια στη φρίκη του πραγματικού.

Και όπως οι «στενοί παράδρομοι ξεκινούν αιφνιδίως απ’ τις καθέτους της Λεωφόρου ΝΑΤΟ κι

εξαχνώνονται σε σημεία εκτός σχεδίου», οι εικόνες γεννούν σκέψεις που διακλαδίζονται σε άλλες, με τη μέθοδο, θα λέγαμε στην ψυχανάλυση, του ελεύθερου συνειρμού. «Το Θριάσιο πεδίο είναι μια κρηπίδα που δεν στηρίζει τίποτα. Φύση δεν το λες ούτε πόλη…». Μέσα από τους παράδρομους των σκέψεων ο συγγραφέας ψάχνει λέξεις-φιλέ ασφαλείας στο κενό νοήματος της διαδρομής – «ρώτησα κάποτε έναν ικανό πολιτικό μηχανικό αν υπάρχει τεχνικός όρος για τέτοια δίκτυα ενδιαμέσως πόλεως και καταυλισμού· μου είπε πως τέτοια πράγματα δεν έχουν ονόματα, απλώς υπάρχουν». Ο φλανέρ παλεύει να βρει λέξεις, να ονομάσει και να διηγηθεί τα αδιήγητα, χωρίς να παραλείπει να αναφερθεί και σε λέξεις που εικονογραφούν την εξάρτησή τους από τις συνιστώσες του χώρου και του χρόνου, το contexte, διαχωρίζοντας με την επισήμανση αυτή τα ύδατα μεταξύ σημαίνοντος και σημαινόμενου. Το Θριάσιο «ως ονομασία γένους ουδετέρου» δεν θυμίζει πια τον ήρωα Θριάσιο, αλλά το νοσοκομείο όπου, ειρωνεία της τύχης, απολήγει η Λεωφόρος των βασανιστικών ερωτημάτων.

«Φωτίζουν –μεταφορικά και κυριολεκτικά– οι λεωφόροι τις πόλεις ή τις στραγγίζουν από ψυχικές διακυμάνσεις και ζωή; Είναι οι λεωφόροι τεχνητοί σωτήρες ή μήπως άγγελοι του κενού χώρου και του ολέθρου; Η διαπλάτυνση είναι κάποτε μια μορφή ασφυξίας· και το φως που μας φέρνει εξίσου».

Οι λέξεις και η τέχνη από τo καραβάκι μικρό δείγμα art naïf μέχρι την Kintsugi «ιαπωνική τέχνη… της επανασυγκόλλησης σπασμένων κεραμικών και πορσελάνης…» όπου ο υγρός χρυσός ή το ασήμι στερεοποιούνται και σηματοδοτούν τις ουλές του δυστυχήματος μετατρέποντάς τες σε έργο τέχνης, καταπραΰνουν τον πλάνητα. Η τέχνη –όπως και η ψυχανάλυση– δεν οχυρώνεται πίσω από την άρνηση του πραγματικού.

Κι επειδή συστατικό του ορισμού της φλανερί είναι και «η εγκατάλειψη στην απόλαυση του θεάματος», ο ποιητής δεν διστάζει να αναφερθεί στα φετίχ και τη λειτουργία τους διευκρινίζοντας ότι «ένας πλάνητας χωρίς φετίχ έχει απολέσει τη χαρά της έκπληξης…»

Κι όσο κι αν μέμφεται τον εαυτό του ή νιώθει ενοχές για όλα όσα ορμούν απάνω του «αναγάπητα κι απωθητικά γιατί δεν κατάφερα να τα αγαπήσω με τους δικούς τους όρους», διαυγής και διορατικός διαπιστώνει: «Ευφυείς οι νέες γενιές, μαθαίνουν να προσπερνούν αυτήν την κυφή χώρα ρητορικώ τω τρόπω και πολύ συγκαταβατικά, σχεδόν χαριτωμένα, ώστε να μη βαραίνει άλλους ανθρώπους πια», κοινοποιώντας κατά κάποιον τρόπο και τη στάθμη της δικής του κρίσιμης élan vital.

*Ψυχίατρος και ψυχαναλύτρια


Τη σελίδα αυτήν δεν τη φτιάχνουν επαγγελματίες κριτικοί βιβλίου. Οι παρουσιάσεις είναι των ίδιων των αναγνωστών, εκείνων ακριβώς για τους οποίους γράφτηκε το βιβλίο. Είναι γραμμένες από αναγνώστες και απευθύνονται σε αναγνώστες. Και αυτό τις κάνει πιο προσωπικές, πιο προσιτές και πιο ανθρώπινες. Αν θέλετε να μοιραστείτε όσα νιώσατε διαβάζοντας ένα βιβλίο, στείλτε το κείμενό σας στο [email protected]

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Διαβάστε με όλο σας το είναι
Ο γενικότερος στόχος, κατά τον Μπλουμ, είναι να κερδίσει ο αναγνώστης γνώση, σοφία και ευχαρίστηση. Όταν κάποιος διαβάζει κατ’ αυτόν τον τρόπο, μαθαίνει περισσότερα για τον εαυτό του και την πραγματικότητα.
Διαβάστε με όλο σας το είναι
ΝΗΣΙΔΕΣ
Πολίτες στο σιδερένιο κλουβί του φόβου
Το βιβλίο που έγραψαν από κοινού και κυκλοφόρησε πρόσφατα από τον «Καστανιώτη», συζητάει τον φόβο και τον κόσμο, το συναίσθημα και την αντίδραση, τη γλώσσα και το νόημα.
Πολίτες στο σιδερένιο κλουβί του φόβου
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο παραλογισμός της ύπαρξης
Ο κεντρικός χαρακτήρας του βιβλίου ξεμακραίνει από τους ανθρώπους και τα ζώα και δεν αποδέχεται τη βαρύτατη κληρονομιά των προσμονών τους, το αδιάβλητο περίβλημα της ψυχής και της σκέψης τους.
Ο παραλογισμός της ύπαρξης
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Ο νους, όταν ονειρεύεται, δεν έχει υπομονή»
Το ελληνικό αναγνωστικό κοινό, που τον αγαπά ιδιαίτερα, θα πρέπει να αφεθεί στην αφηγηματική ικανότητά του δίχως να περιμένει τους κανόνες που διέπουν μια ομαλή λογοτεχνική εμπειρία.
«Ο νους, όταν ονειρεύεται, δεν έχει υπομονή»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας