ΑΝΑΠΑΥΕΣΑΙ στη βαθιά, τη μεγάλη ακρόαση
τριγύρω σου θάμνοι και νιφάδες
Ελα μου στον Spree, έλα μου στο Havel
Πήγαινε στους μακελάρηδες με τους γάντζους
στα κόκκινα καρφωμένα μήλα
των Σουηδών –
Ερχεται το τραπέζι με τα ευλογημένα δώρα
Κι ένας προσπερνά το κάποιο Eden –
Ο άντρας κουφάρι κατατρυπημένο, η γυναίκα
ας κολυμπήσει, το γουρούνι,
για κείνη, για τον κανένα, για τον καθένα
Το Κανάλι της Αμυνας δεν θα ηχεί
Τίποτε
δεν διστάζει.
22 και 23 Δεκεμβρίου 1967
Ο Νίκος Τζαβάρας, που μετέφρασε το ποίημα του Πολ Σελάν, γράφει: Ενα «χριστουγεννιάτικο» ποίημα του Πoλ Σελάν στη Γερμανική και μεταφρασμένο στην Ελληνική. Είναι ένα δύσκολο ποίημα, το οποίο επιδέχεται πολλές αποδόσεις στη γλώσσα μας. Και επεξηγεί:
Ο Peter Szondi, φίλος του Πολ Σελάν με τον οποίο τον συνέδεε η κοινή εβραϊκή μοίρα των μεγάλων διώξεων, έγραψε γι’ αυτό το ποίημα ένα σύντομο σχόλιο που επεξηγεί ορισμένα σημεία του. Το κείμενο φέρει τον τίτλο «Eden», την επωνυμία ενός γνωστού ξενοδοχείου που σημαίνει «Παράδεισος». Σ’ αυτόν τον χώρο της φρίκης βασανίστηκε έως τις στιγμές του θανάτου της, τον Ιανουάριο του 1919, η Rosa Luxemburg, και ο Karl Liebknecht έπεσε διάτρητος από τις σφαίρες των δημίων του, μέλη ενός στρατιωτικού αγήματος.
Ο Szondi περιγράφει μία συνάντηση με τον Σελάν στο Βερολίνο του 1967, σε μία περίοδο που η πόλη δονείται από το φοιτητικό κίνημα και όπου οι δυο τους θα περάσουν περπατώντας από δρόμους που τους φέρνουν στο ξενοδοχείο «Eden», δίπλα στο Ευρωπαϊκό Κέντρο. Κατά την παραμονή του στο Βερολίνο ο Πολ Σελάν επισκέφτηκε τη φυλακή Plötzensee, ασχολήθηκε με την καταγραφή της δολοφονίας της Rosa Luxemburg και του Karl Liebknecht, αντίκρισε σε μία χριστουγεννιάτικη αγορά ένα σουηδικό στεφάνι από ξύλο, βαμμένο κόκκινο, με τα παραδοσιακά μήλα και κεριά. Είναι στοιχεία που διαμορφώνουν τις εικόνες του ποιήματος που συνειρμικά ενώνονται.
Ας σημειωθεί πως ο Peter Szondi θα αυτοκτονήσει το 1971 στη λίμνη του Βερολίνου Hallensee, ενάμιση χρόνο αφότου ο Πολ Σελάν είχε τερματίσει τη ζωή του το 1970 στο Παρίσι πηδώντας από τη γέφυρα Mirabeau στο Σηκουάνα. Και οι δυο θύματα των ναζί.
